https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D2%9A%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83%D1%8B 2026-04-18T13:26:45Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D2%9A%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83%D1%8B&diff=49105&oldid=prev 2025-04-25T18:26:13Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:26, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D2%9A%D2%B1%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D1%82%D1%83%D1%8B&diff=49104&oldid=prev 2014-05-25T03:39:27Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">Миграция түрлері: </span>clean up, replaced: Қазақ ұлттық энциклопедиясы 4 том → «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысан using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></span></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Құстардың қайтуы'''&lt;ref&gt;Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:&quot; Қазақ энциклопедиясы&quot; ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5&lt;/ref&gt; - [[құстар]]дың [[жыл]]да бір аумақтан екінші аумаққа жаппай [[қоныс]] аударуы. Бұл құбылыс — олардың тарихи жағдайда қалыптасқан белгілі бір [[инстинкт]]ке негізделген, [[тұқым]] қуалайтын қасиеттерінің бірі. Құстардың кайтуы — [[климат]]тың маусымдық өзгерістеріне бейімделуге (қоректік нысандардың және ашық су көздерінің азаюы, т.б.) тікелей байланысты.<br /> <br /> == Миграция түрлері ==<br /> * Отырықшы құстар - бір [[аймақ]]та [[тіршілік]] етіп, көбейетін құстар.<br /> * Қоныс аударатын құстар - климаттың маусымдық өзгерістерге емес, қоректік қорға байланысты қоныс аударатын құстар.<br /> * Жыл құстары - [[күз]]де жылы аймақтарға жылыстап, [[көктем]]де бұрынғы мекендеріне қайта оралып отыратын құстар<br /> Қоныс аударатын құстардың жылдық [[биология]]лық [[цикл]]ы (көбею мерзімінің қысқа болуы, жылына 1 рет [[жұмыртқа]] салуы, [[түлеу]]і, өте қарқынды және ұзақ болмауы) жылдам өтетін [[процесс]]. Қысқа қарай құстар қоңыржай, суық аймақтарда [[тау]]дан [[өзен]] [[аңғар]]ларына көшіп, [[суық]]тан қорғанса, тропиктік аймақта [[ұя]] салған жерлерінен таудың биік [[бөктер]]іне көтеріліп, [[қуаңшылық]]тан сақтанады. Кейбір құстар өте алыс жерлерге ұшып кетеді. Мысалы, [[Сібір]]де ұялайтын [[құралай]] құсы [[қыс]] түсе Балтық жағалауынан [[Қазақстан]] және [[Орта Азия]] арқылы Үнді-Қытайға қоныс аударады. Ең алысқа қоныс аударатын — поляр қарқылдағы (30 мың км-дей). Ол [[Арктика]]да ұя салып, [[Антарктика]]да қыстайды. Құстардың кайтуы кезінде құстардың орташа ұшу жылдамдығы [[сағат]]ына 30 — 50 км-дей (шымшық) 200 — 300 км-ге ([[торғай]]лар) жетеді. Күндіз құстар топтанып ұшады. Құстардың кайтуы барлық құстарға тән емес. Мысалы, [[сары шымшық]], [[жорға торғай]], т.б. — отырықшы құс, [[қарға]] — [[Сібір]]де жыл құсы, [[Шығыс Еуропа]]да отырықшы.&lt;ref name=&quot;source1&quot;&gt;«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, I том&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == Қазақстандағы қаз тәрізді құстардың маусымдық миграциясының негізгі жолдары ==<br /> * [[Қазақстан]]дағы [[қаз]] тәрізді құстардың маусымдық [[миграция]]сының негізгі [[жол]]дарының [[карта]]сы<br /> [[Сурет:Құстардың миграциясы (Қазақстан).jpg|thumb|center|780px]]<br /> Шартты белгілер: Суда жүзетін құстардың негізгі ұшып өтетін жолдары<br /> [[Сурет:Шартты белгілер1.jpg|thumb|center|500px]]<br /> * Қазақстандағы күзгі кезең бойынша қаз тәрізді құстардың саны (''[[1999]]-[[2003]] жылдардағы [[дерек]]терге сәйкес маусым бойынша орташа мың бас'')<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |-<br /> ! № !! Аймақ!! [[Аққу]]лар !! [[Қаз]]дар, қараша қаздар !! Жер [[үйрек]]тері !! Өзен үйректері !! Сүңгіру үйректер !! [[Бейнарық]]тар !!Барлығы<br /> |-<br /> | I|| [[Жайық]]-[[Каспий]] || 10,0 || 560,0 || 15,0|| 1800,0|| 750,0 || 3,0|| 3138<br /> |-<br /> | II ||[[Солтүстік Қазақстан]] және [[Орталық Қазақстан]] || 5,0 ||2300,0 || 295,0|| 5200,0 || 2300,0 || 8,0 || 10108<br /> |-<br /> | III|| [[Шығыс Қазақстан]] || 0,5 ||75,00|| 50,0 || 65,0 || 35,0|| 2,0|| 227,5<br /> |-<br /> | IV || Оңтүстік және [[Оңтүстік Қазақстан]]|| 0,5|| 40,0 || 70,0 || 550,0|| 200,0|| 7,0 || 867,5<br /> |-<br /> | - || Барлығы || 16,0|| 2975,0 || 430,0 || 7615,0|| 3285,0 || 20,0|| 14341<br /> |}<br /> * Қазақстандағы қаз тәрізді құстардың [[таксон]]дық құрылымы:<br /> ** [[Аққу]]лар - 3 [[түр]]і<br /> ** [[Қаз]]дар, қараша қаздар - 9 түрі<br /> ** Жер [[үйрек]]тері - 2 түрі<br /> ** [[Өзен]] үйректері - 10 түрі<br /> ** Сүңгіру үйректер - 8 түрі<br /> ** [[Тұрпан]]дар және қара тұрпандар - 3 түрі<br /> ** [[Бейнарық]]тар - 3 түрі<br /> <br /> == Тағы қараңыз ==<br /> * [[Құстар]]<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> [[Санат:Құстар]]</div>

ArystanbekBot