https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D3%98%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%B0%D0%B4-%D0%94%D0%B8%D0%BD_%D3%98%D0%BB-%D0%96%D0%B0%D1%83%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%B8 2026-09-09T07:26:27Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D3%98%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%B0%D0%B4-%D0%94%D0%B8%D0%BD_%D3%98%D0%BB-%D0%96%D0%B0%D1%83%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%B8&diff=107300&oldid=prev 2026-06-25T14:29:27Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">14:29, 2026 ж. маусымның 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='4' style='text-align: center;' class='diff-multi'>(Оң жақ жоғарыда көрсетілген қатысушының (бір ғана қатысушының) арадағы бір түзетуі көрсетілмеген)</td></tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">Жол нөмірі 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">Жол нөмірі 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''Әлам ад-Дин Әл-Жауһари''', ''Ибн Исмаил Әбу-л- Хасан әл-Жауһари әл-маңғұт Әлам ад- Динәл-Бағдади'' — [[Отырар]] даласынан шыкқан атақты ғалым, ғұлама. [[Исмаил әл-Жауһари әл-Фараби]]дің ұлы. Арғы ата-тегі отырарлық ғалым Бағдад қаласында туылғандықтан, сауатын да Бағдад медреселерінің бірінен ашқан деуге негіз бар. Ибн Сайд әл-Кифти Әлам ад-Дин Әл-Жауһариді &quot;белгілі әскер басы (&quot;ар-раккаб салар&quot;), ғалым (&quot;алим фи-л-илм&quot;), Бағдадтың даналары мен тамаша ойшылдары арасында геометрия (&quot;илм ал-һандаса&quot;) мен математика (&quot;ар-рийадат&quot;) саласында алғыр ақыл (&quot;аз- зака&quot;) иесі, өте зерек еді&quot; — деп көрсетеді. Сөйтіп, отырарлық тілшінің баласы тек ғалым ғана емес, сонымен қатар қолбасшылығымен аты шыққан. Бірақ Әлам ад-Дин Әл-Жауһаридің қандай соғыс, қандай ұрыстарда қолбасшылығымен атағы шыққандығы белгісіз. Ол өмір сүрген жылдарда өзара кырқысулар мен көтерілістер нәтижесінде [[Аббас әулеті]] құрған үлкен империя ыдырап, жеке иеліктерге бөлініп кеткен. Өз алдына билік құрған сұлтандар мен әміршілер атағын шығару үшін сарайларына сол кездегі қарасөз зергерлері мен жезтандай әншілер, ғалымдар мен дәуір даналары, ақындар мен ойшылдарды жарыса тартқан. Әлам ад-Дин Әл-Жауһари осындай кезде және ғалым отбасында дүниеге келгендіктен, жақсы тәрбие, үлкен білім алған. Ғалым негізінен ас¬трономия, геометрия, матема¬тика, филология секілді ғылым салаларына қатысты еңбектер жазған. [[Ибн Сайд әл-Кифти]] отырарлык ғалымның геометрия мен математика саласында өз замандастарынан озық көрінгенін айтқанымен, нақтылы еңбектерін атамаған. Сондай-ак оның астрономиялық аспап (&quot;әл-алата-л-фа-лакийа&quot;) жасап, оны пайдаланғанын еске алғанымен, оның қандай аспап екенін анықтай қоймаған. Оның ғалым болуына ата жұртынан шыққан әкесінің жерлестері Ғаббас әл-Жауһари, [[Әбу Насыр ал-Фараби]] мен [[Исхақ әл-Фараби]]дің шығармалары әсер еткен деуге болады.