https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D0%BF%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%81 2026-07-03T01:25:52Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D0%BF%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%81&diff=123208&oldid=prev 2026-06-26T06:39:16Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">06:39, 2026 ж. маусымның 26 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D2%9A%D2%B1%D0%BB%D0%BF%D1%8B%D1%82%D0%B0%D1%81&diff=123207&oldid=prev 2021-05-06T12:45:35Z

<p></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>[[Сурет:Abat-Baitak-3.jpg|thumb|300px|right|[[Абат-Байтақ қорымы]]ндағы құлпытастар]]<br /> '''Құлпытас''' – бейітке қойылатын тас белгі. <br /> [[File:Современные встроенные кулпытас конца 20 века.jpg|thumb|Қазіргі заманғы құлпытастар, 20 ғасыр аяғы, Шет ауданы, Қарағанды облысы]]<br /> [[File:Современные кулпытас конца 20 века.jpg|thumb|Қазіргі заманғы құлпытастар, 20 ғасыр аяғы, Шет ауданы, Қарағанды облысы]]<br /> <br /> Ұғым-түсініктері мен салт-дәстүрлеріне қарай дүние жүзі халықтарында құлпытастың көптеген түрлері кездеседі. <br /> * Ежелгі [[Шумер]], [[Мысыр]], [[Этрустар]] заманында құлпытастар адам мүсіні түрінде жасалынды. Құлпытасқа адам бейнесін қашап, мәйітпен бірге қою дәстүрі'' [[ғұн]] заманы, [[түрік қағандығы]], [[қыпшақ]], [[түргеш]]'' дәуірлерінде кең жайылды. &lt;ref&gt;“Қазақ Энциклопедиясы”, VI-том&lt;/ref&gt;<br /> * Құлпытастардың шығу тегі, рәміздік мән-мағынасы туралы ғылымда нақты тұжырым қалыптаспаған. Қалай болғанда да, қазіргі қазақ даласындағы құлпытастардың арғы тарихы [[сақтар]] мен ежелгі түркілердің тас мүсіндерімен, сондай-ақ көне түркілер жазуы қашалған бітіктастармен байланысты екендігі анық. Қазақ даласындағы құлпытастардың даму эволюциясы Батыс және Оңтүстік Қазақстанда сақталған құлпытастардан көрінеді.&lt;ref&gt;Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8&lt;/ref&gt;<br /> * Құлпытастарды әрлеу, нақыштау, бедерлеу ісі сол кезеңде өмір сүрген халықтың қолөнері мен мемориалдық үрдісінің, салт-дәстүрі, әдет-ғұрпы мен дүниетанымының белгісі іспетті. Мысалы, түркі жерінде ислам дінінің бел алуына орай бейнелі құлпытастар орнына өрнекті көктастар қойылатын болды. [[Ислам]] дінінде қабір басына белгі қоюға рұқсат етілгенімен, аса үлкен құлпытас қойып, оған адамның, малдың немесе әлдебір заттың суретін бейнелеуге тыйым салынуына байланысты құлпытастарға арабша Құран сүрелері мен аяттар жазу өнері етек алды. [[Түркістан]]дағы [[Қожа Ахмет Ясауи|Иасауиге]] қойылған құлпытас, сондай-ақ сонда жерленген қазақ халқының атақты хандары мен қайраткерлерінің басына қойылған құлпытастарда осы үрдіс сақталған.&lt;ref&gt;[[Маңғыстау энциклопедиясы]], Алматы, 1997;&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Дереккөздер&lt;/span&gt;== <br /> &lt;references/&gt;<br /> {{Stub: Қазақ мәдениеті}}<br /> {{wikify}}<br /> <br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> <br /> [[Санат:Тарих]]</div>

Kaiyr