Moderator: 1 түзету

2026-06-26T06:40:07Z

1 түзету

1nter pares: Стандарт

2026-04-23T13:59:35Z

Стандарт

Жаңа бет

'''«100 кітап»''' — [[Қазақ әдебиеті|Қазақстандағы отандық әдебиеттегі]] таңдаулы 100 кітапты анықтауға арналған жалпыхалықтық ұлттық сауалнама жобасы. Жоба кітап оқу мәдениетін дамытуға, қазақ әдеби мұрасын дәріптеуге және түрлі буын өкілдерінің әдеби талғамын зерделеуге бағытталған.<ref>{{Cite web|title=Әр қазақ оқуы тиіс 100 кітап. Тізімді қайдан көруге болады|url=https://informburo.kz/kaz/newskaz/ar-qazaq-oquy-tiis-100-kitap-tizimdi-qaidan-koruge-bolady}}</ref>

== Тарихы ==
«100 кітап» жобасы 2025 жылы іске қосылды. Ол [[Ұлттық құрылтай]] отырысында көтерілген бастамалар аясында және [[Ұлттық кітап күні]] аясында ұйымдастырылды. Сауалнама 2025 жылғы 23 сәуірде басталып, 23 шілдеге дейін жалғасты. Нәтижелер 10 тамызда, [[Абай күні|Абай күнінде]] жарияланды.<ref>{{Cite web|title=Таңдаулы 100 кітап анықталды|url=https://qazaq1913.com/2025/08/12/ta-dauly-100-kitap-any-taldy/}}</ref>

'''Жобаның негізгі мақсаттары:'''
* Кітап оқу мәдениетін дамыту;
* Әдеби мұраны кеңінен дәріптеу;
* Түрлі буын өкілдерінің кітапқа деген талғамын зерделеу;
* Әдеби құндылықтар жүйесін саралау және әдеби талғам қалыптастыру.

Жобаға Қазақстанның кез келген азаматы қатыса алады. Қатысушылар eGov Mobile қосымшасы арқылы өздері үздік деп санайтын '''10 кітаптың''' атауы мен авторын ұсынады.<ref>{{Cite web|title=«100 кітап»: науқан мен талғам арасындағы кітап тағдыры|url=https://zhasalash.kz/news/100-ktap-naukan-men-talgam-arasindagi-ktap-tagdiri-946a48/}}</ref>

=== Ұйымдастырылуы ===
Жоба мемлекеттік деңгейде ұйымдастырылды. Негізгі платформа — '''100kitap.kz''' сайты. Серіктестердің қатарында «[[Меломан (компания)|Меломан-MARWIN]]<nowiki/>» дүкендері бар (символикалық сыйлықтар ұйымдастыру үшін). Жоба [[Әдебиет порталы|Adebiportal.kz]] және [[Қазақстан Республикасының ұлттық кітапханасы|Қазақстан Республикасының Ұлттық кітапханасының]] бірлескен жұмыстарымен байланысты болуы мүмкін.<ref>{{Cite web|title=«100 кітап» ұлттық сауалнамасы: 20 мың адам дауыс берді|url=https://qazaqstan.tv/news/213565}}</ref>

# [[eGov Mobile]] қосымшасын жүктеп алып, порталға кіру;
# Басты беттегі «Таңдаулы 100 кітапты бірге анықтайық!» батырмасын басу;
# Ұнаған 10 кітапты енгізіп, «Дайын» батырмасын басу.

Жобаға қатысу үшін [[Электронды үкімет|eGov]] порталында тіркелген болу жеткілікті. Сауалнамаға 100 мыңнан астам адам қатысты.