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''Әлам ад-Дин Әл-Жауһари''', ''Ибн Исмаил Әбу-л- Хасан әл-Жауһари әл-маңғұт Әлам ад- Динәл-Бағдади'' — [[Отырар]] даласынан шыкқан атақты ғалым, ғұлама. [[Исмаил әл-Жауһари әл-Фараби]]дің ұлы. Арғы ата-тегі отырарлық ғалым Бағдад қаласында туылғандықтан, сауатын да Бағдад медреселерінің бірінен ашқан деуге негіз бар. Ибн Сайд әл-Кифти Әлам ад-Дин Әл-Жауһариді &quot;белгілі әскер басы (&quot;ар-раккаб салар&quot;), ғалым (&quot;алим фи-л-илм&quot;), Бағдадтың даналары мен тамаша ойшылдары арасында геометрия (&quot;илм ал-һандаса&quot;) мен математика (&quot;ар-рийадат&quot;) саласында алғыр ақыл (&quot;аз- зака&quot;) иесі, өте зерек еді&quot; — деп көрсетеді. Сөйтіп, отырарлық тілшінің баласы тек ғалым ғана емес, сонымен қатар қолбасшылығымен аты шыққан. Бірақ Әлам ад-Дин Әл-Жауһаридің қандай соғыс, қандай ұрыстарда қолбасшылығымен атағы шыққандығы белгісіз. Ол өмір сүрген жылдарда өзара кырқысулар мен көтерілістер нәтижесінде [[<ins class="diffchange diffchange-inline">Аббас Әулеті|</ins>Аббас әулеті]] құрған үлкен империя ыдырап, жеке иеліктерге бөлініп кеткен. Өз алдына билік құрған сұлтандар мен әміршілер атағын шығару үшін сарайларына сол кездегі қарасөз зергерлері мен жезтандай әншілер, ғалымдар мен дәуір даналары, ақындар мен ойшылдарды жарыса тартқан. Әлам ад-Дин Әл-Жауһари осындай кезде және ғалым отбасында дүниеге келгендіктен, жақсы тәрбие, үлкен білім алған. Ғалым негізінен ас¬трономия, геометрия, матема¬тика, филология секілді ғылым салаларына қатысты еңбектер жазған. [[Ибн Сайд әл-Кифти]] отырарлык ғалымның геометрия мен математика саласында өз замандастарынан озық көрінгенін айтқанымен, нақтылы еңбектерін атамаған. Сондай-ак оның астрономиялық аспап (&quot;әл-алата-л-фа-лакийа&quot;) жасап, оны пайдаланғанын еске алғанымен, оның қандай аспап екенін анықтай қоймаған. Оның ғалым болуына ата жұртынан шыққан әкесінің жерлестері Ғаббас әл-Жауһари, [[Әбу Насыр ал-Фараби]] мен [[Исхақ әл-Фараби]]дің шығармалары әсер еткен деуге болады.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">Әлам ад-Динді кейде [[энциклопедист]] ғалымдар санатына да жатқызуға болады. Оған ғылымның барлық саласымен айналысуына тура келді. Ғалым көркемсез өнерінде де озық көрінген. Замандастарының жазуынша: &quot;Бағдадтықтар оның шешендік еөздері мен еңбегін әдемі сый ретінде пайдаланған&quot;. Бірақ өкінішке орай, оның нақтылы сөздері немесе жинағы туралы дерек бізге жетпеген. ''&quot;Әйел көркі — жүзінде, Еркек көркі — ісінде&quot;'' деген өлең жолдары аркылы отырарлық ғұламаның акын болғандығын да байқау қиын емес. Оның бәйіттері [[классик]], араб әдебиетінің көрнекті өкілдері, өзінің замандастары [[аш-Шариф ар-Ради]] (970—1016),&#160; [[әл-Мағарри]] (973-1057) шығармаларындағы ғазал ([[махаббат лирикасы]]), [[мадх]] ([[мадақ]]), уасф (суреттеу), т.б. белгілі жанрларға емес, әдетте ғалым, оқымысты акындар жырларынан жиі көрініс табатын [[афоризм]], нақылға тән.&lt;ref&gt;Отырар. Энциклопедия. – Алматы. «Арыс» баспасы, 2005 ISBN 9965-17-272-2&lt;/ref&gt;</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Әлам ад-Динді кейде [[энциклопедист]] ғалымдар санатына да жатқызуға болады. Оған ғылымның барлық саласымен айналысуына тура келді. Ғалым көркемсез өнерінде де озық көрінген. Замандастарының жазуынша: &quot;Бағдадтықтар оның шешендік еөздері мен еңбегін әдемі сый ретінде пайдаланған&quot;. Бірақ өкінішке орай, оның нақтылы сөздері немесе жинағы туралы дерек бізге жетпеген. ''&quot;Әйел көркі — жүзінде, Еркек көркі — ісінде&quot;'' деген өлең жолдары аркылы отырарлық ғұламаның акын болғандығын да байқау қиын емес. Оның бәйіттері [[классик]], араб әдебиетінің көрнекті өкілдері, өзінің замандастары [[аш-Шариф ар-Ради]] (970—1016),&#160; [[әл-Мағарри]] (973-1057) шығармаларындағы ғазал ([[махаббат лирикасы]]), [[мадх]] ([[мадақ]]), уасф (суреттеу), т.