https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D2%AE%D0%B9%D1%82%D0%B0%D1%81-%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%BE%D1%81 2026-09-08T04:13:07Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D2%AE%D0%B9%D1%82%D0%B0%D1%81-%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%BE%D1%81&diff=123122&oldid=prev 2026-06-26T06:39:15Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">06:39, 2026 ж. маусымның 26 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D2%AE%D0%B9%D1%82%D0%B0%D1%81-%D0%B0%D0%B9%D0%B4%D0%BE%D1%81&diff=123121&oldid=prev 2023-10-25T06:06:59Z

<p>Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Үйтас-Айдос''' — [[қола дәуірі]]нен сақталған [[ескерткіш]]. [[Қарағанды облысы]] [[Ұлытау ауданы]]ндағы [[Сарыкеңгір]] өзенінің оң жағалауында, [http://www.inform.kz/kaz/article/1230269 Үйтас-Айдос]{{Deadlink|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} қыстағынан [[Оңтүстік Қазақстан|оңтүстік]]-[[Шығыс Қазақстан|шығысқа]] қарай [[2|2 км]] жерде орналасқан.&lt;ref name=&quot;source1&quot;&gt;«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IX том&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8&lt;/ref&gt;<br /> [[File:Kazackaja step.JPG|thumb| alt=A.|270px]]<br /> <br /> 1984 — 85 ж. [[Жезқазған облысы]] тарихи-өлкетану [[мұражай]]ының [[экспедиция]] (жетекшісі [[Усманова Эмма Радиковна|Э.Р. Усманова]], В.В. Варфоломеев) жұмыстары барысында зерттелді. Ауданы шамамен 5000 м2 жерде шашырай орналасқан 17 қоршау [[қола дәуірі]]нің екі кезеңіне, яғни [[нұра]] (б.з.б. 15 — 13 ғасырлар) және [[Беғазы-Дәндібай мәдениеті|беғазы-дәндібай]] (б.з.б. 13 — 9 ғасырлар) [[мәдениет]]тері кезеңдеріне жататыны анықталды. Қазылған 14 нысанның 10-ы Нұра бойындағы ескерткіштерге жатады. Зираттың шығыс жағын ала оқшаулау тұрған бұл қоршаулар тігінен орнатылған ірі қақпа тастардан құралған және пішіні жағынан сопақша, кейде тікбұрышты түрде жасалған. Бұлардан ашылған барлығы 13 қабір 2 түрге бөлінеді: қарапайым топырақ қабірлер және тас жәшіктер. Екі қабірде мәйіт (екеуі балалардікі) жерленсе, 11 қабірде (барлығы ересектердікі) олар өртеліп, күлі жерленген. Заттай деректерді көптеп табылған бүйірі шығыңқы, тарақ қалыппен басылған өрнектері бар қыш ыдыстар, [[қола]] [[әшекей]]лер, [[тас]] [[садақ]] [[жебе]]сі құрайды. [[Беғазы-Дәндібай мәдениеті|Беғазы-дәндібай мәдениетіне]] қарасты қалған 4 қоршау (3, 4, 5, және 13 қоршаулар) басқаша үлгімен жасалғаны анықталды. Мұндағы ең үлкен орталық қоршау шаршы пішіндес, бұрыштары әлемнің 4 тарапына қаратылған. Үлкен қақпа тастардан жалпағынан қаланған, ені 1,5 — 1,7 м болатын қабырғаларының әрқайсысының ұзындығы 6,6 метр Ортадағы тоналған шұңқыр қабірдің аумағы 3,2*2,4 метр, тереңдігі қазіргі жер бетінен сәл ғана төмен, яғни мұнда мүрдені үстіңгі шым қабаты ғана алынып, тегістелген жер табанына қойған. Қоршау ішінен 5 сәнді қыш ыдыстың бөлшектері табылды. Зерттеу барысы 13-қоршаудың осыған ұқсас үрдіспен жасалғанын көрсетті. Оның өлшемдері 3,6*3 метр, ортасындағы саяз қабірдің аумағы 1,6*1,2 метр Бұл нысаннан қазба нәтижесінде сәнді өрнектелген беғазы қышынан басқа, киммерилік порыммен құйылған [[қола]] [[қанжар]] табылған. [[File:Bronze.Age.pottery.Isle.of.Man.jpg|thumb| left| alt=A.| 170px]]<br /> <br /> &lt;br /&gt;Зерттелген басқа қоршаулардан қыш ыдыс бөлшектері, [[қола]] [[найза]] ұшы, сүйек [[садақ]] [[жебе]]лері алынды. Қыш көзелер, негізінен белдеулі қыш ыдыс түріне жатады, мұның ішіндегі бір көзенің Батыс Сібір өлкесінен табылған ыдысқа ұқсайтыны байқалған. Өз кезегінде мұндай деректер [[Орталық Қазақстан]]ды мекендеген көне беғазылық [[тайпа]]лардың алыс-жақындағы көршілерімен тығыз байланыста болғанын көрсетеді.<br /> <br /> == Дереккөздер == <br /> [http://www.inform.kz/kaz/article/1230269 inform.kz]{{Deadlink|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}<br /> <br /> ==Дереккөздер:&lt;/span&gt;==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> {{Қазақстан ЕҚТА-лары}}<br /> {{Stub:Қазақ мәдениеті}}<br /> {{wikify}}<br /> <br /> [[Санат:Тарих]]</div>

InternetArchiveBot