Нұсқалар арасындағы айырмашылық: "Ширван"
(үлгі) |
ш (1 түзету) |
(айырмашылығы жоқ)
| |
11:25, 2026 ж. маусымның 26 кезіндегі нұсқасы
Ширван (Үлгі:Lang-az) — Әзербайжандағы республикалық бағыныстағы қала, Кура өзеніндегі айлақ.<ref>Үлгі:Citeweb</ref> Ширван халқының саны 75 200 адамды құрайды.<ref>Үлгі:Citeweb</ref>
Географиялық сипаттамасы
Ширван қаласы Кура өзенінің сол жағалауында, Ширван жазығында, Бакуден оңтүстік-батысқа қарай 134 км жерде орналасқан. Ширван арқылы республиканың оңтүстік, оңтүстік-батыс және солтүстік аймақтарын байланыстыратын автомобиль жолдары мен теміржолдар өтеді. Ажикабул көлі қаланың солтүстік шетінде орналасқан.
Ширванның климаты жартылай шөлді климатқа сәйкес келеді. Жазғы температура 44°C-қа жетеді. Қысы жұмсақ.<ref>Үлгі:Citeweb</ref>
Тарихы
Ширван 1796 жылғы орыс-парсы соғысынан кейін пайда болды. Генерал Валериан Зубовтың әскерлері сол жерге барып, қазіргі қаланың орнында орналасқан ауылды генерал Екатеринодерд деп атады. Бұл қоныс XIX ғасырда генерал Зубовтың есімімен аталған Зубовка атты орыс қоныстанушылары ауылы ретінде пайда болды. Жергілікті атауы Қарачухар (әзірбайжан тілінде «қара ойпат» дегенді білдіреді) болған. Парсы жорығынан кейін мұнда екі мың казак қоныстанды және оларға қажеттінің бәрімен қамтамасыз етілді. Олар өз шаруашылықтарын басқарды және қажет болған жағдайда әскери бөлімдер құруы керек болды. Ресей үкіметі Зубовканы өзен порты ретінде де қарастырды.
Ресей империясы кезінде Зубовка Баку губернаторлығының Джеват уезіне қарады. 1938 жылы кеңес әкімшілігі елді мекенді қалалық үлгідегі елді мекенге айналдырды, сонымен бірге оны Әзербайжан революционері Әли Байрамовтың құрметіне Әли-Байрамлы деп атады. 1954 жылы елді мекенге қала мәртебесі берілді. 2008 жылы қала Ширван болып өзгертілді.<ref>Үлгі:Citeweb</ref>
Экономикасы және инфрақұрылымы
Қалада машина жасау, жеңіл өнеркәсіп және тамақ өнеркәсібі кәсіпорындары, мемлекеттік аудандық электр стасасы бар. Ширван аймағы мұнай орталығы, ол бір кездері республиканың құрлықтағы сұйық отын өндірісінің айтарлықтай бөлігін қамтамасыз еткен. Мұнай мен газ өндірісі, сондай-ақ тұтастай алғанда отын-энергетикалық кешен қала экономикасының негізі болып қала береді. Бүгін де бұл сала қаланың жалпы өнімінің шамамен 90%-ын құрайды. Мұнай өнеркәсібі мен энергетика секторы қаланың интеллектуалдық әлеуеті, жоғары мәдени деңгейі және тұрақтылығы жағынан елдің жетекші қалаларының бірі ретіндегі орнында маңызды рөл атқарады.<ref>Үлгі:Citeweb</ref>
2020 жылғы жағдай бойынша Ширванда 16 жалпы білім беретін мектеп, бір бастауыш мектеп және бір орта мектеп жұмыс істеді. Қалада сонымен қатар Ширван мемлекеттік колледжі орналасқан. Ширван музыка мектебі елдегі музыканттарды даярлауда, балалар мен жасөспірімдерге музыкалық білім беруде және халыққа мәдени қызмет көрсетуде жұмыстар атқарды. Ширван Олимпиадалық спорт кешені жұмыс жасайды.