б. белгілі жанрларға емес, әдетте ғалым, оқымысты акындар жырларынан жиі көрініс табатын [[афоризм]], нақылға тән.&lt;ref&gt;Отырар. Энциклопедия. – Алматы.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> «Арыс» баспасы, 2005 ISBN 9965-17-272-2&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Дереккөздер==</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Дереккөздер==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references/&gt;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references/&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{<del class="diffchange diffchange-inline">Stub</del>}}</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{<ins class="diffchange diffchange-inline">wikify</ins>}}</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{Суретсіз мақала}}</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{Суретсіз мақала}}</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Санат:Тұлғалар]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Санат:Тұлғалар]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{Stub}}</ins></div></td></tr> </table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D3%98%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%B0%D0%B4-%D0%94%D0%B8%D0%BD_%D3%98%D0%BB-%D0%96%D0%B0%D1%83%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%B8&diff=57387&oldid=prev 2025-04-25T18:58:22Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:58, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;' class='diff-multi'>(Оң жақ жоғарыда көрсетілген қатысушының (бір ғана қатысушының) арадағы бір түзетуі көрсетілмеген)</td></tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D3%98%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%B0%D0%B4-%D0%94%D0%B8%D0%BD_%D3%98%D0%BB-%D0%96%D0%B0%D1%83%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%B8&diff=107299&oldid=prev 2018-11-28T12:34:17Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">12:34, 2018 ж. қарашаның 28 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">Жол нөмірі 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">Жол нөмірі 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''Әлам ад-Дин Әл-Жауһари''', ''Ибн Исмаил Әбу-л- Хасан әл-Жауһари әл-маңғұт Әлам ад- Динәл-Бағдади'' — [[Отырар]] даласынан шыкқан атақты ғалым, ғұлама. [[Исмаил әл-Жауһари әл-Фараби]]дің ұлы. Арғы ата-тегі отырарлық ғалым Бағдад қаласында туылғандықтан, сауатын да Бағдад медреселерінің бірінен ашқан деуге негіз бар. Ибн Сайд әл-Кифти Әлам ад-Дин Әл-Жауһариді &quot;белгілі әскер басы (&quot;ар-раккаб салар&quot;), ғалым (&quot;алим фи-л-илм&quot;), Бағдадтың даналары мен тамаша ойшылдары арасында геометрия (&quot;илм ал-һандаса&quot;) мен математика (&quot;ар-рийадат&quot;) саласында алғыр ақыл (&quot;аз- зака&quot;) иесі, өте зерек еді&quot; — деп көрсетеді. Сөйтіп, отырарлық тілшінің баласы тек ғалым ғана емес, сонымен қатар қолбасшылығымен аты шыққан. Бірақ Әлам ад-Дин Әл-Жауһаридің қандай соғыс, қандай ұрыстарда қолбасшылығымен атағы шыққандығы