Нұсқалар арасындағы айырмашылық: "Есеней Естемесұлы"
Қазақ Энциклопедиясы жобасынан алынған мәлімет
ш (1 түзету) |
|||
| Жол нөмірі 1: | Жол нөмірі 1: | ||
| − | '''Есеней Естемесұлы''' ( | + | '''Есеней Естемесұлы''' ([[1798]], [[Солтүстік Қазақстан облысы]] [[Жамбыл ауданы (Солтүстік Қазақстан облысы)|Жамбыл ауданы]] – [[1870]]/71, сонда) — [[аға сұлтан]], [[би]]. [[Орта жүз]] құрамындағы [[Керей (тайпа)|Керей]] тайпасынан шыққан. |
| − | + | Жастайынан ел ісіне араласып, [[шешен]]дігімен, әділдігімен көзге түскен Есенейді [[Батыс Сібір губернаторлығы]]ның басқармасы керей-сыбан ауылдарының биі, старшина етіп тағайындайды. | |
| − | + | * Есеней 1832 жылғы 10 желтоқсанда керей болысының старшындары Т.Барлыбаев және Қ.Мамашевтармен бірге Батыс Сібір губернаторлығының басқармасына арызхат жолдайды. Бұл хатта шептік казак-орыстардың [[керей болысы]] қазақтарына жасаған қысымшылығы халықтың наразылығын туғызып отырғаны айтылып, мұндай істерге тыйым салынуын және қазақтарға қалааралық базарлар мен жәрмеңкелерде еркін сауда-саттық жүргізуге рұқсат беруін талап етті. | |
| + | * 1834 жылы [[Аманқарағай дуаны]]на қазы болып сайланған Есеней, көп ұзамай “тынышсыз мінезі” үшін бұл қызметінен босатылды (1836). | ||
| + | * 1842 жылғы 18 тамызда ол [[керей-сыбан болысы]]на болыс болып сайланып, 10 жылға жуық уақыт қызмет атқарады. | ||
| + | * 1852 жылғы шілдеде Есеней [[Құсмұрын округі|Құсмұрын дуаны]]ның аға сұлтаны болып сайланып, 3 жылдың орнына 7 жыл қызмет етеді. | ||
| + | * 1859 жылғы 12 мамырда Құсмұрын дуаны таратылып, [[Атбасар сыртқы округі|Атбасар дуаны]]ның құрылуына байланысты Есеней [[Сібір қырғыздарының облысы|Сібір қазақтары облысы]] басқармасының кеңесшісі болып тағайындалды. | ||
| + | * Есеней өмірінің соңғы жылдары [[селкілдек]] ауруына ұшырап, сол аурудан қайтыс болады. | ||
| − | + | Есенейдің әйелі [[Ұлпан]] — Ғ. [[Ғабит Махмұтұлы Мүсірепов|Мүсірепов]]тің “[[Ұлпан (роман)|Ұлпан]]” романының басты кейіпкері. | |
| + | Есеней мен Ұлпанның бейіті Солтүстік Қазақстан облысы Жамбыл ауданы [[Жаңажол (Жамбыл ауданы)|Жаңажол]] аулынан солтүстікке қарай 4 шақырым жердегі Бай ауылы аталатын Есенейдің өз қыстауында.<ref>Қазақ энциклопедиясы III том 12 тарау</ref> | ||
| + | == Дереккөздер == | ||
| + | {{дереккөздер}} | ||
{{Суретсіз мақала}} | {{Суретсіз мақала}} | ||
| − | [[Санат: | + | [[Санат:1798 жылы туғандар]] |
| − | + | [[Санат:Жамбыл ауданында (Солтүстік Қазақстан облысы) туғандар]] | |
| − | + | [[Санат:1870 жылы қайтыс болғандар]] | |
| − | + | [[Санат:Жамбыл ауданында (Солтүстік Қазақстан облысы) қайтыс болғандар]] | |
| + | [[Санат:Ресей империясы аға сұлтандары]] | ||
| + | [[Санат:Қазақ би-шешендері]] | ||
| + | [[Санат:Қазақ байлары]] | ||
12:22, 2026 ж. наурыздың 22 кезіндегі түзету
Есеней Естемесұлы (1798, Солтүстік Қазақстан облысы Жамбыл ауданы – 1870/71, сонда) — аға сұлтан, би. Орта жүз құрамындағы Керей тайпасынан шыққан.
Жастайынан ел ісіне араласып, шешендігімен, әділдігімен көзге түскен Есенейді Батыс Сібір губернаторлығының басқармасы керей-сыбан ауылдарының биі, старшина етіп тағайындайды.
- Есеней 1832 жылғы 10 желтоқсанда керей болысының старшындары Т.Барлыбаев және Қ.Мамашевтармен бірге Батыс Сібір губернаторлығының басқармасына арызхат жолдайды. Бұл хатта шептік казак-орыстардың керей болысы қазақтарына жасаған қысымшылығы халықтың наразылығын туғызып отырғаны айтылып, мұндай істерге тыйым салынуын және қазақтарға қалааралық базарлар мен жәрмеңкелерде еркін сауда-саттық жүргізуге рұқсат беруін талап етті.
- 1834 жылы Аманқарағай дуанына қазы болып сайланған Есеней, көп ұзамай “тынышсыз мінезі” үшін бұл қызметінен босатылды (1836).
- 1842 жылғы 18 тамызда ол керей-сыбан болысына болыс болып сайланып, 10 жылға жуық уақыт қызмет атқарады.
- 1852 жылғы шілдеде Есеней Құсмұрын дуанының аға сұлтаны болып сайланып, 3 жылдың орнына 7 жыл қызмет етеді.
- 1859 жылғы 12 мамырда Құсмұрын дуаны таратылып, Атбасар дуанының құрылуына байланысты Есеней Сібір қазақтары облысы басқармасының кеңесшісі болып тағайындалды.
- Есеней өмірінің соңғы жылдары селкілдек ауруына ұшырап, сол аурудан қайтыс болады.
Есенейдің әйелі Ұлпан — Ғ. Мүсіреповтің “Ұлпан” романының басты кейіпкері. Есеней мен Ұлпанның бейіті Солтүстік Қазақстан облысы Жамбыл ауданы Жаңажол аулынан солтүстікке қарай 4 шақырым жердегі Бай ауылы аталатын Есенейдің өз қыстауында.<ref>Қазақ энциклопедиясы III том 12 тарау</ref>
