Әнет Баба - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

2026-06-25T14:29:12Z

1 түзету

1nter pares: Арай Дүйсекенова (т) өңдемелерінен Rasulbek Adil соңғы нұсқасына қайтарды

2026-06-13T18:13:14Z

Арай Дүйсекенова (т) өңдемелерінен Rasulbek Adil соңғы нұсқасына қайтарды

Moderator: 1 түзету

2025-04-25T18:58:38Z

1 түзету

ArystanbekBot: clean up, replaced: Пайдаланылған әдебиет → Дереккөздер using AWB

2014-05-13T14:09:11Z

clean up, replaced: Пайдаланылған әдебиет → Дереккөздер using AWB

Жаңа бет

'''Әнет баба''' (1628 – 1723) – “[[Жеті жарғы]]ны” құрастыруға қатысқан атақты 7 бидің бірі. Руы [[Тобықты]]. Жас кезінде Бұхар-шарифте үйсін Сарышуаш жыраумен бірге [[медресе]] бітірген.[[Ислам]] қағидаларына, [[шариғат]] ережелеріне жүйрік болған. Әділдігімен, діндарлығымен аты шыққан. Қалқаман—Мамыр дауы (қосымша “Қалқаман-Мамыр”) кезінде бірін-бірі сүйген екі жас жазадан босатылсын деген билік шығарады, бірақ оған Мәмбетбай руының басшысы [[Көкенай Үмбетейұлы|Көкенай батыр]] көнбейді. Ол Мамырды атып өлтіріп, енді тентегіңді сен де өлтір деген ауыр [[шарт]] қояды. Көкенай батырдың ауыр шартына амалсыз көнген Әнет баба: “Қалқаман жүйрік атпен шауып өтсін, Көкенай сонда атсын” деген тоқтамға келеді. Бұл жазадан Қалқаман аман құтылады. [[1723]] жылы көктемде [[жоңғарлар]] шабуылы басталып, ел “[[Ақтабан шұбырынды]]ға” ұшыраған кезде Әнет баба жұртта қалады. Кейін Көкенай бастаған батырлар ұлы бидің сүйегін тауып жерлейді. Әнет бабаның Жаубасар, Есболат, Шақа есімді ұлдары болған. Бұлардан бұрын ержеткен 5 ұлы [[қалмақтар]]мен соғыста қаза табады.<ref>“Қазақстан”: Ұлттық энциклопедия/Бас редактор [[Нысанбаев Әбдімәлік|Ә. Нысанбаев]] – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9</ref>
Әнет бабаның бәйбішесінен туған бес баласы Ақтабан шұбырынды бола-тұғында қалмақтың оғынан өліпті. Олардан нәсіл қалғаны мәлім емес. Мұнда сол бәйбіше баласы - Байболат дегеннің Балуан, Бақай деген екі баласы бесікте келген екен, соның Балуанынан тұқым жоқ. Бақайдың балалары өсіп-өнген. Әнет бабаның басқа әйелдерінен Жаубасар, Есболат, Шақа деген ұрпағы бар. Әнет тек Тобықтыға ғана емес, исі қазаққа қадірменді қарт баба, қазақтың әйгілі төбе билері Төле, Қазыбек, Әйтекелерге, "көмекей әулие" атанған Бұқар жырауға батасын берген.<ref>Қазақстан тарихы: Этникалық зерттеулерде, 10-том. Алматы, Алаш, 2011, ISBN 9965-765-40-5</ref>

== Дереккөздер==
<references/>

{{wikify}}

{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Тұлғалар]]
[[Санат:Қарағанды облысы]]
[[Санат:Қазақ билері]]

← Ескі түзетулер	14:29, 2026 ж. маусымның 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

@@ Жол нөмірі 1: / Жол нөмірі 1: @@
-'''Әнет баба''' (1628 – 1723) –  “[[Жеті жарғы]]ны” құрастыруға қатысқан атақты 7 бидің бірі. Руы [[Тобықты]]. Жас кезінде Бұхар-шарифте үйсін Сарышуаш жыраумен бірге [[медресе]] бітірген.[[Ислам]] қағидаларына, [[шариғат]] ережелеріне жүйрік болған. Әділдігімен, діндарлығымен аты шыққан. Қалқаман—Мамыр дауы (қосымша “Қалқаман-Мамыр”) кезінде бірін-бірі сүйген екі жас жазадан босатылсын деген билік шығарады, бірақ оған Мәмбетбай руының басшысы [[Көкенай Үмбетейұлы|Көкенай батыр]] көнбейді. Ол Мамырды атып өлтіріп, енді тентегіңді сен де өлтір деген ауыр [[шарт]] қояды. Көкенай батырдың ауыр шартына амалсыз көнген Әнет баба: “Қалқаман жүйрік атпен шауып өтсін, Көкенай сонда атсын” деген тоқтамға келеді. Бұл жазадан Қалқаман аман құтылады. [[1723]] жылы көктемде [[жоңғарлар]] шабуылы басталып, ел “[[Ақтабан шұбырынды]]ға” ұшыраған кезде Әнет баба жұртта қалады. Кейін Көкенай бастаған батырлар ұлы бидің сүйегін тауып жерлейді. Әнет бабаның Жаубасар, Есболат, Шақа есімді ұлдары болған. Бұлардан бұрын ержеткен 5 ұлы [[қалмақтар]]мен соғыста қаза табады.<ref>“Қазақстан”: Ұлттық энциклопедия/Бас редактор [[Нысанбаев Әбдімәлік|Ә. Нысанбаев]] – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9</ref>
+{{merge|Әнет би}}'''Әнет баба''' (1628 – 1723) –  “[[Жеті жарғы]]ны” құрастыруға қатысқан атақты 7 бидің бірі.
 Әнет бабаның бәйбішесінен туған бес баласы Ақтабан шұбырынды бола-тұғында қалмақтың оғынан өліпті. Олардан нәсіл қалғаны мәлім емес. Мұнда сол бәйбіше баласы - Байболат дегеннің Балуан, Бақай деген екі баласы бесікте келген екен, соның Балуанынан тұқым жоқ. Бақайдың балалары өсіп-өнген. Әнет бабаның басқа әйелдерінен Жаубасар, Есболат, Шақа деген ұрпағы бар. Әнет тек Тобықтыға ғана емес, исі қазаққа қадірменді қарт баба, қазақтың әйгілі төбе билері Төле, Қазыбек, Әйтекелерге, "көмекей әулие" атанған Бұқар жырауға батасын берген.<ref>Қазақстан тарихы: Этникалық зерттеулерде, 10-том. Алматы, Алаш, 2011, ISBN 9965-765-40-5</ref>
@@ Жол нөмірі 11: / Жол нөмірі 13: @@
 [[Санат:Тұлғалар]]
 [[Санат:Қарағанды облысы]]
-[[Санат:Қазақ билері]]
+[[Санат:Қазақ би-шешендері]]

← Ескі түзетулер	18:58, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)