белгісіз. Ол өмір сүрген жылдарда өзара кырқысулар мен көтерілістер нәтижесінде [[<del class="diffchange diffchange-inline">Аббас Әулеті|</del>Аббас әулеті]] құрған үлкен империя ыдырап, жеке иеліктерге бөлініп кеткен. Өз алдына билік құрған сұлтандар мен әміршілер атағын шығару үшін сарайларына сол кездегі қарасөз зергерлері мен жезтандай әншілер, ғалымдар мен дәуір даналары, ақындар мен ойшылдарды жарыса тартқан. Әлам ад-Дин Әл-Жауһари осындай кезде және ғалым отбасында дүниеге келгендіктен, жақсы тәрбие, үлкен білім алған. Ғалым негізінен ас¬трономия, геометрия, матема¬тика, филология секілді ғылым салаларына қатысты еңбектер жазған. [[Ибн Сайд әл-Кифти]] отырарлык ғалымның геометрия мен математика саласында өз замандастарынан озық көрінгенін айтқанымен, нақтылы еңбектерін атамаған. Сондай-ак оның астрономиялық аспап (&quot;әл-алата-л-фа-лакийа&quot;) жасап, оны пайдаланғанын еске алғанымен, оның қандай аспап екенін анықтай қоймаған. Оның ғалым болуына ата жұртынан шыққан әкесінің жерлестері Ғаббас әл-Жауһари, [[Әбу Насыр ал-Фараби]] мен [[Исхақ әл-Фараби]]дің шығармалары әсер еткен деуге болады.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''Әлам ад-Дин Әл-Жауһари''', ''Ибн Исмаил Әбу-л- Хасан әл-Жауһари әл-маңғұт Әлам ад- Динәл-Бағдади'' — [[Отырар]] даласынан шыкқан атақты ғалым, ғұлама. [[Исмаил әл-Жауһари әл-Фараби]]дің ұлы. Арғы ата-тегі отырарлық ғалым Бағдад қаласында туылғандықтан, сауатын да Бағдад медреселерінің бірінен ашқан деуге негіз бар. Ибн Сайд әл-Кифти Әлам ад-Дин Әл-Жауһариді &quot;белгілі әскер басы (&quot;ар-раккаб салар&quot;), ғалым (&quot;алим фи-л-илм&quot;), Бағдадтың даналары мен тамаша ойшылдары арасында геометрия (&quot;илм ал-һандаса&quot;) мен математика (&quot;ар-рийадат&quot;) саласында алғыр ақыл (&quot;аз- зака&quot;) иесі, өте зерек еді&quot; — деп көрсетеді. Сөйтіп, отырарлық тілшінің баласы тек ғалым ғана емес, сонымен қатар қолбасшылығымен аты шыққан. Бірақ Әлам ад-Дин Әл-Жауһаридің қандай соғыс, қандай ұрыстарда қолбасшылығымен атағы шыққандығы белгісіз. Ол өмір сүрген жылдарда өзара кырқысулар мен көтерілістер нәтижесінде [[Аббас әулеті]] құрған үлкен империя ыдырап, жеке иеліктерге бөлініп кеткен. Өз алдына билік құрған сұлтандар мен әміршілер атағын шығару үшін сарайларына сол кездегі қарасөз зергерлері мен жезтандай әншілер, ғалымдар мен дәуір даналары, ақындар мен ойшылдарды жарыса тартқан. Әлам ад-Дин Әл-Жауһари осындай кезде және ғалым отбасында дүниеге келгендіктен, жақсы тәрбие, үлкен білім алған. Ғалым негізінен ас¬трономия, геометрия, матема¬тика, филология секілді ғылым салаларына қатысты еңбектер жазған. [[Ибн Сайд әл-Кифти]] отырарлык ғалымның геометрия мен математика саласында өз замандастарынан озық көрінгенін айтқанымен, нақтылы еңбектерін атамаған. Сондай-ак оның астрономиялық аспап (&quot;әл-алата-л-фа-лакийа&quot;) жасап, оны пайдаланғанын еске алғанымен, оның қандай аспап екенін анықтай қоймаған. Оның ғалым болуына ата жұртынан шыққан әкесінің жерлестері Ғаббас әл-Жауһари, [[Әбу Насыр ал-Фараби]] мен [[Исхақ әл-Фараби]]дің шығармалары әсер еткен деуге болады.