Нұсқалар арасындағы айырмашылық: "Аққұяш"
ш (1 түзету) |
ш (1 түзету) |
||
| (басқа бір қатысуышының арадағы бір түзетуі көрсетілмеген) | |||
| Жол нөмірі 1: | Жол нөмірі 1: | ||
| − | + | {{Көне қалашық | |
| + | |Атауы = Аққұяш қалашығы | ||
| + | |сурет = | ||
| + | |өлшемі = 300px | ||
| + | |Сурет атауы = | ||
| + | |Мәртебесі = | ||
| + | |Мемлекет = | ||
| + | |Қазіргі жері = {{KAZ}}, [[Жетісу облысы]] | ||
| + | |Қалануы = XI ғасыр | ||
| + | |Қалаушы = | ||
| + | |Деректерде атала бастады = | ||
| + | |Басқаша атаулары = | ||
| + | |Халық саны = | ||
| + | |Қиралды = | ||
| + | |Қиралу себебі = | ||
| + | |Орналасуы = | ||
| + | |lat_dir = N |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = | ||
| + | |lon_dir = E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = | ||
| + | |region = | ||
| + | |CoordScale = | ||
| + | |Позициялық карта 1 = Қазақстан | ||
| + | |ПозКарта 1 ені = | ||
| + | |crosses180 = | ||
| + | |Облыс картасы = | ||
| + | |Ортаққордағы санаты = | ||
| + | }} | ||
| + | '''Аққұяш''' – [[Жетісу]] өңіріндегі көне қала атауы. | ||
| − | == | + | == Тарихи деректер == |
| − | < | + | [[Махмұд Қашқари|М. Қашқаридың]] жазуына қарағанда, [[Іле]] алқабында XI ғасырда болған. Академик [[Василий Владимирович Бартольд|В. Бартольд]] Аққұяшты "Іле" деп жорамалдайды. Ал екінші бір зерттеуінде [[Саид хан]] VI ғасырдың 30-40 жылдарында қырғыздар мен қазақтар арасындағы қайшылықты пайдаланып, оларға соққы беру үшін [[Ақсу қаласы]]нан Аққұяшқа келді десе, енді бірде [[Құяш|Құяш]]–[[Шағатай хан|Шағатай]] ханның Іле алқабындағы жайлауы, ол [[Алмалық (көне қала)|Алмалы]] қаласына жақын, оның жанына хан [[Құтлық хан|Құтлық]] (Бақыт) қыстағын салғызды деп жазады. Құяш деген сөз түрікше "күн" деп түсіндіріледі. Қашғаридың жазбаларында да XI ғасырда Іле алқабындағы Құяш деген қала туралы мөліметтер кездеседі. Саблығқұяш, Қарақұяш, Өрүңқұяш деген үш қамал болған. Олардың төңірегін тұха, шігіл тайпалары мекендеген. Ал [[Мұхаммед Хайдар Дулати]]дің "''[[Тарих-и Рашиди]]''" деген еңбегіндегі дерек бойынша Аққұяшта моғол ханы [[Есенбұға]] тұрған. Оны бұл жерден [[Султан Сайид Эли]] іздеп тапқандығы хабарланады.<br> |
| + | Бұл қалада [[1425 жыл|1425]] жылы моғол әскерлерінің соңына түскен [[Ұлықбек]] те болғандығы айтылады. Осы деректерге қарағанда Аққұяш [[Қарахан мемлекеті|Қарахан]] мемлекеті кезінен белгілі болған қала.<ref>Б а р т о л ь д В.В., Полн. собр. соч. т. 2, ч. 1, М., 1963г., 60,94 стр.</ref><ref>Материалы по истории казахских ханств 15-18 в. А.-А., 1969, 194 стр.</ref><ref>Жетісу. Энциклопедия. - [[Алматы]]: «Арыс» баспасы, [[2004]]. — 712 бет. ISBN 9965-17-134-3</ref> | ||
| − | {{ | + | == Дереккөздер == |
| + | {{дереккөздер}} | ||
| − | {{ | + | {{Қазақстанның көне қалалары}} |
| − | [[Санат: | + | [[Санат:Қазақстан археологиялық ескерткіштері]] |
| − | [[Санат: | + | [[Санат:Қазақстан көне қалалары]] |
| − | + | ||
| − | + | ||
| − | + | ||
19:47, 2026 ж. шілденің 12 кезіндегі нұсқасы
Үлгі:Көне қалашық Аққұяш – Жетісу өңіріндегі көне қала атауы.
Тарихи деректер
М. Қашқаридың жазуына қарағанда, Іле алқабында XI ғасырда болған. Академик В. Бартольд Аққұяшты "Іле" деп жорамалдайды. Ал екінші бір зерттеуінде Саид хан VI ғасырдың 30-40 жылдарында қырғыздар мен қазақтар арасындағы қайшылықты пайдаланып, оларға соққы беру үшін Ақсу қаласынан Аққұяшқа келді десе, енді бірде Құяш–Шағатай ханның Іле алқабындағы жайлауы, ол Алмалы қаласына жақын, оның жанына хан Құтлық (Бақыт) қыстағын салғызды деп жазады. Құяш деген сөз түрікше "күн" деп түсіндіріледі. Қашғаридың жазбаларында да XI ғасырда Іле алқабындағы Құяш деген қала туралы мөліметтер кездеседі. Саблығқұяш, Қарақұяш, Өрүңқұяш деген үш қамал болған. Олардың төңірегін тұха, шігіл тайпалары мекендеген. Ал Мұхаммед Хайдар Дулатидің "Тарих-и Рашиди" деген еңбегіндегі дерек бойынша Аққұяшта моғол ханы Есенбұға тұрған. Оны бұл жерден Султан Сайид Эли іздеп тапқандығы хабарланады.
Бұл қалада 1425 жылы моғол әскерлерінің соңына түскен Ұлықбек те болғандығы айтылады. Осы деректерге қарағанда Аққұяш Қарахан мемлекеті кезінен белгілі болған қала.<ref>Б а р т о л ь д В.В., Полн. собр. соч. т. 2, ч. 1, М., 1963г., 60,94 стр.</ref><ref>Материалы по истории казахских ханств 15-18 в. А.-А., 1969, 194 стр.</ref><ref>Жетісу. Энциклопедия. - Алматы: «Арыс» баспасы, 2004. — 712 бет. ISBN 9965-17-134-3</ref>
