https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D2%AE%D1%88%D0%B1%D0%B0%D1%81_%28%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80%29 2026-04-18T18:44:54Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D2%AE%D1%88%D0%B1%D0%B0%D1%81_(%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80)&diff=11507&oldid=prev 2025-04-25T17:54:08Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">17:54, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D2%AE%D1%88%D0%B1%D0%B0%D1%81_(%D2%AF%D2%A3%D0%B3%D1%96%D1%80)&diff=11506&oldid=prev 2016-01-27T17:12:04Z

<p></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Үшбас''' — кейінгі [[палеолит]] бұйымдары жинастырылған [[үңгір]]. [[Оңтүстік Қазақстан облысы]] [[Созақ ауданы]] [[Әулиетоғай]] үңгірінен табылған. Теңіз деңгейінен 700 м биіктікте, [[Үшбас өзені]]нің оң жағалауындағы жарқабақта орналасқан. <br /> <br /> 1958 жылы [[Қаратау палеолит отряды]] (жетек. [[Хасан Алпысбаев|Х.Алпысбаев]]), 1968 жылы геолог Б.А. Волчков зерттеген. <br /> <br /> Үңгірдің шығыстан батысқа қарай ұзындығы 20 м, биіктігі 1,5 — 2 м. Одан әрі [[үңгір]] едені бірден жоғары көтеріледі де, ені 0,8 — 1 м-дей, ұзын 11 м-ге жуық қуысқа айналады. Зерттеудің алғашқы жылында кірер ауызға тікқазба түсіріліп, шеті жонылған кескіш, шақпақ тас жаңқалары, сүйек бігіз, бұрғыланған сүйек бөліктері, сондай-ақ кейінгі палеолиттік [[фауна]] кешеніне жататын бірқатар түз аңдарының ([[мүйізтұмсық]], [[бизон]], [[киік]], [[түлкі]], [[қарсақ]], т.б.) сүйектері табылған. <br /> <br /> 1968 ж. жүргізілген зерттеуде көлемі 1,3×1×0,85 м тікқазба (шурф) түсіріліп, үңгірдің тарихи стратиграфиясы алынды. Қазба жұмыстары 4 мәдени қабатты анықтап берді. Одан бірнеше ошақ орындары, хайуанаттар сүйектері, қатарынан түсірілген 10 тісі бар ұзын тас (материалы-алевролит) аршылып алынған. Трассолог С.А. Семеновтың айтуынша, соңғы құрал еңбек операцияларына пайдаланылмаған. Ф.П. Григорьев, Б.А. Волчков сынды зерттеушілер аталмыш бұйым есептеу үшін қолданылған деп пайымдайды. Ойық тіс түсірілген бұл есептеу құралы [[Қазақстан]]ды мекендеген кейінгі [[палеолит]] адамдарының дүниетанымы туралы нақты мәліметтер береді. [[Еуразия]] аумағында осындай бұйымдар табылған [[ескерткіш]]тер өте аз ұшырасады. Сондықтан да Үшбас археологиялық нысанының әлемдік тарихтағы орны өте зор.&lt;ref&gt;«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IX том&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Дереккөздер==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> [[Санат:Қазақстан үңгірлері]]<br /> [[Санат:Палеолит]]<br /> [[Санат:Оңтүстік Қазақстан облысы географиясы]]</div>

Kasymov