Moderator: 1 түзету

2025-04-25T19:31:25Z

1 түзету

Kasymov: /* Дереккөздер */

2017-03-15T07:00:43Z

‎Дереккөздер

Жаңа бет

{{Ғалым
|Есімі = Өмірзақ Айтбайұлы Айтбаев
|Шынайы есімі =
|Суреті =
|Сурет ені =
|Туған күні = 05.04.1936
|Туған жері = [[Оңтүстік Қазақстан облысы]], {{туғанжері|Отырар ауданы|Отырар ауданында}}, [[Балтакөл]]
|Қайтыс болған күні =
|Қайтыс болған жері =
|Азаматтығы = {{flag|Kazakh SSR|SSR|name=Қазақ КСР}}<br />{{KAZ}}
|Ғылыми аясы = Қазақ тілінің [[Лексикология]]сы мен [[Терминология]]сы.
|Жұмыс орны = [[Қазақ тілі қоғамы|Халықаралық Қазақ тілі қоғамының президенті]]
|Ғылыми дәрежесі = [[Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясы]]ның [[Академик|Академигі]]. [[Филология|Филология ғылымдарының докторы]], [[профессор]]
|Сыйлықтары =
|Альма-матер = [[Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]]
|Ғылыми жетекші =
|Марапаттары = {{{!}}
{{!}}{{Парасат ордені}}{{!}}{{!}}{{Құрмет ордені}}
{{!}}}
{{{!}}
{{!}}{{ҚР тәуелсіздігіне 10 жыл медалі}}{{!}}{{!}}{{ҚР тәуелсіздігіне 20 жыл медалі}}{{!}}{{!}}{{ҚР тәуелсіздігіне 25 жыл медалі}}
{{!}}}
{{{!}}
{{!}}[[Сурет: For merits in development of a science.jpg|23px|ҚР Ғылымын дамутуға сіңірген еңбегі үшін]]
{{!}}}
}}
'''Өмірзақ Айтбайұлы Айтбаев''' ([[5 сәуір]], [[1936 жыл]]ы [[Оңтүстік Қазақстан облысы]], [[Отырар ауданы]], [[Балтакөл]]де туған) — [[ғалым]]. [[Филология|Филология ғылымдарыың докторы]], [[профессор]]. [[Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясы]]ның [[Академик|Академигі]]. [[Қазақ тілі қоғамы|Халықаралық Қазақ тілі қоғамының президенті]]. [[Құрметті азамат|Түркістан қаласының және Отырар ауданының Құрметті азаматы]].

==Толығырақ==
* Өмірзақ Айтбайұлы [[1936 жыл]]ы [[5 сәір]]де [[Оңтүстік Қазақстан облысы]], [[Отырар ауданы]], [[Балтакөл]]де дүниеге келген.
* 1959 жылы [[Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті]] (бұрынғы Киров атындағы ҚМИ)нің филология факультетін бітірген.
* 1971 жылы «М.Горький фразеологизмдерінің қазақ тілінде берілу жолдары» деген тақырып бойынша кандидаттық диссертация қорғады.

==Еңбек жолы==
* 1959 – 1962 жылдары Республикалық «Социалистік Қазақстан» газетінің əдеби қызметкері
* 1962 -1974 жылдары Қазақ ССР ҒА Тіл Білімі институтына кіші ғылыми қызметкері
* 1974 – 1981 жылдары аға ғылыми қызметкер;
* 1981 – 1989 жылдары «Терминология мен аударма теориясы» бөлімінің меңгерушісі;
* 1973 жылдан «Ғылыми терминологиялық орталықтың» директоры, (Қазақстан Республикасы Министрлер Кабинеті (бұрынғы Министрлер Советі) жанындағы Мемлекеттік терминология комиссиясының мүшесі жəне ғалым хатшысы;
* 1989 жылдан Республикалық «Қазақ тілі» қоғамының вице-президенті;
* 2004 жылдан [[Қазақ тілі қоғамы|Халықаралық Қазақ тілі қоғамының президенті]].

