Нұсқалар арасындағы айырмашылық: "Жақсылық (қала)"
ш (1 түзету) |
ш (1 түзету) |
||
| (басқа бір қатысуышының арадағы бір түзетуі көрсетілмеген) | |||
| Жол нөмірі 1: | Жол нөмірі 1: | ||
| + | {{Көне қалашық | ||
| + | |Атауы = Жақсылық қалашығы | ||
| + | |сурет = | ||
| + | |өлшемі = 300px | ||
| + | |Сурет атауы = | ||
| + | |Мәртебесі = | ||
| + | |Мемлекет = | ||
| + | |Қазіргі жері = {{KAZ}}, [[Алматы облысы]] | ||
| + | |Қалануы = X-XIII ғасырлар | ||
| + | |Қалаушы = | ||
| + | |Деректерде атала бастады = | ||
| + | |Басқаша атаулары = | ||
| + | |Халық саны = | ||
| + | |Қиралды = | ||
| + | |Қиралу себебі = | ||
| + | |Орналасуы = | ||
| + | |lat_dir = N |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = | ||
| + | |lon_dir = E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = | ||
| + | |region = | ||
| + | |CoordScale = | ||
| + | |Позициялық карта 1 = Қазақстан | ||
| + | |ПозКарта 1 ені = | ||
| + | |crosses180 = | ||
| + | |Облыс картасы = | ||
| + | |Ортаққордағы санаты = | ||
| + | }} | ||
{{мағына|Жақсылық}} | {{мағына|Жақсылық}} | ||
| − | ''' Жақсылық''' | + | ''' Жақсылық''' – ортағасырлық қала орны. |
| − | + | ||
| − | + | ||
| − | + | ||
| − | + | ||
| − | + | ||
| − | + | == Орналасқан жері == | |
| − | + | [[Алматы облысы]] [[Талғар]] қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 55 км жерде, Жақсылық шатқалында орналасқан. | |
| − | [[ | + | == Сипаты == |
| + | Қаланың тарихи атауы анықталмаған. [[1967 жыл|1967]]-[[1969 жыл|69]] жылдары Жетісу археологиялық экспедициясы (жетекшісі [[Карл Молдахметұлы Байпақов|К. Байпақов]]) зерттеу жүргізген.<br> | ||
| + | Қала орны төртбұрышты, сырты жал топырақпен қоршалған (биіктігі 2 м, ені 6-7 м), бұрыштарында күзет мұнаралары болған.<br> | ||
| + | Қабырғалық дуалдардың орталықтарында да бір-бір мұнара болғаны байқалады, тек кіреберіс қақпа болған оңтүстік-шығысында ғана оның орны жоқ. Қала дуалының бұрыштары дүниенің төрт құбылысына қаратылған. Дуалдың сыртынан ор қазылған. Оның қазіргі тереңдігі 0,5 м, ені 3-4 м. Қала орнына барлық жағынан төртбұрышты қабырғалармен қоршалған территориялар жалғастырылған. Олардың да бұрыштары дүниенің төрт құбыласына сай келеді. Қала орнының солтүстік-батыс бөлігінде, топырақ жал іргесінен қазба жұмысы жүргізілді. Қаланың орны бірнеше қабаттан тұрады. Соған қарағанда, қала бірнеше рет қайтадан бой көтергенге ұқсайды. Зерттеу барысында табылған заттар (мыс теңгелер, ыдыс сынықтары, садақ ұштары, әр түрлі әшекей бұйымдарының қалдықтары) мен сәулет құрылыстарының ерекшеліктері қаланың X-XIII ғасырлар аралығында Жетісу өңіріндегі ірі сауда мәдени орталықтарының бірі болғандығын дәлелдейді. Қазба кезінде қаланың ішкі жағынан табылған қабірге жерленген мәйіттің сол қолының сұқ саусағынан қоладан жасалған мөрленген сақина табылған. Мөрдің бетіндегі таңбалар XI ғасырға тән сына жазуының таңбалары екендігі анықталды. Одан түркінің ''“Тізеңді бүгіп тағзым ет қорқақ”'' деген дуалы сөзін оқуға болады.<ref>“ Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010.ISBN 9965-26-096-6</ref><ref>Жетісу энциклопедия. - Алматы: «Арыс» баспасы, 2004 жыл. — 712 бет + 48 бет түрлі түсті суретті жапсырма. ISBN 9965-17-134-3</ref> | ||
| + | == Дереккөздер == | ||
| + | {{дереккөздер}} | ||
| − | + | [[Санат:Қазақстан археологиялық ескерткіштері]] | |
| + | [[Санат:Алматы облысы]] | ||
| + | [[Санат:Қазақстан көне қалалары]] | ||
19:47, 2026 ж. шілденің 12 кезіндегі нұсқасы
Үлгі:Көне қалашық Үлгі:Мағына Жақсылық – ортағасырлық қала орны.
Орналасқан жері
Алматы облысы Талғар қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 55 км жерде, Жақсылық шатқалында орналасқан.
Сипаты
Қаланың тарихи атауы анықталмаған. 1967-69 жылдары Жетісу археологиялық экспедициясы (жетекшісі К. Байпақов) зерттеу жүргізген.
Қала орны төртбұрышты, сырты жал топырақпен қоршалған (биіктігі 2 м, ені 6-7 м), бұрыштарында күзет мұнаралары болған.
Қабырғалық дуалдардың орталықтарында да бір-бір мұнара болғаны байқалады, тек кіреберіс қақпа болған оңтүстік-шығысында ғана оның орны жоқ. Қала дуалының бұрыштары дүниенің төрт құбылысына қаратылған. Дуалдың сыртынан ор қазылған. Оның қазіргі тереңдігі 0,5 м, ені 3-4 м. Қала орнына барлық жағынан төртбұрышты қабырғалармен қоршалған территориялар жалғастырылған. Олардың да бұрыштары дүниенің төрт құбыласына сай келеді. Қала орнының солтүстік-батыс бөлігінде, топырақ жал іргесінен қазба жұмысы жүргізілді. Қаланың орны бірнеше қабаттан тұрады. Соған қарағанда, қала бірнеше рет қайтадан бой көтергенге ұқсайды. Зерттеу барысында табылған заттар (мыс теңгелер, ыдыс сынықтары, садақ ұштары, әр түрлі әшекей бұйымдарының қалдықтары) мен сәулет құрылыстарының ерекшеліктері қаланың X-XIII ғасырлар аралығында Жетісу өңіріндегі ірі сауда мәдени орталықтарының бірі болғандығын дәлелдейді. Қазба кезінде қаланың ішкі жағынан табылған қабірге жерленген мәйіттің сол қолының сұқ саусағынан қоладан жасалған мөрленген сақина табылған. Мөрдің бетіндегі таңбалар XI ғасырға тән сына жазуының таңбалары екендігі анықталды. Одан түркінің “Тізеңді бүгіп тағзым ет қорқақ” деген дуалы сөзін оқуға болады.<ref>“ Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. - Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010.ISBN 9965-26-096-6</ref><ref>Жетісу энциклопедия. - Алматы: «Арыс» баспасы, 2004 жыл. — 712 бет + 48 бет түрлі түсті суретті жапсырма. ISBN 9965-17-134-3</ref>