</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#160;</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">Әлам ад-Динді кейде [[энциклопедист]] ғалымдар санатына да жатқызуға болады. Оған ғылымның барлық саласымен айналысуына тура келді. Ғалым көркемсез өнерінде де озық көрінген. Замандастарының жазуынша: &quot;Бағдадтықтар оның шешендік еөздері мен еңбегін әдемі сый ретінде пайдаланған&quot;. Бірақ өкінішке орай, оның нақтылы сөздері немесе жинағы туралы дерек бізге жетпеген. ''&quot;Әйел көркі — жүзінде, Еркек көркі — ісінде&quot;'' деген өлең жолдары аркылы отырарлық ғұламаның акын болғандығын да байқау қиын емес. Оның бәйіттері [[классик]], араб әдебиетінің көрнекті өкілдері, өзінің замандастары [[аш-Шариф ар-Ради]] (970—1016),&#160; [[әл-Мағарри]] (973-1057) шығармаларындағы ғазал ([[махаббат лирикасы]]), [[мадх]] ([[мадақ]]), уасф (суреттеу), т.б. белгілі жанрларға емес, әдетте ғалым, оқымысты акындар жырларынан жиі көрініс табатын [[афоризм]], нақылға тән.&lt;ref&gt;Отырар. Энциклопедия. – Алматы. «Арыс» баспасы, 2005 ISBN 9965-17-272-2&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Әлам ад-Динді кейде [[энциклопедист]] ғалымдар санатына да жатқызуға болады. Оған ғылымның барлық саласымен айналысуына тура келді. Ғалым көркемсез өнерінде де озық көрінген. Замандастарының жазуынша: &quot;Бағдадтықтар оның шешендік еөздері мен еңбегін әдемі сый ретінде пайдаланған&quot;. Бірақ өкінішке орай, оның нақтылы сөздері немесе жинағы туралы дерек бізге жетпеген. ''&quot;Әйел көркі — жүзінде, Еркек көркі — ісінде&quot;'' деген өлең жолдары аркылы отырарлық ғұламаның акын болғандығын да байқау қиын емес. Оның бәйіттері [[классик]], араб әдебиетінің көрнекті өкілдері, өзінің замандастары [[аш-Шариф ар-Ради]] (970—1016),&#160; [[әл-Мағарри]] (973-1057) шығармаларындағы ғазал ([[махаббат лирикасы]]), [[мадх]] ([[мадақ]]), уасф (суреттеу), т.б. белгілі жанрларға емес, әдетте ғалым, оқымысты акындар жырларынан жиі көрініс табатын [[афоризм]], нақылға тән.&lt;ref&gt;Отырар. Энциклопедия. – Алматы.</del></div></td><td colspan="2">&#160;</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> «Арыс» баспасы, 2005 ISBN 9965-17-272-2&lt;/ref&gt;</del></div></td><td colspan="2">&#160;</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Дереккөздер==</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Дереккөздер==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references/&gt;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references/&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{<del class="diffchange diffchange-inline">wikify</del>}}</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{<ins class="diffchange diffchange-inline">Stub</ins>}}</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{Суретсіз мақала}}</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{Суретсіз мақала}}</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Санат:Тұлғалар]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Санат:Тұлғалар]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2">&#160;</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2">&#160;</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{Stub}}</del></div></td><td colspan="2">&#160;</td></tr> </table>

Нұрлан Рахымжанов https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D3%98%D0%BB%D0%B0%D0%BC_%D0%B0%D0%B4-%D0%94%D0%B8%D0%BD_%D3%98%D0%BB-%D0%96%D0%B0%D1%83%D2%BB%D0%B0%D1%80%D0%B8&diff=57386&oldid=prev 2014-05-09T03:59:40Z

