https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D2%9A%D2%B1%D0%BB_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80Құл батыр - Түзету тарихы2026-04-18T14:12:30ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D2%9A%D2%B1%D0%BB_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80&diff=95579&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T19:36:54Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">19:36, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D2%9A%D2%B1%D0%BB_%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80&diff=95578&oldid=prevArystanbekBot: clean up, replaced: туылған → туған (2) using AWB2016-05-04T10:27:01Z<p>clean up, replaced: туылған → туған (2) using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&action=edit&redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>{{Әскери қайраткер<br />
|толық есімі = Құл батыр<br />
|шынайы есімі = Құл Алшын Қартайұлы<br />
|суреті = Qul batyr.jpg<br />
|сурет тақырыбы = "Құлбатыр әулие" кітабындағы батырдың суреті<ref name="book"/><br />
|туған күні = 1673<br />
|туған жері = [[Каспий теңізі]]нің жағалауы<br />
|қайтыс болған күні = 1742<br />
|қайтыс болған жері = [[Арал ауданы]], Құланды елді мекені<br />
|мемлекет = [[Сурет:Kazakh Khanate.svg|30px|Қазақ хандығының туы]] [[Қазақ хандығы]]<br />
|шайқасы = "[[Қалмаққырылған]]"<br>"[[Аңырақай шайқасы|Аңырақай]]" шайқасы<ref name="book"/><br />
}}<br />
'''Құл Алшын Қартайұлы, Құл батыр''' ([[1673]]-[[1742]]) — [[шекті]]нің алғашқы ұраны, [[Бақтыбай батыр]]дың ұстазы. [[1673 жыл]]ы [[Каспий теңізі]]нің жағалауында дүниеге келген.[[1742 жыл]]ы [[Арал теңізі]]нің Құланды деген жерінде дүниеден өткен. Шыңғыстың ұрпағы Құлбатыр Шекті елінің әрі көсемі, әрі қол бастайтын батыры болған.<br />
<br />
Шежіре деректері бойынша Құл батыр [[Кіші жүз]] → [[Әлім]] → [[Шекті]] → [[Жақайым]] → Көгіс → Торжымбай → Қартайдан → Құл батыр туады. Қартайды жеңгелері атын атамай, қалжындап Быламық деп атап кеткен. Одан тараған ұрпақ бүгінде өздерін быламықпыз деп жатады.<br />
<br />
[[1727 жыл]]ғы [[Қалмаққырылған]], [[1719]]-[[1730]] жылдардағы [[Аңырақай шайқасы|Аңырақай]]-[[Итішпес]] шайқастарына қатысқан. Құл батыр ту ұстап, шеп бұзып шектінің ұранына айналған.<br />
<br />
Ұлы шайқаста Құл батыр жекпе-жекте [[Еділ]] [[қалмақ]]тарының ханы Аюкенің жиені, ойратың Шоорос тайпасының батыры Доржы Сенкудің басын шапқан. Осыдан кейін жау қолының көбесі сөгіліп, шектілер шабуылға көшкен<ref name=book>{{кітап |авторы = Бекет Құрмашұлы Есенжолов, Манасбай Оралбаев |тақырыбы = Алшын Құл батыр Қартайұлы |шынайы атауы = Құлбатыр әулие |баспасы = Ақтөбе, "А-Полиграфия" ЖШС |жыл = 2009 |беттері = 224 |isbn = 9965-819-72-6 |тиражы = 1 000 }}</ref>.<br />
<br />
Құл батыр ел басшысы болумен қатар көріпкел әулие болған адам. Жаумен шайқаспас бұрын жаудан жеңілетінін алдын ала болжап, соған сай қимыл жасаған. Құл баба Тама Есет, Табын Бөкенбай, Назар Жомарт батырлармен үзеңгілес болып, елін жаудан қорғаған<ref name=site>Б.Жоламанов, Шалқар қаласы. — [http://www.aktobegazeti.kz/?p=2793 ''Құл батырдың кесенесі'']; '''Бұқара''' - 10 тамыз 2009</ref>.<br />
<br />
Құл батыр өз заманында ақылгөй, әрі әулие, әрі батыр деген құрметті атқа ие болған. [[Арал ауданы]]нда «Құлдың құдығы», «Құлдың қорымы», «Есентай құдығы» деген жерлер бар<ref name="book"/>.<br />
<br />
Құл батыр әулиеге [[Құланды]] елді мекенінен 18 шақырым жерде кесене тұрғызылды. Кесененің биіктігі – 6 метр, алты құлақты мазар<ref name="site"/>.<br />
<br />
== Дереккөздер ==<br />
<references/><br />
<br />
{{wikify}}<br />
<br />
[[Санат:Қазақ батырлары]]<br />
[[Санат:1673 жылы туғандар]]<br />
[[Санат:1742 жылы қайтыс болғандар]]<br />
<br />
<br />
{{Stub}}</div>ArystanbekBot