=== Нәтижелері ===
2025 жылғы сауалнама нәтижесінде Қазақстанның таңдаулы 100 кітабы анықталды. Тізімге Абай шығармалары, [[Мұхтар Омарханұлы Әуезов|Мұхтар Әуезовтің]] [[Абай жолы (роман)|«Абай жолы»]], [[Ілияс Есенберлин|Ілияс Есенберлиннің]] [[Көшпенділер (трилогия)|«Көшпенділер»]] трилогиясы және басқа классикалық туындылар енгені белгілі. Жоба әдебиетті насихаттауға, оқырмандық белсенділікті арттыруға және ұлттық құндылықтарды дәріптеуге үлкен үлес қосты.<ref>{{Cite web|title=Әлемнің ең озық 100 шығармасы қазақ тіліне аударылмақ|url=https://kaz.inform.kz/news/alemnin-en-ozyk-100-shygarmasy-kazak-tiline-audarylmak_a2608102/}}</ref>

«100 кітап» — Қазақстанда тұңғыш рет өткізілген ауқымды жалпыхалықтық әдеби сауалнама болып саналады. Ол кітап оқуды ынталандырудың, әдебиеттің қоғамдық маңызын күшейтудің және мәдени сана-сезімді қалыптастырудың маңызды құралына айналды.<ref>{{Cite web|title=Таңдаулы 100 кітаптың тізімі жарияланды|url=https://aqshamnews.kz/kz/article/oqushylar-qaitadan-diktant-zhazatyn-boldy.html}}</ref>

== Таңдалған тізімі<ref>{{Cite web|title=ҚАЗАҚСТАНДЫҚТАР ТАҢДАҒАН «100 КІТАП»: ҮЗДІК ШЫҒАРМАЛАР ТІЗІМІ ЖАРИЯЛАНДЫ|url=https://ult.kz/post/kazakstandyktar-tandagan-100-kitap-uzdik-shygarmalar-tizimi-zhariyalandy|date=12 тамыз 2025 жыл}}</ref> ==

