Нұсқалар арасындағы айырмашылық: "Арал теңізі мәселелері жөніндегі келісім"
ш (clean up, replaced: Пайдаланылған әдебиет → Дереккөздер using AWB) |
|||
| Жол нөмірі 1: | Жол нөмірі 1: | ||
| − | '''Арал теңізі мәселелері жөніндегі келісім''' – [[Қазақстан Республикасы]]ның Президенті [[Нұрсұлтан Назарбаев]]тың ұсынысымен [[Орталық Азия]] | + | '''Арал теңізі мәселелері жөніндегі келісім''' – [[Қазақстан Республикасы]]ның Президенті [[Нұрсұлтан Назарбаев]]тың ұсынысымен [[Орталық Азия]] президенттерінің 1993 жылдың қаңтарында [[Ташкент]] қаласында қабылдаған шешімі бойынша 1993 жылғы 26 наурызда [[Қызылорда]] қаласында өткен [[Арал теңізі]] мәселелері жөніндегі 1-конференцияда жасалған келісім. Ол «[[Арал теңізі]] және Арал аймағы мәселелерін, экологиялық сауықтыруды, аймақтың әлеуметтік – экономикалық дамуын қамтамасыз етуді бірлесіп шешетін ортақ шаралар туралы Келісім» деп аталды. Келісімге Қазақстан Республикасының Президенті [[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Н.Ә. Назарбаев]], Қырғыз Республикасының Президенті [[Ақаев]], [[Тәжікстан]] Республикасы Жоғарғы Кеңесінің төрағасы Э.Ш. [[Рахмонов]], [[Өзбекстан]] Республикасының Президенті [[Ислам Әбдіғаниұлы Кәрімов|И.А. Каримов]], [[Түрікменстан]] Президенті С.А. Ниязов қол қойды. |
| − | + | ||
| − | + | Келісімнің арнайы баптарында [[Арал теңізі]] айдынындағы экологиялық дағдарысқа байланысты негізгі мәселелер нақтылы қаралды. Апаттың алдын алуға, қоршаған ортаны сауықтыруға және Арал аймағының әлеуметтік – экономикалық дамуын қамтамасыз ететін, денсаулық сақтау, тұрмыстық қажеттіктерді өтейтін істерге тікелей назар аударылды. Келісімді орындаудың алғашқы шарты есебінде Халықаралық Арал қоры, Арал теңізі мәселелері жөніндегі мемлекетаралық кеңес құрылып, олардың ұйымдық мәселелері шешілді. [[БҰҰ]]-ның Бас хатшысына [[Орталық Азия]] елбасыларының атынан Үндеухат жолданды. Онда Аралды сақтап қалуға, [[Арал]] аймағының келелі мәселелерін шешуге арналған шараларға дүниежүзілік қауымдастықтың назары аударылды.<ref>“Қазақ Энциклопедиясы”, I-том</ref> | |
| − | “Қазақ Энциклопедиясы”, I-том | + | |
| − | {{ | + | Арал мәселелерімен айналысатын [[Орта Азия]] елдері ([[Қазақстан]], [[Өзбекстан]], [[Қырғызстан|Қырғыз республикасы]], [[Түрікменстан]]) елбасылары кеңесінің атқарушы органы. 1993 жылы 26 наурызда [[Қызылорда]] қаласында құрылған (қала [[Арал теңізі]] мәселелері жөніндегі келісім). Кеңеске Орталық Азияның әр республикасы үкімет басшыларының орынбасарлары бастаған 5 кісі және бақылаушы ретінде [[Ресей|Ресей Федерациясының]] өкілдері енді. Мемлекетаралық Кеңесті әр жылда [[Орталық Азия]] елдерінің біреуі әліпби тәртібі бойынша кезекпен басқаратын болып шешілді. Алғашқы кезек [[Өзбекстан]] Республикасына берілді. Кеңес өзінің атқарушы комитетін, су мәселелері жөніндегі, әлеуметтік - экономикалық , ғылыми-техникалық және экологиялық даму жөніндегі комиссияларын бекітті. «[[Сырдария|Сырдария»]] және «[[Әмудария|Әмудария»]] айдындық су шаруа басқармаларын кеңестің су мәселелері жөніндегі комиссиясы басқаратын болды. Кеңес өз жұмысын Халықаралық Арал қорымен және [[Дүниежүзілік банк|Дүниежүзілік банкпен]] бірлесе отырып жүргізеді. |
