Moderator: 1 түзету

2025-04-25T18:59:14Z

1 түзету

ArystanbekBot: /* top */clean up, replaced: түрады → тұрады using AWB

2016-02-25T11:38:16Z

‎top: clean up, replaced: түрады → тұрады using AWB

Жаңа бет

'''Әль-Kаида''' - [араб, "негіз"] - 1988 жылы қүрылған трансүлттық исламдық үйым. Бастапқыда Ауғанстандағы соғысқа қатысқан [[араб]] еріктілерінен түрды. 2001 жылға дейін "[[Талибтер]]" қозғалысымен тығыз байланыста болды. Әль-Каиданы қүрушы және басқарушы [[Усама бен Ладен]] (1957 жылы [[Сауд Арабия]]сында бай әрі атақты отбасында туған; мамандығы – [[инженер]]). ¥йымның [[идеология]]сы саяси сунниттік [[фундаментализм]] қағидаттарына негізделген, [[ислам]] әлеміне батыстың ықпалына қарсы қарулы күрес жүргізуді мақсат етті. Вестернизацияға (батыстандыру) Әль- Каида кедергі келтіруге тырысатын жаңа кресшілер жорығы ретінде қарайды. ¥йымның мақсаттарының бірі - бүкіл- әлемдік [[ислам]] [[халифат]]ын қүру. ¥йым тармақталған, бір-бірімен байланысы аз автономды бастауыш үйымдардан тұрады. Әль-Каиданың бөлімдері [[АҚШ]] пен [[Еуропа]]ны қосқанда, шамамен, әлемнің елуге таяу елдерінде бар. Жаттығушы лагерлері мен оған тиесілі мекемелер бүкіл әлемге жайылған. Әль-Каиданың үйлестіруші орталығы болғанымен, эр бастауыш үйым едәуір дәрежеде автономды және қаржылай тәуелсіз. Бүл үйымның орталықсыздандырылған сипаты оған қарсы полицейлік және әскери шаралар қолдануды қиындатып, қол байлау болады.
1998 жылдан Әль-Каида [[ислам]] үйымдарының халықаралық бірлесуі "[[Еврейлер]] мен кресшілерге қарсы халықара¬лық [[ислам]]дық майданының" орталығы болып табылады. Әль-Каиданың негізгі қызметі - батыстық [[институт]]тарға, Ба¬тые азаматтарына, сондай-ақ [[мүсылман]] әлеміндегі батыстандыруды қолдайтындарға қарсы [[лаңкестік]] актілер үйымдастыру.
Оның ең есте қаларлықтай шараларына мыналарды жатқызуға болады: [[Нью-Иорк]]тегі Бүкіләлемдік сауда орталығын жаруға әрекеттенуі (1993),[[Египет]] [[президент]]і [[Хосни Мубарак]]ты өлтіруге талпынуы (1995), [[Кения]] мен [[Танзания]]дағы [[Америка]] елшіліктеріндегі жарылыстар (1998), [[Нью-Йорк]]тегі Бүкіләлемдік сауда орталығы мен Вашингтондағы Пентагонды [[террорист]]ік шабуылдау (2001 ж. 11 қьфкүйек), [[Мадрид]] (2004), [[Лондон]] (2005), сондай-ақ [[Ирак]]тағы [[АҚШ]] бастаған коалиция күштеріне қарсы күрес әрекеттері.
<ref>Саяси түсіндірме сөздік. – Алматы, 2007.
ISBN 9965-32-491-3</ref>

==Дереккөздер==
<references/>

{{wikify}}

{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Саясат]]
[[Санат:Тұлғалар]]

← Ескі түзетулер	18:59, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Әль-Kаида - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

ArystanbekBot: /* top */clean up, replaced: түрады → тұрады using AWB