Moderator: 1 түзету

2025-04-25T19:05:05Z

1 түзету

WOSlinker: fix invalid self-closed HTML tags as per :Санат:Pages using invalid self-closed HTML tags

2017-02-24T21:24:45Z

fix invalid self-closed HTML tags as per Санат:Pages using invalid self-closed HTML tags

Жаңа бет

[[Сурет:Auesov.jpg|thumb|Әуезов]]
'''Әуезов Үйі''', ғылыми-мәдени орталығы — ұлы [[Жазушы]] Мұхтар Әуезовтің өмірі мен шығарм. мұрасын көпшілікке таныстыру, насихаттау, зерттеу жұмыстарымен айналысатын ғылым-мәдени мекеме. [[Алматы]] қаласында [[Жазушы]]ның өзі тұрған ([[1951 — 1961]]) үйде ([[Төлебаев көшесі]], 135-үй) орналасқан. Бұл үйді мұражайға айналдыру туралы [[Қазақстан]] үкіметінің қаулысы [[1961]] жылы 10 тамызда қабылданды. [[Жазушы]]ның әдеби мұрасы, өзі көзі тірісінде тұтынған заттары, үй жиһаздары, қолжазбалары жүйеге келтіріліп, тақырыптық көрмелер жасалып, [[1963]] жылы 28 қарашада мұражай ресми түрде ашылды. [[Қазақстан]] үкіметінің “[[М.О. Әуезовтің туғанына 100 жыл толуы мерейтойына дайындық және оны өткізу туралы]]” [[1993]] жылы 19 шілдедегі (ғ 810) қаулысына сәйкес, [[1996]] жылы 1 [[маусым]] күні мұражай “[[Әуезов үйі]]” ғылыми-мәдени орталығы болып қайта құрылды.