{| class="wikitable sortable"
|-
! № !! Авторы !! Шығарма атауы
|-
| 1 || [[Абай Құнанбайұлы]] || Өлеңдері мен [[Абайдың қара сөздері|қара сөздері]]
|-
| 2 || [[Шәкәрім Құдайбердіұлы]] || [[Еңлік-Кебек]]
|-
| 3 || [[Міржақып Дулатұлы]] || [[Бақытсыз Жамал]]
|-
| 4 || [[Жүсіпбек Аймауытов]] || [[Ақбілек (роман)|Ақбілек]]
|-
| 5 || [[Сұлтанмахмұт Торайғыров]] || [[Қамар сұлу]]
|-
| 6 || [[Мағжан Бекенұлы Жұмабаев|Мағжан Жұмабаев]] || Мен жастарға сенемін
|-
| 7 || [[Бейімбет Жармағамбетұлы Майлин|Бейімбет Майлин]] || [[Шұғаның белгісі]]
|-
| 8 || [[Ілияс Жансүгіров]] || [[Құлагер (поэма)|Құлагер]]
|-
| 9 || [[Сәкен Сейфуллин]] || Асау тұлпар
|-
| 10 || [[Мұхтар Омарханұлы Әуезов|Мұхтар Әуезов]] || [[Абай жолы]]
|-
| 11 || [[Максим Дмитриевич Зверев|Максим Зверев]] || Кладовая чудес
|-
| 12 || [[Сәбит Мұқанұлы Мұқанов|Сәбит Мұқанов]] || Менің мектептерім
|-
| 13 || [[Ғабит Махмұтұлы Мүсірепов|Ғабит Мүсірепов]] || [[Ұлпан (роман)|Ұлпан]]
|-
| 14 || [[Ғабиден Мұстафин]] || Дауылдан кейін
|-
| 15 || [[Әбу Сәрсенбаев]] || Ақша бұлт
|-
| 16 || [[Әбділда Тәжібаев]] || Аралдар
|-
| 17 || [[Бауыржан Момышұлы]] || [[Ұшқан ұя]]
|-
| 18 || [[Қасым Аманжолов]] || Дариға, сол қыз
|-
| 19 || [[Снегин Дмитрий Федорович|Дмитрий Снегин]] || Утро и два шага в полдень
|-
| 20 || [[Қалижан Нұрғожаұлы Бекхожин|Қалижан Бекхожин]] || Кешкі жаңғырық
|-
| 21 || [[Саттар Ерубаев]] || Менің құрдастарым
|-
| 22 || [[Ілияс Есенберлин]] || [[Көшпенділер (трилогия)|Көшпенділер]]
|-
| 23 || [[Хамит Ерғалиев]] || Шер толғау
|-
| 24 || [[Шухов Иван Петрович|Иван Шухов]] || Пресновские страницы
|-
| 25 || [[Тәкен Әлімқұлов]] || Қараой
|-
| 26 || [[Жұбан Молдағалиев]] || Кісен ашқан
|-
| 27 || [[Әзілхан Нұршайықов]] || [[Махаббат, қызық мол жылдар]]
|-
| 28 || [[Сырбай Мәуленов]] || Алыс кетіп барамын
|-
| 29 || [[Кемел Тоқаев]] || Түнде атылған оқ
|-
| 30 || [[Тахауи Ахтанов]] || Шырағың сөнбесін
|-
| 31 || [[Морис Давидович Симашко|Морис Симашко]] || [[Емшан]]
|-
| 32 || [[Әбдіжәміл Кәрімұлы Нұрпейісов|Әбдіжәміл Нұрпейісов]] || [[Қан мен тер]]
|-
| 33 || [[Бердібек Соқпақбаев]] || [[Менің атым Қожа (хикаят)|Менің атым Қожа]]
|-
| 34 || [[Қуандық Шаңғытбаев]] || Ар
|-
| 35 || [[Ғафу Қайырбеков]] || Жұлдызды тағдырлар
|-
| 36 || [[Қалтай Мұхамеджанов]] || Көктөбедегі кездесу
|-
| 37 || [[Нәсіреддин Сералиев]] || Дәукен атаның немерелері
|-
| 38 || [[Әнуар Тұрлыбекұлы Әлімжанов|Әнуар Әлімжанов]] || Возвращение учителя
|-
| 39 || [[Мұқағали Мақатаев]] || [[Аманат (кітап)|Аманат]]
|-
| 40 || [[Болат Жандарбеков]] || Саки
|-
| 41 || [[Шерхан Мұртаза]] || Ай мен Айша
|-
| 42 || [[Ақан Нұрманов]] || Құланның ажалы
|-
| 43 || [[Әкім Тарази]] || [[Қорқау Жұлдыз]]
|-
| 44 || [[Сафуан Шаймерденов]] || Инеш
|-
| 45 || [[Бельгер Герольд Карлович|Герольд Бельгер]] || Дом скитальца
|-
| 46 || [[Сәкен Жүнісов]] || [[Ақан сері (роман)|Ақан сері]]
|-
| 47 || [[Оспанхан Әубәкіров]] || Ымды білесіз бе?
|-
| 48 || [[Сағи Жиенбаев]] || Бақ құсы
|-
| 49 || [[Жұмекен Нәжімеденов]] || [[Менің Қазақстаным (ән)|Менің Қазақстаным]]
|-
| 50 || [[Қалихан Ысқақ]] || Қоңыр күз еді
|-
| 51 || [[Тұманбай Молдағалиев]] || Қош, көктем!
|-
