https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D2%AE%D1%88%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BDҮшлік қаған - Түзету тарихы2026-09-07T20:20:44ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D2%AE%D1%88%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD&diff=105204&oldid=prevModerator: 1 түзету2026-06-25T14:29:15Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">14:29, 2026 ж. маусымның 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D2%AE%D1%88%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD&diff=105203&oldid=prevArystanbekBot: clean up, replaced: Туылған → Туған (2) using AWB2016-05-04T10:50:31Z<p>clean up, replaced: Туылған → Туған (2) using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&action=edit&redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>{{Мемлекеттік қайраткер<br />
| түс = монарх<br />
| Қазақша есімі = Үшлік қаған<br />
| Шынайы есімі = <br />
| Суреті = <br />
| Сурет ені = <br />
| Атауы =<br />
| Титулы = [[Түргеш қағанаты]]ның 1-ші қағаны <br />
| Ту = <br />
| Ту2 = <br />
| Реті = <br />
| Басқара бастады = [[704]]<br />
| Басқаруын аяқтады = [[706]]<br />
| Ізашары = Мемлекет негізін қалады<br />
| Ізбасары = [[Сақал қаған]]<br />
| Президент = <br />
| Премьер =<br />
| Титулы_2 = <br />
| Ту_2 = <br />
| Ту2_2 = <br />
| Реті_2 = <br />
| Басқара бастады_2 = <br />
| Басқаруын аяқтады_2 = <br />
| Ізашары_2 = <br />
| Ізбасары_2 = <br />
| Титулы_3 = <br />
| Ту_3 = <br />
| Ту2_3 = <br />
| Реті_3 = <br />
| Басқара бастады_3 = <br />
| Басқаруын аяқтады_3 = <br />
| Ізашары_3 = <br />
| Ізбасары_3 = <br />
| Титулы_4 = <br />
| Ту_4 = <br />
| Ту2_4 = <br />
| Реті_4 = <br />
| Басқара бастады_4 = <br />
| Басқаруын аяқтады_4 = <br />
| Ізашары_4 = <br />
| Ізбасары_4 = <br />
| Туған күні = белгісіз<br />
| Туған жері = <br />
| Қайтыс болған күні = 706<br />
| Қайтыс болған жері = <br />
| Жерленді = <br />
| Діні = [[Тәңіршілдік]]<br />
| Әкесі = <br />
| Анасы =<br />
| Жұбайы = <br />
| Балалары = [[Сақал қаған]] <br />
| Партиясы = <br />
| Білімі = <br />
| Мамандығы = <br />
| Қолтаңбасы = <br />
| Сайты = <br />
| Commons = <br />
| Марапаттары =<br />
}}<br />
'''Үшлік хан''' (т. ж. б. — 708) — [[699]] — [[708]] жылдар аралығында билік еткен [[Түргеш қағанаты]]ның алғашқы билеушісі. <br />
== Басқаруы ==<br />
Түргештер 6 ғасырдан бері [[Жетісу]]дағы [[Шу өзені|Шу]] мен [[Іле өзені|Іле]] өзендері аралығын мекендеп, кейіннен [[Батыс Түрік қағанаты]]ның құрамына енген. Қағандықты қытайлар талқандағаннан кейін, бұл өңірлерде Ашина әулетінің [[Қытай]] берілген өкілдері билік жүргізді. 7 ғасырдың соңында болған [[Шығыс Түрік қағанаты]] мен [[Қытай]] арасындағы соғыстар және Қытайдың қол астындағы көшпелі тайпалардың көтерілістері нәтижесінде Жетісуда түргеш тайпалары күшейді. Үшлік ханның түргеш тайпаларының көсемі және Қытай үкіметі бекіткен тархан-кеңесші деген атағы болды. Ол 699 ж. Ашиналық Хусэлоны Жетісу ығыстырып, өзін хан етіп жариялады. Үшлік хан мемлекетте әкімш. реформа жүргізіп, елдің басқару жүйесін қайта құрды. Ол елді әрқайсысы 7 мың әскер шығара алатын 20 әкімш. аймаққа бөлді. Хандықтың астанасы болып Шу бойындағы Суяб қаласы таңдалды. Үшлік ханның екінші жазғы ордасы Іле бойындағы Күнгіт қаласында орналасты. Үшлік хан 8 ғасырдың басындағы [[Қытай]] мен [[Шығыс Түрік қағанаты]] арасындағы саяси жағдайды пайдаланып, Қытайға өзін мойындатты. 708 жылға дейін Үшлік хан [[Жетісу]]дағы барлық ұсақ тайпаларды бағындырып, әскер санын 200 мыңға дейін жеткізді. Ол 708 ж. қыс айларының бірінде қайтыс болған. Тағына үлкен ұлы Саға (Сақал) отырды.<br />
<br />
==Сілтемелер==<br />
[[Қазақ Энциклопедиясы|"Қазақ Энциклопедиясы"]], 9 том<br />
== Тағы қараңыз ==<br />
<br />
{{Түргеш қағандары}}<br />
<br />
[[Санат:Тұлғалар]]<br />
[[Санат:Түргеш қағанатының билеушілері]]</div>ArystanbekBot