<p>clean up, replaced: Пайдаланған әдебиет → Дереккөздер using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Әлам ад-Дин Әл-Жауһари''', ''Ибн Исмаил Әбу-л- Хасан әл-Жауһари әл-маңғұт Әлам ад- Динәл-Бағдади'' — [[Отырар]] даласынан шыкқан атақты ғалым, ғұлама. [[Исмаил әл-Жауһари әл-Фараби]]дің ұлы. Арғы ата-тегі отырарлық ғалым Бағдад қаласында туылғандықтан, сауатын да Бағдад медреселерінің бірінен ашқан деуге негіз бар. Ибн Сайд әл-Кифти Әлам ад-Дин Әл-Жауһариді &quot;белгілі әскер басы (&quot;ар-раккаб салар&quot;), ғалым (&quot;алим фи-л-илм&quot;), Бағдадтың даналары мен тамаша ойшылдары арасында геометрия (&quot;илм ал-һандаса&quot;) мен математика (&quot;ар-рийадат&quot;) саласында алғыр ақыл (&quot;аз- зака&quot;) иесі, өте зерек еді&quot; — деп көрсетеді. Сөйтіп, отырарлық тілшінің баласы тек ғалым ғана емес, сонымен қатар қолбасшылығымен аты шыққан. Бірақ Әлам ад-Дин Әл-Жауһаридің қандай соғыс, қандай ұрыстарда қолбасшылығымен атағы шыққандығы белгісіз. Ол өмір сүрген жылдарда өзара кырқысулар мен көтерілістер нәтижесінде [[Аббас Әулеті|Аббас әулеті]] құрған үлкен империя ыдырап, жеке иеліктерге бөлініп кеткен. Өз алдына билік құрған сұлтандар мен әміршілер атағын шығару үшін сарайларына сол кездегі қарасөз зергерлері мен жезтандай әншілер, ғалымдар мен дәуір даналары, ақындар мен ойшылдарды жарыса тартқан. Әлам ад-Дин Әл-Жауһари осындай кезде және ғалым отбасында дүниеге келгендіктен, жақсы тәрбие, үлкен білім алған. Ғалым негізінен ас¬трономия, геометрия, матема¬тика, филология секілді ғылым салаларына қатысты еңбектер жазған. [[Ибн Сайд әл-Кифти]] отырарлык ғалымның геометрия мен математика саласында өз замандастарынан озық көрінгенін айтқанымен, нақтылы еңбектерін атамаған. Сондай-ак оның астрономиялық аспап (&quot;әл-алата-л-фа-лакийа&quot;) жасап, оны пайдаланғанын еске алғанымен, оның қандай аспап екенін анықтай қоймаған. Оның ғалым болуына ата жұртынан шыққан әкесінің жерлестері Ғаббас әл-Жауһари, [[Әбу Насыр ал-Фараби]] мен [[Исхақ әл-Фараби]]дің шығармалары әсер еткен деуге болады.<br /> <br /> Әлам ад-Динді кейде [[энциклопедист]] ғалымдар санатына да жатқызуға болады. Оған ғылымның барлық саласымен айналысуына тура келді. Ғалым көркемсез өнерінде де озық көрінген. Замандастарының жазуынша: &quot;Бағдадтықтар оның шешендік еөздері мен еңбегін әдемі сый ретінде пайдаланған&quot;. Бірақ өкінішке орай, оның нақтылы сөздері немесе жинағы туралы дерек бізге жетпеген. ''&quot;Әйел көркі — жүзінде, Еркек көркі — ісінде&quot;'' деген өлең жолдары аркылы отырарлық ғұламаның акын болғандығын да байқау қиын емес. Оның бәйіттері [[классик]], араб әдебиетінің көрнекті өкілдері, өзінің замандастары [[аш-Шариф ар-Ради]] (970—1016), [[әл-Мағарри]] (973-1057) шығармаларындағы ғазал ([[махаббат лирикасы]]), [[мадх]] ([[мадақ]]), уасф (суреттеу), т.б. белгілі жанрларға емес, әдетте ғалым, оқымысты акындар жырларынан жиі көрініс табатын [[афоризм]], нақылға тән.&lt;ref&gt;Отырар. Энциклопедия. – Алматы.<br /> «Арыс» баспасы, 2005 ISBN 9965-17-272-2&lt;/ref&gt;<br /> ==Дереккөздер==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> {{wikify}}<br /> <br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> <br /> [[Санат:Тұлғалар]]<br /> <br /> <br /> {{Stub}}</div>

ArystanbekBot