==Ғылыми шығармашылығы==
Ғылыми зерттеулердің негізгі бағыттары: қазақ терминологиясының практикалық мəселелері. «Терминология мен аударма теориясы» бөлімінің меңгерушісі қызметін атқарып жүрген тұста Өмірзақ Айтбайұлының басшылығымен жəне қатысуымен бірнеше ұжымдық кітаптар (Қазақ терминологиясының мəселелері. «Ғылым», Алматы, 1981; Термин жəне олардың аудармалары. «Ғылым», Алматы, 1990, 12 б.т.) баспадан жарық көрді. Академик Өмірзақ Айтбайұлы Мемлекеттік терминология комиссиясының мүшесі, ғалым хатшысы ретінде де (1981–1991 жж.) 550-ден астам ғылыми еңбектің, 21 кітап пен монографиялардың авторы. “Қазақ терминологиясының жасалу көздері” (1981-1984) жəне “Қазақ əдеби терминологиялық лексикасының дамуы” (1985-1991) “Мемлекеттік тілде ғылыми терминологияны қалыптастырудың теориялық, ғылыми-əдістемелік жəне практикалық мəселелері” (1997-1999), «Терминологиялық сөздіктер, əдістемелік құралдар жасау» ғылыми-методикалық проект – (АДЖИП қаржыландырған) (2008-2013) деген күрделі ғылыми тақырыптарға ғылыми жетекшілік жасады. Ө.Айтбайұлы – ғылым мен өнерді қатар алып келе жатқан ғалым. Оның сазгерлігін танытатын бірнеше, атап айтқанда, белгілі «Жар сəлемі», «Жас ойшыл», «Ана тілі», «Тіл өнері дертпен тең», «Ақ қоян», «Өренім» тағы да көптеген əндері жұртшылыққа мəлім. Айтбаевтың ғылыми-зерттеулерінің негізгі бағыттары қазақ тілінің лексикологиясы мен терминологиясы мәселелеріне арналған. Ол 500-ге жуық мақаланың авторы.

==Шығармалары==
* Аудармадағы фразеологиялық құбылыс, А., 1975;
* Қазақ терминологиясының мәселелері, А., 1986;
* Қазақ терминологиясының дамуы мен қалыптасуы, А., 1988;
* Терминдер және олардың аудармалары, А., 1990;
* Қазақ сөзі, А., 1997;
* Основы казахской терминологии, А., 2000;
* Тіл майданы (оқулық), А., 2004;
* Қазақ тіл білімінің мәселелері, А., 2007.

==Ғылыми атақтары==
* 1992 жылы [[Филология|Филология ғылымдарының докторы]]
* 1999 жыл [[профессор]] құрметті ғылыми атақтары берілді.
* 2003 жылдан [[Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясы]]ның [[Академик|Академигі]].

==Мемлекеттік марапаттары==
* 1996 жылы «[[Ыбырай Алтынсарин |Ы.Алтынсарин атындағы құрметті медалі]]» нің иегері;
* 1998 жылы елбасының жарлығымен «[[Құрмет ордені]]» мен марапатталды;
* 2001 жылы «Қазақстан тәуелсіздігіне 10 жыл» медалі;
* 2004 жылы ҚР Білім министрлігінің «[[Ғылымды дамытуға сіңірген еңбегі үшін медалі]]»;
* 2007 жылы президент жарлығымен «[[Парасат ордені]]» мен марапатталды;
* 2011 жылы «Қазақстан тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі;
* 2013 жылы Еуропа ғылыми-өнеркəсіптік палатасының шешімімен «За высокую профессиональную деятельность и фундаментальный вклад в лингвистику» диплом мен «Алтын медалі» жəне дипломатиялық паспортымен марапатталған;
* Түркістан қаласының және Арыс ауданы мен Отырар аудандарының Құрметті азаматы.

[[Санат:Қазақстан филологтары]]
[[Санат:Қазақстан ғалымдары]]
[[Санат:Қазақстан Ұлттық ғылым академиясы академиктері]]
[[Санат:Қазақстан қоғам қайраткерлері]]
[[Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті түлектері]]

← Ескі түзетулер	19:31, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Өмірзақ Айтбайұлы Айтбаев - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

Kasymov: /* Дереккөздер */