Moderator: 1 түзету

2026-06-26T06:26:42Z

1 түзету

Kmoksy: Санат:Шегіргүл тұқымдасы

2016-02-28T08:55:48Z

Жаңа бет

{{taxobox
|name = Үш түсті шегіргүл
|image = Viola tricolor LC0041.jpg
|regnum = [[Өсімдіктер]]
|divisio = [[Гүлді өсімдіктер]]
|classis = [[Қос жарнақтылар]]
|unranked_subclassis = [[Rosids]]
|ordo = [[Malpighiales]]
|familia = [[Шегіргүл тұқымдасы|Violaceae]]
|genus = ''[[Шегіргүл|Viola]]''
|species = '''''Үш түсті шегіргүл'''''
|binomial = ''Viola tricolor''
|binomial_authority =
|}}
'''Үш түсті шегіргүл''' ({{lang-la|Viola tricolor}}) — [[шегіргүл тұқымдасы]], [[шегіргүл]] туысына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер, кейде шала бұталар. Мұны кейде: «''ағайынды гүл''», «''бақ фиалкасы''» деп те түрліше атайды.

== Ботаникалық сипаты ==
[[Сурет:Violatricolorarvensis.jpg|thumb|left|180px|]]
* Биіктігі 10 — 15(25) см.
* Сабағы тік, аласа.
* Жапырақтарының пішіні әр түрлі: төменгі жапырақтары жалпақ, жұмыртқа пішінді, ал жоғарғылары — жіңішке, қандауыр тәрізді, шеті иректеліп келеді.
* Гүлдері ірі, қос жынысты, ұзын гүлсағағында (ұзындығы 3 — 12 см) орналасады. Аналық мойны шар тәрізді. Жоғары күлтесі қанық көк, қошқыл, екі жағындағылары — ашық көк, төменгілері — сары түсті болады. [[Сәуір]] айында гүлдеп, [[шілде]] — [[тамыз]]да жеміс салады.
* [[Жеміс]]і — үш ұялы қауашық, піскен кезде өздігінен жарылып кетеді.

== Өсетін жері мен таралу аймағы ==
Жер шарында негізінен қоңыржай аймақтарда кездесетін 500-ге жуық түрі белгілі. [[Қазақстан]]ның барлық аймақтарындағы шалғынды жерлерде, тауаралық шалғынды алқаптарда, өзен жағаларында, орман арасында, жыраларда өсетін 31 түрі бар.

== Құрамы, емдік қасиеті және қолданысы ==
Үш түсті шегіргүл — дәрілік өсімдік, оның құрамында глюкозидтер, [[сапониндер]], [[қышқылдар]], флаволоидтар, [[алкалоидтар]], [[каротин]] және [[дәрумендер]] (С, Е, Р) бар. Халық медицинасында өсімдіктің қайнатпасы мен тұнбасын ішіп немесе теріге жағып, [[сары ауру]]ды, ұшықты, [[қышыма]] қотырды, т.б. тері ауруларын емдеуге, сондай-ақ несеп жүргізіп, тер шығаруға, қан тазартуға кеңінен қолданады.
 
Шегіргүлден алынған препараттар бронх бездерінің қызметін күшейтеді. “Тривиолин” препараты жөтелге ем.
 
Шегіргүлді ежелден әсемдік, сондай-ақ [[эфир майы]]н алу үшін өсіреді.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IX том</ref><ref>Т. Мұсақұлов, ОРЫСША-ҚАЗАҚША ТҮСІНДІРМЕЛІ БИОЛОГИЯЛЫҚ СӨЗДІК І-том ҚАЗАҚМЕМЛЕКЕТБАСПАСЫ, Алматы — 1959, Редакциясын басқарған: Биология ғылымының докторы профессор Т. Дарқанбаев</ref>

== Суреттер ==
<gallery>
Image:Viola_tricolor_LC0041.jpg|[[Сурет:Cscr-featured.svg|15px]] ''Viola tricolor''
Image:Wildes stiefmuetterchen.JPG|''Viola tricolor'' var. ''tricolor''
Image:Viola_tricolor_whole.jpg|''Viola tricolor''
Image:Fiołek trójbarwny Viola tricolor var. maritima.jpg|''Viola tricolor'' var. ''maritima''
Image:Viola_tricolor.jpg|''Viola tricolor''
Image:Viola tricolor 2006.jpg|''Viola tricolor''
Image:Styvmorsviol.jpg|''Viola tricolor''
Image:viola_tricolor.jpeg|''Viola tricolor''
Image:Fiołek ogrodowy wisnia6522.jpg
File:Viola tricolor maritima.jpg|''Viola tricolor'' var. ''maritima''
</gallery>

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
[[Санат:Шегіргүл тұқымдасы]]
[[Санат:Дәрілік өсімдіктер]]
[[Санат:Қазақстан флорасы]]

← Ескі түзетулер	06:26, 2026 ж. маусымның 26 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Үш түсті шегіргүл - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

Kmoksy: Санат:Шегіргүл тұқымдасы