Moderator: 1 түзету

2025-04-25T19:20:59Z

1 түзету

Sibom: clean up, replaced: August → тамыз using AWB

2016-09-30T06:59:10Z

clean up, replaced: August → тамыз using AWB

Жаңа бет

'''Үшінші қалыпты түр''' ({{lang-en|Third normal form}}; немесе '''3NF''') дерекқор нормалауында қатынастың барлық кілт емес атрибуттары кандидат кілттерінен тәуелді болуын тексеруіне арналған қалыпты түр (форма) .
3NFтың екінші қалыпты түрінен айырмашылығы: 3NFтың барлық кілт емес атрибуттары кандидат кілттерінен тәуелді болуы шарт. Сондықтан Bill Kent айтуынша, 3NF тілеуі: " қатынас кілтпен ғана негізделеді, тек қана кілтпен".

== Формалдық анықтама ==

Айтайық:

* <math>{R}</math> қатынас схемасы болсын,
* <math>F</math> бір қатар <math>R</math> ды үстайтын функциялық тәуелділік/функциялық тәуелділіктер болсын
* <math>X</math> - <math>R</math>дың бір қатар жиыны болсын
* <math>A</math> - <math>R</math>дың атрибуттары болсын

Еғер, әрбір <math>X \to A</math> түріндегі функциялық тәуелділікке төмендегі жағдайлардың біреу сәйкес келсе <math>R</math> үшінші қалыпты түрде болады.
* <math>A \in X</math>; деғеніміз, <math>A</math> тривиалды функциялық тәуелділік,
* <math>X</math> суперкілт болса,
* <math>A</math> - <math>R</math> кілтіне кірсе.

кез келген жартылай тәуелділіктегі немесе тразитивті тәуелділіктегі қатынас үшінші қалыпты түріне кірмейді.

== Мысал ==
Мына қатынасты көрелік:

{| align="center" border="0" cellpadding="5" cellspacing="0" style="border-collapse: collapse; border: 1px solid black"
|+ Механикалық бөлшек
|- style="background-color: silver; text-align: left; vertical-align: top"
! style="border: 1px solid black" | Бөлшектің нөмірі<br/>(primary key)
! style="border: 1px solid black" | Өндірушінің аты
! style="border: 1px solid black" | Өндірушінің мекен жайы
|-
| style="border: 1px solid black" | 1000
| style="border: 1px solid black" | Toyota
| style="border: 1px solid black" | Park Avenue
|-
| style="border: 1px solid black" | 1001
| style="border: 1px solid black" | Mitsubishi
| style="border: 1px solid black" | Lincoln Street
|-
| style="border: 1px solid black" | 1002
| style="border: 1px solid black" | Toyota
| style="border: 1px solid black" | Park Avenue
|}

Бұл жерде, өндірушінің мекен жайы қатынасқа кірмейді. Сондықтан өндірушінің мекен жайы бөлек кестеге өз аттрибуттарымен көшірілу керек.
{| align="center" border="0" cellpadding="5" cellspacing="0" style="border-collapse: collapse; border: 1px solid black"
|+ Өндіруші
|- style="background-color: silver; text-align: left; vertical-align: top"
! style="border: 1px solid black" | Өндірушінің аты<br/>(primary key)
! style="border: 1px solid black" | Өндірушінің мекен жайы
|-
| style="border: 1px solid black" | Toyota
| style="border: 1px solid black" | Park Avenue
|-
| style="border: 1px solid black" | Mitsubishi
| style="border: 1px solid black" | Lincoln Street
|}

...бастапқы кесте енді былай болу керек:

{| align="center" border="0" cellpadding="5" cellspacing="0" style="border-collapse: collapse; border: 1px solid black"
|+ Механикалық бөлшек
|- style="background-color: silver; text-align: left; vertical-align: top"
! style="border: 1px solid black" | Бөлшектің нөмірі <br/>(primary key)
! style="border: 1px solid black" | Өндірушінің аты
|-
| style="border: 1px solid black" | 1000
| style="border: 1px solid black" | Toyota
|-
| style="border: 1px solid black" | 1001
| style="border: 1px solid black" | Mitsubishi
|-
| style="border: 1px solid black" | 1002
| style="border: 1px solid black" | Toyota
|}

Кесте 3NFте болмаса әрбір өндірушінің атына біз артық мекен жай қосуына мәжбір болушедік (Әр өндірушінің атына бір мекен жай емес, әр бөлшектің нөміріне бір бір мекен жай беруге тура келушеді).

== Дерекнама ==
* Ramakrishnan, Raghu and Johannes Gehrke. "Schema Refinement and Normal Forms." Database Management Systems, Third Edition. ISBN 0-07-246563-8. McGraw Hill. тамыз 14, 2002.
* Gupta, Gopal. [http://www.cs.jcu.edu.au/Subjects/cp1500/1998/Lecture_Notes/normalisation/3nf.html "Third Normal Form (3NF)."] Single Valued Normalization. 1996.

== Дерекнама ==
* [http://www.troubleshooters.com/littstip/ltnorm.html Litt's Tips: Normalization]
* [http://www.datamodel.org/NormalizationRules.html Rules Of Data Normalization]
* Date, C. J. (1999), ''[http://www.aw-bc.com/catalog/academic/product/0,1144,0321197844,00.html An Introduction to Database Systems]'' (8th ed.). Addison-Wesley Longman. ISBN 0-321-19784-4.
* Kent, W. (1983) ''[http://www.bkent.net/Doc/simple5.htm A Simple Guide to Five Normal Forms in Relational Database Theory]'', Communications of the ACM, vol. 26, pp. 120–125
* Date, C.J., & Darwen, H., & Pascal, F. ''[http://www.dbdebunk.com Database Debunkings]''

== Сыртқы сілтемелер ==
* [http://databases.about.com/od/specificproducts/a/normalization.htm Database Normalization Basics] by Mike Chapple (About.com)
* [http://dev.mysql.com/tech-resources/articles/intro-to-normalization.html An Introduction to Database Normalization] by Mike Hillyer.
* [http://www.utexas.edu/its/windows/database/datamodeling/rm/rm7.html Normalization] by ITS, University of Texas.
* [http://phlonx.com/resources/nf3/ A tutorial on the first 3 normal forms] by Fred Coulson
* [http://www.marcrettig.com/poster/ Free PDF poster available] by Marc Rettig
* [http://support.microsoft.com/kb/283878 Description of the database normalization basics] by Microsoft
* [http://www.matthew-west.org.uk/documents/princ03.pdf Developing High Quality Data Models]
* [http://www.dama-nj.org/presentations/Kalido_Generic_Data_Modeling.pdf Generic Data Modeling]
* [http://sourceforge.net/projects/gellish The Gellish Language - A Universal Data Structure]

{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Ақпараттану]]

[[de:Normalisierung (Datenbank)#Dritte Normalform (3NF)]]

← Ескі түзетулер	19:20, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Үшінші қалыпты түр - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

Sibom: clean up, replaced: August → тамыз using AWB