https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7 2026-04-18T10:13:18Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7&diff=38447&oldid=prev 2025-04-25T18:14:44Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:14, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7&diff=38446&oldid=prev 2014-09-18T12:51:02Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">Кіріспе бөлімін өңдеді</span></span></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>{{Фиқһ негіздері}}<br /> '''Ұстаз''' — жас [[ұрпақ]]ты, жалпы адамды ізгілікке баулып, [[жақсылық]]қа тәрбиелейтін, [[білім]] беретін оқытушы. Қазіргі [[қоғам]]да оқу-тәрбие жұмысын жүргізуші маман педагог ''ұстаз'' деп аталады. Дегенмен, ұстаз ұғымы арнаулы білім, қажетті құжатқа байланысты емес. Үлгілі, өнегелі, өмір тәжірибесі бай адам ғана ұстаз бола алады. Жалпы “Ұстаз — тәрбиелеуші” ұғымы діни ілімнен бастау алады. Ол адамзатты [[ғылым]]ды сүюге, танымға құштарлыққа үндейтіні [[Құран]] Кәрімнің беташар сүресінің [[Алла]]ны “Рабби — тәрбиелеуші” мағынасында ұлықтаумен басталуынан көрінеді. [[Мұсылман]]дар [[Мұхаммед пайғамбар|пайғамбары Мұхаммедке]] (ғ.с.) келген алғашқы уахидің де “Оқы, оқы, оқы…” деп басталуы адамды ізгілікке бастаушы ғылым-білімнің маңызын, осы ілімді шәкірт жүрегіне егуші ұстаз қызметінің маңызын аңғартады. Діни танымда, [[халық]]тың [[мифология]]лық санасында шәкірттің ұстазға бұлтақсыз мойынсұнуы мен шексіз берілуін, өз еркін ұстазға сеніп тапсыруы арқылы [[ақиқат]] ілімді иеленетіні насихатталған. Мұның бір мысалын [[Мұса]] (ғ.с.) пайғамбардың Қызыр (ғ.с.) пайғамбарға шәкірт болуынан көреміз. Демек, бұдан ұстаздың зор [[Жауапкершілік|жауапкершілігін]], оның терең ілім иесі болуымен қатар, кемел адамдық қасиеттің иесі болуы керектігін байқаймыз. Дәстүрлі [[Қазақ мәдениеті]]ндегі рухани-ақылақтық тәрбие ісінде “Ұстаз — шәкірт” қарым-қатынасы кең тараған әрі ғылыми, ағартушылық, мәдени, кәсіптік тәрбие беру тәжірибесін рухани тәжірибемен ұштастырған ерекше жүйе болды. [[Қазақ халқы]]ның шәкіртті ұстаз алдына апарғанда айтылып, мәтелге айналған “Сүйегі — менікі, еті — сенікі” деген сөзінің астарына үңілсек осыны аңғарамыз. Бұл мәтел кеңеcтік замандағы атеистік идеологияға сай бұрмаланып түсіндіріліп келсе, герменевтикалық тұрғыдан сөз астарына үңілсек: “сүйегінің — асылының, рухының иесі — Алла бар, оған [[қиянат]] жасама, ал етін сомдау, яғни біліммен көркейту ұстаздың ісі” деген тұспал бар.<br /> <br /> Бұл мәтелде ұстаздың шәкірт тәрбиелеу ісіндегі ең негізгі ұстанымның бірі — шәкірттің өзіндік “меніне” құрмет, қайталанбас адамдық тұлғасы қалыптасуына ықпал ету міндеті көрінеді. Ұстаз — пір, яғни ақиқат жолындағы рухани тәрбиеші, жолбасшы ұғымы да қазақ дәстүрлі мәдениетіне жат емес. Қазақ халқының рухани мәдениетінде бай [[мұра]] қалдырған, рухани [[адамгершілік]] мұраттары мен ақылақтық ұстанымдары, үлгі-өнегесі түркі әлеміне, жалпы адамзатқа ізгілікті, игілікті жол нұсқайтын рухани ұстаздар бар. XIX—XX ғасырларда [[Абай Құнанбайұлы|А.Құнанбаев]] көшбасшысы болған, ағартушылық идеясын басты ұстаным тұтқан Алаш арыстары қазақ қауымын тың өріс, жаңа өркениет көшіне ілесуге үндеді және осыған негіз боларлық ғылыми-әдістемелік негіз жасады. Кеңестік дәуірде өркендеген ғылым-білім саласындағы жетістіктер негізінде ұстаз мамандығы, [[педагогика]] ғылымы жаңа деңгейде дамып өрістеді.(қараңыз ''[[Мұғалім]]'')<br /> <br /> == Сілтемелер ==<br /> [[Қазақ Энциклопедиясы|&quot;Қазақ Энциклопедиясы&quot;]], 9 том<br /> <br /> <br /> [[Санат: Ғылым]]<br /> [[Санат: Әдебиет]]<br /> <br /> {{wikify}}</div>

Нұрлан Рахымжанов