| − | {{Суретсіз мақала}} | + | |
| + | ==Дереккөздер== | ||
| + | {{Дереккөздер}}{{Суретсіз мақала}} | ||
[[Санат:Арал теңізі]] | [[Санат:Арал теңізі]] | ||
[[Санат:Қазақстан экологиясы]] | [[Санат:Қазақстан экологиясы]] | ||
| − | [[Санат:Халықаралық | + | [[Санат:Халықаралық конвенциялар]] |
| − | {{stub}} | + | {{stub}}{{Қазақстанның халықаралық қатынастары}} |
05:40, 2025 ж. сәуірдің 18 кезіндегі түзету
Арал теңізі мәселелері жөніндегі келісім – Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың ұсынысымен Орталық Азия президенттерінің 1993 жылдың қаңтарында Ташкент қаласында қабылдаған шешімі бойынша 1993 жылғы 26 наурызда Қызылорда қаласында өткен Арал теңізі мәселелері жөніндегі 1-конференцияда жасалған келісім. Ол «Арал теңізі және Арал аймағы мәселелерін, экологиялық сауықтыруды, аймақтың әлеуметтік – экономикалық дамуын қамтамасыз етуді бірлесіп шешетін ортақ шаралар туралы Келісім» деп аталды. Келісімге Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаев, Қырғыз Республикасының Президенті Ақаев, Тәжікстан Республикасы Жоғарғы Кеңесінің төрағасы Э.Ш. Рахмонов, Өзбекстан Республикасының Президенті И.А. Каримов, Түрікменстан Президенті С.А. Ниязов қол қойды.
Келісімнің арнайы баптарында Арал теңізі айдынындағы экологиялық дағдарысқа байланысты негізгі мәселелер нақтылы қаралды. Апаттың алдын алуға, қоршаған ортаны сауықтыруға және Арал аймағының әлеуметтік – экономикалық дамуын қамтамасыз ететін, денсаулық сақтау, тұрмыстық қажеттіктерді өтейтін істерге тікелей назар аударылды. Келісімді орындаудың алғашқы шарты есебінде Халықаралық Арал қоры, Арал теңізі мәселелері жөніндегі мемлекетаралық кеңес құрылып, олардың ұйымдық мәселелері шешілді. БҰҰ-ның Бас хатшысына Орталық Азия елбасыларының атынан Үндеухат жолданды. Онда Аралды сақтап қалуға, Арал аймағының келелі мәселелерін шешуге арналған шараларға дүниежүзілік қауымдастықтың назары аударылды.<ref>“Қазақ Энциклопедиясы”, I-том</ref>
Арал мәселелерімен айналысатын Орта Азия елдері (Қазақстан, Өзбекстан, Қырғыз республикасы, Түрікменстан) елбасылары кеңесінің атқарушы органы. 1993 жылы 26 наурызда Қызылорда қаласында құрылған (қала Арал теңізі мәселелері жөніндегі келісім). Кеңеске Орталық Азияның әр республикасы үкімет басшыларының орынбасарлары бастаған 5 кісі және бақылаушы ретінде Ресей Федерациясының өкілдері енді. Мемлекетаралық Кеңесті әр жылда Орталық Азия елдерінің біреуі әліпби тәртібі бойынша кезекпен басқаратын болып шешілді. Алғашқы кезек Өзбекстан Республикасына берілді. Кеңес өзінің атқарушы комитетін, су мәселелері жөніндегі, әлеуметтік - экономикалық , ғылыми-техникалық және экологиялық даму жөніндегі комиссияларын бекітті. «Сырдария» және «Әмудария» айдындық су шаруа басқармаларын кеңестің су мәселелері жөніндегі комиссиясы басқаратын болды. Кеңес өз жұмысын Халықаралық Арал қорымен және Дүниежүзілік банкпен бірлесе отырып жүргізеді.
Дереккөздер
Үлгі:ДереккөздерҮлгі:Суретсіз мақалаҮлгі:StubҮлгі:Қазақстанның халықаралық қатынастары
