Нұсқалар арасындағы айырмашылық: "Үлкен Борсық"

Қазақ Энциклопедиясы жобасынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
ш Ақтөбе облысы географиясы» деген санатты аластады; «[[Санат:Ақтөбе облысы құмдары|Ақтөбе облысы құмдар)
ш (1 түзету)
Жол нөмірі 1: Жол нөмірі 1:
{{Шөл
+
'''Үлкен Борсық''' — құм. [[Арал теңізі]]нің солтүстік-батыс жағасынан [[Ақтөбе облысы]]ның [[Шалқар|Шалқар қаласына]] дейінгі аралықты қамтиды. Ақтөбе облысы [[Шалқар ауданы]] жерінде. Ұзындығы 200 км-ден астам, ені 25 — 30 км (теңіз жағалауында 80 км-ге дейін кеңейеді). Ауданы 3300 км². [[Мұғалжар тауы]] мен [[Шағырай үстірті|Шағырай үстіртіне]] жалғасқан батыс бөлігі ойдым-ойдым шағын көлдер мен сортаңдар тізбегінен тұрады. Құм жағалауларында қыстаулар (Ойық, Итжеміс, Ақши, Шұқыр, т.б.), қоныстар (Қабырғайтау, Сарыбұлақ, т.б.) және құдықтар (Қосшыңырау, Аққұдық, т.б.) жиі кездеседі. Негізінен палеоген тау жыныстарының үгілуінен қалыптасқан, тек солт.-батыс бөлігі ғана жас аллювий шөгінділерінен түзілген. Жер бедері төбелі-белесті, өсімдікпен бекіген құмды жазық. Жер асты суы 1 — 25 м тереңдіктен шығады. Қысы қатаң, жазы ыстық; қаңтардың орташа температурасы –12 — 15 С, шілдеде 25 — 26 С. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлш. 100 — 150 мм. Қоңыр топырақта жусан, жүзгін, шеңгел, изен, сексеуіл, т.б. өседі. Мал жайылымы.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IX том</ref>
|Атауы=Үлкен Борсық құмы
+
|Шынайы атауы=
+
|Сурет=
+
|Сурет тақырыбы=
+
|Карта=
+
|Карта тақырыбы=
+
|Орналасуы=[[Ақтөбе облысы]] [[Шалқар ауданы]] жерінде.
+
|Түрі=
+
|Теңiз деңгейiнен биіктігі= 
+
|Ұзындығы= 200
+
|Ені=25,30
+
|Ауданы= 3300
+
|Өзендер=
+
|Өзен 1=
+
|Каналдар=
+
|Канал 1=
+
|Көлдер=
+
|Көл 1=
+
|Оазистер=
+
|Оазис 1=
+
|Орташа жылдық температурасы=
+
|Қаңтардағы орт. температура= –15°С
+
|Шілдедегі орт. температура= 26°С
+
|Жауын-шашын=150 
+
|Координаттары=  47/29/54/N/59/34/11/E
+
|CoordScale=
+
|Елдер=Қазақстан
+
|Аймақтар=
+
|Ортаққордағы санаты=
+
|Позициялық карта=Қазақстан Ақтөбе облысы
+
  |ПозКарта 1 ені    =
+
  |crosses180        =
+
|Позициялық карта 2  = Қазақстан Ақтөбе облысы
+
  |ПозКарта 2 ені    =
+
|Ортаққордағы санаты  =
+
}}
+
'''Үлкен Борсық''' — [[Арал теңізі]]нің солтүстік-батыс жағасынан [[Ақтөбе облысы]]ның [[Шалқар (қала)|Шалқар]] қаласына дейінгі аралықты қамтитын құмды алқап.  
+
  
== Географиялық орны ==
+
==Дереккөздер==
[[Ақтөбе облысы]] [[Шалқар ауданы]] жерінде.
+
<references/>
  
== Жер бедері ==
+
{{Суретсіз мақала}}
Ұзындығы 200 км-ден астам, ені 25-30 км (теңіз жағалауында 80 км-ге дейін кеңейеді). Ауданы 3300 км<sup>2</sup>. [[Мұғалжар тауы]] мен [[Шағырай үстірті|Шағырай үстіртіне]] жалғасқан батыс бөлігі ойдым-ойдым шағын көлдер мен сортаңдар тізбегінен тұрады. Құм жағалауларында қыстаулар (Ойық, Итжеміс, Ақши, Шұқыр, т.б.), қоныстар (Қабырғайтау, Сарыбұлақ, т.б.) және құдықтар (Қосшыңырау, Аққұдық, т.б.) жиі кездеседі. Жер бедері төбелі-белесті, өсімдікпен бекіген құмды жазық. Жер асты суы 1 — 25 м тереңдіктен шығады.
+
  
== Геологиялық қүрылымы ==
+
{{wikify}}
Негізінен [[Палеоген кезеңі|палеоген]] тау жыныстарының үгілуінен қалыптасқан, тек солтүстік-батыс бөлігі ғана жас аллювий шөгінділерінен түзілген.
+
  
== Климаты ==
+
[[Санат:Қазақстан құмдары]]
Қысы қатаң, жазы ыстық; қаңтардың орташа температурасы –12 — 15 С, шілдеде 25 — 26 С. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 100 — 150 мм.
+
[[Санат:Қызылорда облысы географиясы]]
 
+
[[Санат:Ақтөбе облысы географиясы]]
== Өсімдігі ==
+
Қоңыр топырақта жусан, жүзгін, шеңгел, изен, сексеуіл, т.б. өседі. Мал жайылымы.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IX том</ref>
+
 
+
== Дереккөздер ==
+
{{дереккөздер}}
+
 
+
[[Санат:Ақтөбе облысы құмдары]]
+

22:53, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету

Үлкен Борсық — құм. Арал теңізінің солтүстік-батыс жағасынан Ақтөбе облысының Шалқар қаласына дейінгі аралықты қамтиды. Ақтөбе облысы Шалқар ауданы жерінде. Ұзындығы 200 км-ден астам, ені 25 — 30 км (теңіз жағалауында 80 км-ге дейін кеңейеді). Ауданы 3300 км². Мұғалжар тауы мен Шағырай үстіртіне жалғасқан батыс бөлігі ойдым-ойдым шағын көлдер мен сортаңдар тізбегінен тұрады. Құм жағалауларында қыстаулар (Ойық, Итжеміс, Ақши, Шұқыр, т.б.), қоныстар (Қабырғайтау, Сарыбұлақ, т.б.) және құдықтар (Қосшыңырау, Аққұдық, т.б.) жиі кездеседі. Негізінен палеоген тау жыныстарының үгілуінен қалыптасқан, тек солт.-батыс бөлігі ғана жас аллювий шөгінділерінен түзілген. Жер бедері төбелі-белесті, өсімдікпен бекіген құмды жазық. Жер асты суы 1 — 25 м тереңдіктен шығады. Қысы қатаң, жазы ыстық; қаңтардың орташа температурасы –12 — 15 С, шілдеде 25 — 26 С. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлш. 100 — 150 мм. Қоңыр топырақта жусан, жүзгін, шеңгел, изен, сексеуіл, т.б. өседі. Мал жайылымы.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IX том</ref>

Дереккөздер

<references/>

Үлгі:Суретсіз мақала

Үлгі:Wikify