https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D3%98%D0%BB-%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B8%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B8 2026-04-19T00:40:04Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D3%98%D0%BB-%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B8%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B8&diff=32053&oldid=prev 2025-04-25T18:13:59Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:13, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D3%98%D0%BB-%D0%91%D0%B0%D2%9B%D0%B8%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B8&diff=32052&oldid=prev 2016-12-23T09:23:10Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">top: </span>clean up, replaced: Бағдад → Бағдат using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></span></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Әл-Бакиллани, Әбу Бәкір Мұхаммед б. а т-Таййиб''' (1013 ж.ө.) -<br /> [[Ашғари мазһабы|ашғари]] кәламының көрнекті өкілі. [[Басра]]да дүниеге келіп, ғұмырының көп<br /> бөлігін [[Бағдат]]та өткізіп, сонда қайтыс<br /> болды. [[Фиқһ]] мәселесінде [[Малики мазһабы]]н ұстанған ол бірсыпыра уақыт<br /> қазылық қызмет атқарды. Қалайды ашарит Ибн Муджахидтің<br /> (980 ж. ө.) басшылығымен оқыған 982 - 83 жылдары [[Буилер әулеті|буилер]] әмірі Адуд әд-Дауланың дипломаттық сипаттағы тапсырмасымен [[Византия]]<br /> императорының сарайында қызмет атқарды. Бакиллани жазған 52 шығарманың алтауы<br /> ғана сақталған. Олардың негізінде Бакилланидің<br /> дүниетанымын толық анықтау мүмкін емес.<br /> <br /> Бірқатар мутазилашылар, соның ішінде Аббад б. Сүлейменнің (844 ж.ө.) идеяларына<br /> сәйкес ойды дамыта отырып, Бакиллани Құдайдың «мәндік белгілері» мен іс-қимыл белгілеріне» назар аударады да, алғашқыны мәңгілік, ал екіншісін уақытына орай пайда болады деп тұжырымдайды. Бакилланиға сәйкес<br /> Алла бәрін де алдын-ала, бәрін «жалпылама» емес, «бөлек-бөлек» шешеді. Ерік<br /> тәуелсіздігі мәселесін де ол осыған сәйкес<br /> шешті. «Дәл мағынасындағы болмыс» пен<br /> оның нақты түрлерін, іс-әрекет негіздері<br /> мен оның тікелей көріністерін айыра отырып, ол Құдай тек «болмысты» оның «негізін» ғана жаратады, ал адам болмысты<br /> одан әрі түрлендіріп, іс-әрекетті нақтылай<br /> түседі. Имамат жөніндегі мәселеде Бакиллани шииашылармен және рафидшылармен пікір таластыра отырып, [[имам]]ды ([[халифа]])<br /> сайлап отыруды талап етті. Осымен бір<br /> мезгілде ол имамның құрайыш ұрпағымен<br /> тарауы тиістігін, оны жария түрде сайлау керегін, бір мезгілде бір имамның<br /> билік құруын және өзінің моральдық,<br /> ақыл-ой парасаттылығы жағынан өзіне<br /> жүктелген: <br /> *1) умманы сыртқы жаулардан қорғау; <br /> *2) әділетсіздікті болдырмау;<br /> *3) заң бойынша кесілген жазаның орындалуын бақылау; <br /> *4) жаугершілік кезінде олжаға түскен мүлікті мұсылмандар арасында тарату; <br /> *5) қажылық қауіпсіздігін қамтамасыз ету тәрізді міндеттерді атқаруға сәйкес келмеген жағдайда имамды орнынан алу қажеттігін куаттады.<br /> <br /> '''Әдебиет''': <br /> *-ал-Ванилтни, ат-Тамхид фи-р-радц ала-л-мулхида ал-муаттила ва-р-рафида ва-л-хаваридж ва-л-мутазила, Бейрут, 1957; <br /> *он же, ал-Инсаф, Каир,1950; <br /> *он же, Иджаз ал-Кұран, Каир, 1962.&lt;ref&gt;Ислам. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2010 ISBN 9965-26-322-1&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Дереккөздер==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> {{wikify}}<br /> <br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> <br /> [[Санат:Тұлғалар]]<br /> [[Санат:Дін]]<br /> [[Санат:Ислам]]<br /> <br /> <br /> {{Islam-stub}}</div>

Kasymbot