Нұсқалар арасындағы айырмашылық: "Көлкентөбе"
ш (clean up, replaced: Пайдаланған әдебиет → Дереккөздер using AWB) |
|||
| Жол нөмірі 1: | Жол нөмірі 1: | ||
| − | '''Көлкентөбе''' | + | '''Көлкентөбе''' – көне қалашық орны, [[Түркістан облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі|Түркістан облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері тізімі]]не енген археология ескерткіші. |
| − | + | ||
| − | + | ||
| − | + | ||
| − | + | == Орналасқан жері == | |
| + | [[Сайрам ауданы]], [[Шіркін]] ауылынан 300 м батыста орналасқан. | ||
| − | + | == Қалашық сипаты == | |
| + | [[1979 жыл|1979]] жылдары [[Халықаралық қазақ-түрік университеті|Шымкент педагогикалық институты]] экспедициясының археология тобы (жетекшісі А.Н. Подушкин) зерттеген.<br> | ||
| + | Айнала өлшемдері 140х100х120х120х100 м, солтүстік жағы көлге қараған, басқа жақтарының периметрі бойынша ені 15-12 м терең ор қоршап жатқан бесбұрыш іспетті. Ескерткіштің жоғарғы жиегі бойынша биіктігі 2 м-ге дейін жететін дуал түріндегі қамал қабырғасының қалдықтары байқалады; орталығында тереңдігі 1,5-2 м-ге дейін жететін ойыс бар. Қала орнының шығыс бөлігінде, ордың сыртында да осындай дуалдар бар. Қамал қабырғасының бұрыштарында биіктігі шамамен 1-1,3 м, диаметрі 4-5 м төбешік тәрізді дәндер (мұнаралардың қалдықтары) кездеседі. Қаланың орталық кіре берісі оның оңтүстік жағына орналасқан. Ішкі алаңы ішінара жыртылып тасталған, оны жыралар мен қазіргі құрылыстар бұзған.<br> | ||
| + | Табылған керамикалық материал – темір және бертінгі орта ғасыр заманындағы қыш астаудың, тостаған, кесе, қыш құмыра сынықтары; көпшілігінің әшекейінде сапасы жақсы көгілдір жалатқаның әр түрлі реңкті, көркем суреттері басым. Салынған өрнегі "жүзім сабағынан", күн таңбаларынан, жан-жаққа таралған жапырақтардан, айқыш сызықтардан тұрады. Бүйіріне ою салынған хумдардың сынықтары кездескен. Қарахан заманындағы жалатпа ыдыстың ұсақ бөліктері табылған. Алынған материалдар қалашықты халық 10-17 ғасырларда мекендегенін, олар егін егіп, мал өсірумен айналысқандығын анықтайды.<ref>Отырар. Энциклопедия. – Алматы. «Арыс» баспасы, 2005 ISBN 9965-17-272-2</ref> | ||
| + | == Дереккөздер == | ||
| + | {{дереккөздер}} | ||
| + | |||
| + | [[Санат:Қазақстан археологиялық ескерткіштері]] | ||
| + | [[Санат:Түркістан облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері]] | ||
[[Санат:Қазақстан көне қалалары]] | [[Санат:Қазақстан көне қалалары]] | ||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
17:07, 2024 ж. қарашаның 27 кезіндегі түзету
Көлкентөбе – көне қалашық орны, Түркістан облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері тізіміне енген археология ескерткіші.
Орналасқан жері
Сайрам ауданы, Шіркін ауылынан 300 м батыста орналасқан.
Қалашық сипаты
1979 жылдары Шымкент педагогикалық институты экспедициясының археология тобы (жетекшісі А.Н. Подушкин) зерттеген.
Айнала өлшемдері 140х100х120х120х100 м, солтүстік жағы көлге қараған, басқа жақтарының периметрі бойынша ені 15-12 м терең ор қоршап жатқан бесбұрыш іспетті. Ескерткіштің жоғарғы жиегі бойынша биіктігі 2 м-ге дейін жететін дуал түріндегі қамал қабырғасының қалдықтары байқалады; орталығында тереңдігі 1,5-2 м-ге дейін жететін ойыс бар. Қала орнының шығыс бөлігінде, ордың сыртында да осындай дуалдар бар. Қамал қабырғасының бұрыштарында биіктігі шамамен 1-1,3 м, диаметрі 4-5 м төбешік тәрізді дәндер (мұнаралардың қалдықтары) кездеседі. Қаланың орталық кіре берісі оның оңтүстік жағына орналасқан. Ішкі алаңы ішінара жыртылып тасталған, оны жыралар мен қазіргі құрылыстар бұзған.
Табылған керамикалық материал – темір және бертінгі орта ғасыр заманындағы қыш астаудың, тостаған, кесе, қыш құмыра сынықтары; көпшілігінің әшекейінде сапасы жақсы көгілдір жалатқаның әр түрлі реңкті, көркем суреттері басым. Салынған өрнегі "жүзім сабағынан", күн таңбаларынан, жан-жаққа таралған жапырақтардан, айқыш сызықтардан тұрады. Бүйіріне ою салынған хумдардың сынықтары кездескен. Қарахан заманындағы жалатпа ыдыстың ұсақ бөліктері табылған. Алынған материалдар қалашықты халық 10-17 ғасырларда мекендегенін, олар егін егіп, мал өсірумен айналысқандығын анықтайды.<ref>Отырар. Энциклопедия. – Алматы. «Арыс» баспасы, 2005 ISBN 9965-17-272-2</ref>
