https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D2%B0%D1%80%D2%93%D0%B0 2026-04-18T15:18:17Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D2%B0%D1%80%D2%93%D0%B0&diff=15475&oldid=prev 2025-04-25T17:55:51Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">17:55, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D2%B0%D1%80%D2%93%D0%B0&diff=15474&oldid=prev 2014-05-30T12:28:06Z

<p>clean up, replaced: Улан-Батор → Ұланбатыр (3) using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Ұрға''', Үрге, Урга — [[Моңғолия]]ның қазіргі астанасы [[Ұланбатыр]] қаласының [[1924]] жылға дейінгі атауы. Ұрға [[Селенга]] өзеннің алабындағы [[Толо]] өзеніне [[Сэлба]] өзенін құятын жерде, теңіз деңгейінен 1300 — 1350 м биіктікте орналасқан. Ұрғаны қоршап жатқан таулардың ішіндегі ең биігі — [[Богдо-Оло]], онда мемлекеттік [[қорық]] орналасқан. Климаты тым континенттік. Негізі [[1639]] ж. қаланды. Сол жылы [[Гомбодорж хан]] өзінің бес жасар ұлы [[Занабазарды]] Моңғолиядағы [[будда діні]]нің басшысы деп жариялап, оның құрметіне көшпелі орталық — ''оргоо'' (моңғолша — орда, сондықтан 1924 жылға дейін [[еуропалық әдебиет]]те ''“Урга”'' деп аталды) ұйымдастырды. [[1706]] жылдан бастап [[Их-Хурээ]] (Ұлы монастырь), ал [[1911]] жылдан [[Нийслэл-Хурээ]] (Астаналық монастырь) деп аталды. [[Ресей]] мен [[Қытай]] арасындағы сауда жолында орналасқан Их-Хурээ көп ұзамай ірі [[сауда]] орталығына айналды. Их-Хурээ көшпелі қала болып, 140 жыл бойы көшіп-қонып жүрді. Жазық даладағы қала сопақша етіп орналастырылды. Ортасында бас билік иесінің, әскербасылардың [[киіз үй]]лері орналасты. Одан кейін сақина түрінде тұрғын киіз үйлер, [[ғибадатхана]]лар қойылды. Белгілі бір уақыт өткен соң қала бұрынғы орнынан көшіп, жаңа жерге қоныстанды. Моңғолия [[Цинь империясы]]на бағынғаннан кейін, Ұрға жергілікті қытай [[мирасқор]]ының ордасына айналып, [[1779]] жылдан бастап қазіргі Ұланбатыр қаласының орнына түпкілікті орын тепті. Жаңа қала 13 ғасырдада [[Шыңғыс хан]] құрған мемлекетке астана болған [[Қарақорым]] қаласының маңайына салынды. [[1911]] ж. Цинь әулеті үстемдігі жойылып, Моңғолия дербестік алған соң ''Их-Хурээ Нийслэл-Хурээ'' деп атала бастады. [[1919]] ж. қарашада Ұрғаны [[Сюй Шу-Чжэн]] бастаған қытай әскерлері басып алып, Моңғолияның дербестігін жойды. [[1921]] ж. ақпанда Ұрғаға [[барон Унгерн]]нің ақ гвардияшыл әскерлері баса-көктеп кірді. 1921 ж. 6 шілдеде Моңғол Халық армиясы мен оған көмекке келген [[Қызыл Армия]] бөлімдері қаланы азат етті. 1924 ж. бірінші Ұлы халық хуралы Моңғол Халық Республикасының құрылғанын жариялады. Нийслэл-Хурээ қаласының аты Моңғолия басшыларына кеңесшілікке жіберілген Интернационал ҚҚҚ-нің арнайы өкілі [[Т.Рысқұлов]]тың ұсынысымен Ұланбатыр (моңғолша “Қызыл батыр”) болып өзгертілді. Қазіргі кезде қалада [[металл]], ағаш өңдеу [[өнеркәсіп|өнеркәсібі]], тұрғын үйлер салу саласы дамыған. Халықаралық [[әуежай]], Ғылым академиясы, [[университет]], бірнеше [[мұражайлар]] бар. Ұрғаның батысындағы ежелгі қала Қарақорымның орнында [[археология]]лық [[қазба жұмыс]]тары жүргізілуде.<br /> <br /> == Сілтемелер ==<br /> [[Қазақ Энциклопедиясы|&quot;Қазақ Энциклопедиясы&quot;]], 9 том<br /> <br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> {{wikify}}<br /> <br /> [[Санат:География]]<br /> [[Санат:Тарих]]</div>

ArystanbekBot