https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0Ұста - Түзету тарихы2026-09-07T21:13:29ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0&diff=105208&oldid=prevModerator: 1 түзету2026-06-25T14:29:15Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">14:29, 2026 ж. маусымның 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D2%B0%D1%81%D1%82%D0%B0&diff=105207&oldid=prevBatyrbek.kz: 37.150.167.81 (т) өңдемелерінен Нұрлан Рахымжанов соңғы нұсқасына қайтарды2016-02-09T04:26:29Z<p><a href="/index.php/%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B:%D2%AE%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%96/37.150.167.81" title="Арнайы:Үлесі/37.150.167.81">37.150.167.81</a> (<a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B:37.150.167.81&action=edit&redlink=1" class="new" title="Қатысушы талқылауы:37.150.167.81 (мұндай бет жоқ)">т</a>) өңдемелерінен <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B:%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B0%D1%85%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2&action=edit&redlink=1" class="new" title="Қатысушы:Нұрлан Рахымжанов (мұндай бет жоқ)">Нұрлан Рахымжанов</a> соңғы нұсқасына қайтарды</p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>[[File:Kustari 102 Page of Glava II 'Pavlovskij kuzsnetz'.jpg|thumb|Ұста]]<br />
'''Ұста''' — шебер, ісмер адам. Түрлі материалдардан тұрмысқа, күнделікті өмірге қажетті заттар, бұйымдар жасаған. Ұстаның негізгі құралдары: [[көрік]], төс, ерітетін [[ожау]], [[балға]]лар, [[көсеу]], бұрғы, [[қашау]], егеу, шеге, сым, [[қалып]]тар. Ұста қалыпта құю, соғу, шегендеу, қара бағдар қондыру, зер жүргізу, сіркелеу сияқты тәсілдерді қолданған. [[Қазақстан]] аумағындағы ұсталық өнер [[қола дәуірі]]нен бастап кеңінен дамыған. Жасайтын материалына не бұйымына қарай дәстүрлі [[қазақ]] қоғамында ұсталар мүйізші, [[ерші]], тоқушы (шыбық тоқушы), ағаш оюшы, сазгер, майдагер, мыскер, балғашы, таспашы, бәдізші, темірші, т.б. болып бөлінген. Көпшілік ұсталар ұсталықтың бірнеше түрін меңгерген. Халық арасындағы мәліметтерге қарағанда ұсталықпен бастапқыда бақсылар айналысқан. “[[Тәңір|Тәңірдің]] өзі жіберген іс істеуші адамдар” деп оларға [[халық]] аса құрметпен қараған. Темірші ұсталар өз ісіне кірісер алдында [[мал]] сойып, қан жағу, [[сүт]] шашу сияқты жоралғыларды жасап отырған және рухани тазалыққа мән берген. Ұсталар [[темір]]ді төске басар кезде “менің қолым емес, Тәңірдің қолы” деп табынған. Мұнда “мен жасағам” деген менмендіктен арылу, сақтану бар. Жаугершілік заманда темірші ұста мен берен ұста өнері [[батырлық]]пен бірдей бағаланған. Себебі олар әрбір жауынгерге ең кемі бес [[қару]]ын, сауыт-дулығасын, т.б. қажетті заттарын тез арада дайындап беріп отырған. Ерші ұстаның қолынан шыққан ер-тұрмандар бірнеше малға бағаланған. Ұлттық [[саз]] [[аспап]]тарын жасайтын белгілі сазгер ұсталардың да туындыларын қазақ сал-серілері арнайы алдыртқан, тапсырыс берген. Дәстүрлі қазақ қоғамында ұсталық киелі [[кәсіп]] ретінде бағаланған. Ұста дүкенін, көрігін, құрал-саймандарын да киелі санаған. Ұсталық кәсіп [[ұрпақ]]тан ұрпаққа жалғасып отырады.<br />
<br />
==Ұста құралы ==<br />
Үсталық әбзел (оснастка кузнечная) — ұсталық қалыптау өндірісінде қолданатын құралсайман.</br><br />
Үсталық көрік (горн кузнечный) — көмір отынына арналған ұсталық көрік, дайындама қыздыру жүретін, көмір салатын, ұя тәрізді шұңқыр ошақ — шойын қорапша орнатылған, қаланған кірпіштен тұрады.</br><br />
Үсталық ошақ (горн кузнечный) — [[шойын]] қорапшадан және іргетасы қаланған кірпіштен тұратын, көмір отынды қодданып дайындаманы қыздыратын, ұя тәрізді шұңқырлы ошақ.</br><br />
Үсталық пісіру (сварка кузнечная) — құймакесектің немесе дайындаманың ішкі ақауларын соғумен пісіру.</br><br />
Үсталық үзындатқанда өту; өтпе; юре беріс (проход при кузнечной протяжке) — дайындаманы өз осі бойымен бұрмай, соққышпен жүйелі кезекпен жаншудың жиынтығы.</br><br />
Үсталық үзындатқыш (протяжка кузнечная) — дайындаманың көлденең қимасының ауданын азайту арқылы ұзындығын үлкейтетін операция.</br><br />
==Ұстахана==<br />
Ұстахана (Кузница) - соғужабдықтары орналасқан арнайы ғимарат.<br />
== Сілтемелер ==<br />
[[Қазақ Энциклопедиясы|"Қазақ Энциклопедиясы"]], 9 том<br />
<br />
<br />
[[Санат: Тұлғалар]]<br />
[[Санат: Техника]]<br />
<br />
{{wikify}}</div>Batyrbek.kz