https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%93%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 2026-04-19T05:47:00Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%93%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F&diff=20609&oldid=prev 2025-04-25T18:01:57Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:01, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D2%9A%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D0%93%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F&diff=20608&oldid=prev 2014-05-25T03:44:03Z

<p>clean up, replaced: Қазақ ұлттық энциклопедиясы 4 том → «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қаз using [[Project:AWB|AWB]]</p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Құрылымдық Геология''' — [[геотектоника]]ның бір бөлімі. [[Жер қыртысы]] [[тау жыныстары]]ның жатыс пішіндерін, [[тектоникалық қатпар]]лар мен жарылыстардың түрлерін, олардың орналасу заңдылықтары мен геологиялық пайда болу тегін, дамуы мен өзгеру тарихын зерттейді. Тау жыныстарының жатыс немесе құрылымдық пішіндері жер қыртысының қарапайым бөліктерін, яғни шөгінді жыныстардың жеке қабаттарын, [[магмалық]] дене бітімдерді, [[моноклинді қатпар]]ларды, жеке жарықтарды, өзгеріске ұшыраған қабаттарды (лықсулар, ығысулар, бастырулар, т.б.) құрайды.&lt;ref name=&quot;source1&quot;&gt;«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, I том&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[Сурет:StrikeDipPlungeRake.png|right|thumb||270 px|Құрылымдық геология]]<br /> Құрылымдық пішіндер өзіндік табиғи өлшемдес [[геометриялық денелер]] болғандықтан, олардың өзара ара қатынастылығы өте қарапайымнан аса күрделіге дейін және үлкен қашықтықтардағы кешендер түрінде ұшырасады. Олардың сыртқы кейпі мен жатыс элементтері өзара салыстырылып, ұқсастықтары мен айырмашылықтары анықталып, [[морфологиялық белгілер]]іне қарай жіктеледі; құрылым түзілуге себепші болған қозғалыстар, тектоникалық күштердің бағыты мен түсірілу беті анықталады.<br /> <br /> Құрылымдық Геология зерттеулері салыстырмалы-тарихи және өзге де әдістер бойынша іске асырылады. Геологиялық құрылымдар туралы деректер жер беті тау жыныстарын тікелей бақылаудан, [[бұрғы салу]]дан, [[қазу жұмыстары]]нан және әр түрлі [[геофизикалық барлау]] нәтижелерінен жинақталады. Бұл материалдар көмегімен тау жыныстарының жер бетіндегі және терең қабаттарындағы [[жатыс элемент]]терін, жарықшақтар мен жарылыстарды бейнелейтін құрылымдық карта жасалынады. Ол пайдалы қазба байлықтарды іздеу үшін геол. барлау жұмыстарының бағытын анықтауға көмектеседі. Бұдан бөлек ол аймақтық геология, [[геоморфология]], [[геотектоника]], [[тарихи геология]], т.б. геологиялық ғылымдардың жалпы проблемалары мен практикалық шараларын шешуге көмектеседі. Мұнда Құрылымдық Геология кен [[геометриясы]], [[механика]], [[минералогия]], [[петрография]], [[литология]], [[геофизика]] мен [[эксперименттік геология]]ның деректеріне сүйене отырып, өз алдына [[геотектоника ғылымы]]ның жеке саласы ретінде дамиды. Ал геотектоника жер қыртысының құрылысы, қозғалысы мен дамуы жайлы ғылым болғандықтан, Құрылымдық Геология оның морфол. немесе құрылымдық жағын зерттейді.<br /> <br /> Құрылымдық Геология жер қабатында седименттік, тектоникалық, атектоникалық, интрузиялық және метаморфтық құрылымдардың болатындығын анықтайды. [[Седименттік құрылымдар]] шөгінділердің жиылып тау жыныстары қабаттарына айналуынан түзіледі. Тектоникалық құрылымдар (қатпарлы жарылыстар) түрлі қозғалыстар әсерінен қабаттардың бұрынғы кейпі өзгеріп, [[деформациялану]]ынан, жиырылуынан пайда болады. Оларға [[антиклиналдар]], [[синклиналдар]], т.б. жатады. Атектоник. құрылымдар түрлі беткі процестердің, гравитациялық күштердің, т.б. әсеріне байланысты құралады. [[Интрузия жыныстары]] сыртқы және ішкі құрылымдармен сипатталады. [[Эффузия жыныстары]]ның құрылымдық элементтеріне лаваның параллельдігі, жыныстардың қабаттастығы, жігі, т.б. жатады. [[Метоморфтық жыныстар]]дың құрылымында кристалдану, тақтатастағы жолақтылық, [[кливаж]] сияқты құрылымдық элементтер байқалады.<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> {{wikify}}<br /> <br /> [[Санат:Геология]]<br /> <br /> <br /> {{Geology-stub}}</div>

ArystanbekBot