Moderator: 1 түзету

2025-04-25T19:37:26Z

1 түзету

ArystanbekBot: /* top */clean up, replaced: | туған → | Туған (3) using AWB

2016-05-04T12:02:35Z

‎top: clean up, replaced: | туған → | Туған (3) using AWB

Жаңа бет

{{Мемлекеттік қайраткер
| түс = монарх
| Қазақша есімі = Құйыршық хан
| Шынайы есімі =
| Суреті =
| Атауы =
| Сурет ені =
| Титулы = [[Алтын Орда]]ның 32-ші ханы
| Лақап аты =
| Ту =
| Ту2 =
| Басқара бастады = [[1395]]
| Басқаруын аяқтады = [[1395]]
| Басқарған кезеңі =
| Ізашары = [[Тоқтамыс хан]]
| Ізбасары = [[Темірқұтылық хан]]
| Тәж кигізу жорасы =
| Титулы_2 = [[Ақ Орда]]ның 13-ші ханы
| Ту_2 =
| Ту2_2 =
| Реті_2 =
| Басқара бастады_2 = [[1395]]
| Басқаруын аяқтады_2 = [[1395]]
| Ізашары_2 = [[Тоқтамыс хан]]
| Ізбасары_2 = [[Барақ хан]]
| Титулы_3 =
| Ту_3 =
| Ту2_3 =
| Реті_3 =
| Басқара бастады_3 =
| Басқаруын аяқтады_3 =
| Ізашары_3 =
| Ізбасары_3 =
| Діні = [[Ислам]]
| Азаматтығы =
| Туған күні = белгісіз
| Туған жері =
| Қайтыс болған күні = 1395
| Қайтыс болған жері =
| Жерленді =
| Династия = [[Орда Ежен хан|Ордаежендіктер]]
| Туған кездегі есімі =
| Әкесі = [[Ұрыс хан]]
| Анасы =
| Жұбайы =
| Балалары = [[Барақ хан]]<br />Сүйіндім бегім

| Қызмет еткен жылдары =
| Құрамында болды =
| Әскер түрі =
| Атағы =
| Басқарды =
| Шайқасы =
}}

'''Құйыршық хан''' (туған жылы белгісіз – 1395/96) – [[Алтын Орда]]ның 32-ші ханы, онымен қоса [[Ақ Орда]] ханы, [[Ұрыс хан]]ның баласы. “Бахр әл-асрар” атты еңбекте Құйыршықтың ұзақ жылдар [[Әмір Темір]]дің сарайында тұрғаны айтылады.

== Басқаруы ==
1395 ж. Ақсақ Темір [[Терек]] өзені алабында Алтын Орда ханы Тоқтамыс қолын талқандап, Еділ өзені өткеліне келгенде жанындағы Құйыршықты өзінің таңдаулы жасақтарының біріне басшы етіп, Ақ Ордаға аттандырады. Жолға шығарда оған патшалық дәреженің белгісі – алтын зерлі шапан мен алтын белбеу сыйлайды. Бірақ, “Бахр әл-асрарда” айтылғандай, Құйыршық Ақ Орда тағына отырысымен көп ұзамай өлтірілген.

<ref name="source1">Қазақ Ұлттық Энциклопедиясы</ref>
Жошының төртінші баласы – Тоқайтемір, біздің қазақ осының қол астында болған және Әбілмансұр Абылай ханның арғы атасы осы еді. Тоқайтемірдің төрт баласы – Мөңгөтемір, Тодамөңгө, Урантемір, Өзтемір. Мөңгөтемірдің баласы – Тоқтағу. Өзтемірдің үш баласы – Қожа, Сарижа, Абай. Қожаның баласы – Бадақұл, оның баласы – Арыс хан, оның екі баласы – Темірмәлік хан, Құйыршық хан. Темірмәліктің үш баласы – Бекболат, Темірқұтты, Шадибек. Темірқұттының екі баласы – Болат хан, Темірхан. Бұл Темірдің лақап аты – Үлұғмұхамедхан, біздің қазақ Ормамбет хан дейді. Бекболат, Шадибек һәм Темірқұттының нәсілі – Ноғай хандары. Жоғарғы Құйыршық ханның баласы – Барақ хан. Оның екі баласы – Дәруиш һәм Абусағид хан. Әз Жәнібек хан аталған осы Абусағцд еді. Қазақты ертіп алып Қашқардағы Шағатай нәсіліне қаратқан Әз Жәнібек осы еді. Мұның тоғыз баласы – Иранчы, Махмұт, Қасым хан, Айтек, Жаныс, Қамбар, Тәтіш, Үсек, Жәдік. Осы айтылған Қасым хан – біздің қазақта «Қасым ханның қасқа жолы» деген бітім жолын шығарғаң хан еді. Мұның баласы – Сығай хан, екі баласы – Тәуекел хан, Ондан. Бұл Оңданның баласы – Қайнар кішік, оның баласы – Бекей, оның баласы – Хұдайменде, оның баласы – Тұрсын, оның баласы – Кіші Барақ («Қырық сан Барақ хан» деген, Абылайдан соңғы хан болған осы). Оның балалары – Сығай, Дайыр, Қанбаба, Бөкей хан, Маман, Қанғожа. Осы айтылған Бөкей ханның тоғыз баласы бар – Шыңғыс, Есім, Уали, Тауке, Батыр, Сұлтанғазы, Әбілғазы, Көксал, Әбілмамбет. Осы айтылған Батырдың бір баласы – Мырзатай, оның бір баласы – Нұрмұхамед, оның баласы – Әлихан Бөкейханов.

== Дереккөздер ==
== Тағы қараңыз ==
{{Алтын Орда хандары}}
{{Ақ Орда хандары}}

[[Санат:Ордаежендіктер]]
[[Санат:Алтын Орда хандары]]
[[Санат:Ақ Орда хандары]]

← Ескі түзетулер	19:37, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Құйыршық хан - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

ArystanbekBot: /* top */clean up, replaced: | туған → | Туған (3) using AWB