| 52 || [[Қадыр Мырза Әлі]] || Ой орман
|-
| 53 || [[Сайын Мұратбеков]] || [[Жабайы алма (повесть)|Жабайы алма]]
|-
| 54 || [[Қабдеш Жұмаділов]] || [[Соңғы көш (роман)|Соңғы көш]]
|-
| 55 || [[Олжас Омарұлы Сүлейменов|Олжас Сүлейменов]] || Аргамак
|-
| 56 || [[Марфуға Ғалиқызы Айтхожа|Марфуға Айтхожа]] || Аққу жүрек
|-
| 57 || [[Төлеген Айбергенов]] || Бір тойым бар
|-
| 58 || [[Әнес Сарай]] || Ақ тымық күн
|-
| 59 || [[Асқар Сүлейменов]] || Бесатар
|-
| 60 || [[Өтежан Нұрғалиев]] || Соғыстың соңғы жазы
|-
| 61 || [[Әбіш Кекілбайұлы]] || [[Үркер (роман)|Үркер]]
|-
| 62 || [[Фариза Оңғарсынова]] || Дауa
|-
| 63 || [[Мұхтар Мағауин]] || Аласапыран
|-
| 64 || [[Кәдірбек Сегізбайұлы]] || Беласқан
|-
| 65 || [[Исраил Сапарбай]] || Аққу арман
|-
| 66 || [[Бексұлтан Нұржекеұлы]] || Әй, дүние-ай
|-
| 67 || [[Софы Қалыбекұлы Сматаев|Софы Сматаев]] || [[Елім-ай (роман)|Елім-ай]]
|-
| 68 || [[Дулат Исабеков]] || [[Қарғын (роман)|Қарғын]]
|-
| 69 || [[Қажығали Мұханбетқалиұлы]] || Тар кезең
|-
| 70 || [[Төлен Әбдік]] || Парасат майданы
|-
| 71 || [[Мұхтар Шаханов]] || Танакөз
|-
| 72 || [[Оралхан Бөкей]] || Атау кере
|-
| 73 || [[Жәркен Бөдешұлы]] || Жұлдызтас
|-
| 74 || [[Ақұштап Бақтыгереева]] || Ана әлдиі
|-
| 75 || [[Темірхан Медетбек]] || Көк түріктер сарыны
|-
| 76 || [[Жұматай Жақыпбаев]] || Ләйлә
|-
| 77 || [[Кеңшілік Мырзабеков]] || Іңкәр дүние
|-
| 78 || [[Күләш Ділдәқызы Ахметова|Күлаш Ахметова]] || Құт
|-
| 79 || [[Валерий Фёдорович Михайлов|Валерий Михайлов]] || Хроника великого джута
|-
| 80 || [[Тынымбай Нұрмағамбетов]] || Бөрібайдың тымағын ит алып қашқан қыс
|-
| 81 || [[Смағұл Елубай]] || [[Ақ боз үй]]
|-
| 82 || [[Иранбек Оразбаев]] || Қорқыттың көрі
|-
| 83 || [[Нұрлан Оразалин]] || Жетінші құрлық
|-
| 84 || [[Жарасқан Әбдірашев]] || Дала сенің ұлыңмын
|-
| 85 || [[Дидахмет Әшімханұлы]] || Самырсын сазы
|-
| 86 || [[Несіпбек Тұрысбекұлы Айт|Несіпбек Айтұлы]] || Дариға, дәурен
|-
| 87 || [[Серік Ақсұңқарұлы]] || Адам ата - Һауа ана
|-
| 88 || [[Мейірхан Ақдәулетұлы]] || Дәруішнама
|-
| 89 || [[Әлібек Асылбайұлы Асқаров|Әлібек Асқаров]] || [[Өр Алтай, мен қайтейін биігіңді.. (роман)|Өр Алтай, мен қайтейін биігіңді]]
|-
| 90 || [[Тыныштықбек Әбдікәкімов]] || Ақшам хаттары
|-
| 91 || [[Ұлықбек Оразбайұлы Есдәулет|Ұлықбек Есдәулет]] || Киіз кітап
|-
| 92 || [[Таласбек Әсемқұлов]] || Талтүс
|-
| 93 || [[Рахымжан Қасымғалиұлы Отарбаев|Рахымжан Отарбаев]] || Біздің ауылдың амазонкалары
|-
| 94 || [[Есенғали Раушанов]] || Бозаңға біткен боз жусан
|-
| 95 || [[Тұрсынжан Шапай]] || Қазақтың жаны
|-
| 96 || [[Ғалым Жайлыбай]] || Жаратқанның жазуы
|-
| 97 || [[Жүсіпбек Қорғасбек]] || Жансебіл
|-
| 98 || [[Светқали Нұржан]] || [[Ай таранған түн (кітап)|Ай таралған түн]]
|-
| 99 || [[Роза Мұқанова]] || [[Мәңгілік бала бейне]]
|-
| 100 || [[Гүлнар Салықбай]] || Жан
|}

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
* '''Ресми сайт''': 100kitap.kz

[[Санат:Қазақстандағы білім]]
[[Санат:Қазақстан мәдениеті]]

← Ескі түзетулер	06:40, 2026 ж. маусымның 26 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

100 кітап - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

1nter pares: Стандарт