==Орталық Бағыттары==
Орталық негізінен үш бағытта жұмыс жүргізеді:
*Бірінші бағыты — [[Жазушы]]ның өмірі мен шығармалар мұрасын жинақтау, оны [[ғылым]] жүйеге түсіріп саралау, [[жариялау]] және [[Әуезовтану]] саласы бойынша жарық көрген еңбектерді жинау.
*Екінші бағыты — мұражайдағы [[қолжазба]]лар мен экспонаттарды, [[кино]], [[фото]], [[дыбыс]] қорларындағы мұраларды [[ғылым]] жүйеге түсіру, көрме ұйымдастыру. [[қолжазба]] қорында 72 мыңнан астам мұрағаттар, сирек кездесетін [[кітап]]тар, [[жазушы]]ның күнделіктері мен жолжазбалары, архивтерден жинаған құнды деректері, жеке басы құжаттары, т.б. бар.
*Үшінші бағыты—М. Әуезовтің [[азаматтық]], шығарм. құқығын қорғау.
==Үй құрылысы==
Орталық орналасқан мұражай үйі екі қабаттан тұрады, онда 8 бөлме бар. Бірінші қабаттағы кіреберіс дәліз қабырғаларының жоғары жиектері [[ұлттық]] ою-өрнекпен безендірілген. Одан көне түркілердің сегіз бұрышты, көк түсті оюларын байқауға болады. Бұрышта киім ілгіш тұр. Сол жақтағы бірінші бөлме [[жазушы]]ның көзі тірісінде “[[демалыс бөлмесі]]” деп аталған. Онда күйсандық, теледидар, жұмсақ орынтақтар мен журнал үстелі қойылған. Төрде [[О. Таңсықбаев]]тың “[[Көктөбе]]”,[[Б. Орманшын]]ың “[[Гүлдер (ансамбль)|Гүлдер]]”, [[А. Черкасский]]дің “[[Раушан]]” кескіндемелері ілінген. [[Мұражай]] үйіндегі ең үлкен бөлме — [[қонақ бөлмесі]]. Ортадағы үлкен үстел мен орындықтар, жиїаздар Ә-тің арнайы тапсырысы бойынша [[Мәскеу]]де жасалған. Еденге парсы кілемі төселген. Қабырғаларға [[А. Риттих]]тың “[[Дастарқандағы алма]]”, [[Таңсықбаев]]тың “[[Бозқараған]]”, Шығыс [[Түркістан]] дағы [[Қазақ]] [[жазушы]]лары сыйлаған “[[Тау көрінісі]]” суреттері ілінген. Әйнекті абажа мен кебежелердің ішінде қымбат бағалы, күміспен зерленген ыдыс-аяқтар сақталған. Ұлы [[жазушы]] ғұмырының соңғы он жылындағы шығарм. қуанышы мен азабының куәсі болған қастерлі ой отауы — оның жұмыс бөлмесі. Бөлмедегі [[кітап]] сөрелері дөңгелене қаланған қабырғ[[аға]] кіріктіріле орнатылған. Жазу үстелінің үстіндегі қолжазбалар, қаламсап пен қарындаштар, көзілдірік пен [[кітап]], бүркіттің мүсіні сол күйі сақталған. Бұрышта — жазу мәшеңкесі. [[жазушы]] кешке жақын ұзақ уақыт шам жақпай, алакеуім көлеңкеде, қолына домбырасын алып, терезе алдындағы диванда отырып [[күй]] тартуды өте ұнатқан. [[Мұражай]] үйінің бірінші қабатындағы төртінші бөлме — [[жазушы]]ның қарындасы [[Үміш]]тің ([[Үмия]]ның) бөлмесі. Бұл бөлме өзгелерден ерекше, [[Қазақ]] халқының дәстүрлі тұрмысы үлгісінде жиїаздалған. Бұрышта — [[сандық]]. Терезе алдында [[Жазушы]]ның ертеректе пайдаланған шағын үстелі тұр. Төрге ағайын-туыстарының суреті ілінген. Екінші қабаттағы үш бөлменің ең үлкені — ұйықтайтын бөлме. [[Жазушы]] бөлмедегі жиїаздарды [[Рига]]дан алдырған. [[Киім]] шкафында [[Жазушы]] киген киімдер ілулі тұр.
[[Жазушы]]ның қызы Ләйләнің бөлмесі шағын, қарапайым ғана жиїазбен жабдықталған. Төрде Орманшының сыйға тартқан суреті ілулі тұр. [[Жазушы]]ның ұлы Ернардың бөлмесіндегі ерекше құнды [[экспонат]] — ескі жазу үстелі. Бұл үстелді [[Жазушы]] [[1932]] жылы сатып алған. [[1951]] жылға дейінгі шығармалары, соның ішінде “[[Абай жолы]]ның” алғашқы екі кітабы осы үстелде жазылған.
[[1997]] жылы құрылысы біткен жаңа көрме ғимаратының негізгі бөлігі бұрынғы мұражай үйінің еңсесін баспас үшін жерге сіңіріле салынған. Көрмеге баспалдақпен түседі. Бұл — Әуезовтің көркемдік әлеміне тізеңді бүгіп, тағзым етіп кіру рәсімі үшін әдейі жасалған [[Сәулет өнері|сәулет]]тік шешім. Көрменің іші — жалпы түркі әлеміне ортақ көк түспен көмкерілген. Көрменің негізгі мақсаты — ұлы тұлға ғұмырына қатысты [[зат]]тар, [[құжат]]тар,[[сурет]]тер арқылы [[жазушы]]ның тағдырын, шығарм. мұратын терең де әсерлі ұғынуға жәрдемдесу. Онда қойылған экспонаттар М. Әуезовтің туған, өскен ортасы, [[жазушы]]лық жолы, қоғамдық қызметі, “[[Алаш]]” қозғалысы, кеңестік жазалау саясаты тұсындағы көрсетілген қысымдар мен [[1930—1932]] жылы түрмедегі өмірі, шет ел сапарлары туралы жан-жақты мағлұмат береді. Салтанат ғимаратында [[Жазушы]]ның өзі туралы деректі фильмдермен қоса, оның шығармалары бойынша түсірілген “[[Абай әндері]]”, “[[Райхан]]”, “[[Асудағы атыс]]”, “[[Көксерек]]” көркемсуретті фильмдері, замандастарының [[жазушы]] туралы айтқан естеліктерінің бейнетаспалары көрсетіледі. [[жазушы]]ның өзінің дауысы жазылған таспалар мен күйтабақтар бар. [[Алматы]] қалалық [[халық]] университетінің дәстүрлі сабағы да айына екі рет, жұма күндері осында өткізіліп тұрады. Орталықта мекемелер мен жоғары оқу орындарына, мектептерге апарып таныстыруға арналған тақырыптық көшпелі көрме жұмыс істейді. Қайта қалпына келтіру шеберханасы мен [[ғылым]] жұмыспен айналысушыларға қызмет көрсететін компьютерлік бөлім бар.<ref name=source1>Қазақ энциклопедиясы</ref>

==Сыртқы сілтемелер==
[http://www.kondor-tour.kz/ex_almaty_auez_kz]

== Дереккөздер==
<references/>

{{Stub: Қазақ әдебиеті}}
{{wikify}}

[[Санат:Әдебиет]]

← Ескі түзетулер	19:05, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Әуезов үйі - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

WOSlinker: fix invalid self-closed HTML tags as per :Санат:Pages using invalid self-closed HTML tags