https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D2%B0%D1%80%D1%8B%D2%9B 2026-04-18T09:26:57Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D2%B0%D1%80%D1%8B%D2%9B&diff=49933&oldid=prev 2025-04-25T18:26:38Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:26, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D2%B0%D1%80%D1%8B%D2%9B&diff=49932&oldid=prev 2016-12-17T09:05:25Z

<p></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Ұрық''' ([[Грек тілі|грек]]. embryon) — адам мен жануарларда [[аталық]] және [[аналық]] [[жыныс жасуша]]ларының қосылуы нәтижесінде түзілген бір жасушалы жаңа [[организм]] ([[зигота]]). Ұрықтың дамуы негізінен [[жұмыртқа жасушасы|жұмыртқа жасушаларының]] қабықшаларында немесе аналық организмнің арнайы мүшелерінде өтеді (қараңыз ''Ұрықтың дамуы. Ұрық қабықшасы''). Өсімдіктерде ұрық зиготадан дамып, жетілген жаңа [[дарабас]]тың бастамасы болып саналады. Өсімдіктердегі ұрықтық дамудың ең қарапайым түрі [[жасыл балдырлар]]дан (спирогирадан) байқалады. [[Спирогира]] зиготасы спорофитті жіпше түзбейді, ол бірден [[мейоз]] процесіне өтеді. Ал [[қоңыр балдырлар]]да ([[фукуста]]) зигота [[субстратқа]] бекініп барып бөлінеді, содан кейін өсу нүктесі ([[таллом]]) бар ұрықтық дене түзеді. Мүктәрізділерде ұрық аналық организм [[гаметофит]]те өседі. Ол осы жерде қоректеніп, әрі қарай [[спора]]лартүзілетін спорогенді [[ұлпа]] түзеді. Мұндай ұрық типі басқа жоғары сатыдағы организмдерде кездеспейді. Ежелгі [[жоғары сатыдағы өсімдіктер]]де ([[псилофиттер]]) ұрықтың дамуы гаметофит ұлпасында өтіп, онда зиготаның тізбекті бөлінісі жүрген. Төменгі бөлігіндегі [[жасуша]]лардан [[сабақ]] қалыптасады, ал жоғарғы жағындағы екі аналық [[төмпешік]]тен өсу нүктесі ([[меристема]]) дамиды. Бұл жерде ұрық қарама-қарсы (поляризацияланған) құрылымға ие, яғни бір бөлігі жер үсті бөлігін құраса, екінші бөлігі [[тамыр]]ды құрайды. Плаунтәрізділерде ұрық болашақ ұрықтың жапырақшалары бар екі симметриялы төмпешіктер түрінде болады. [[Қырықбуын]]дарда ұрықтың дамуы болашақ [[өркен]]ге, тамырға, бірінші жапыраққа және [[сабақша]]ға бастама болатын дұрыс сегменттелген төрт аумақтан тұратындығымен сипатталады. Қырыққұлақтәрізділерде зиготаның алғашқы екі бөлінуінен пайда болған төрт жасушадан өркеннің ұшы, бірінші жапырақ, тамыр және сабақша дамиды. [[Ашықтұқымдылар]]да ұрық дамуының алғашқы циклі бос ядролы немесе ''[[ценоцитті кезең]]'' деп аталады. Келесі ретте ол жасушаға айналып, сонан соң ғана сабақтың өсу нүктесі, тамыры және [[дән жарнағы]]на бастама болатын төмпешіктер түрінде болады. Көптеген [[жабық тұқымдылар]]да зигота [[апикалды]] және [[суспензорлы]] жасушаларға бөлінеді.&lt;ref&gt;Биоморфология терминдерінің түсіндірме сөздігі / — Алматы: «Сөздік-Словарь», 2009 жыл. ISBN 9965-822-54-9&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == Сілтемелер ==<br /> [[Қазақ Энциклопедиясы|&quot;Қазақ Энциклопедиясы&quot;]], 9 том<br /> <br /> ==Дереккөздер==<br /> {{commons|Fetus}}<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> {{wikify}}<br /> <br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> <br /> [[Санат:Биоморфология]]<br /> [[Санат:Биология]]<br /> [[Санат:Морфология]]<br /> <br /> <br /> {{stub}}<br /> <br /> [[he:עובר#התפתחות עובר האדם]]<br /> [[tl:Bilig]]</div>

Сәуір