https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B 2026-04-18T14:01:39Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B&diff=97017&oldid=prev 2025-04-25T19:38:37Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">19:38, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B&diff=97016&oldid=prev 2013-11-01T11:32:54Z

<p>&quot;<a href="/index.php/%D2%9A%D1%8B%D0%BF%D1%88%D0%B0%D2%9B_%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%93%D1%8B" title="Қыпшақ Хандығы">Қыпшақ Хандығы</a>&quot; бетін қорғады ([Өңдеуге=Тіркелгісіздерге тиым] (мәңгі) [Жылжытуға=Тіркелгісіздерге тиым] (мәңгі))</p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>{{Біріктірілсін|Қыпшақ хандығы}}<br /> [[File:Қыпшақ даласы.png|thumb|300px|[[Еуразия]]. Еуразиядағы қыпшақтардың шекарасы, [[XI ғасыр|XI]]ғ соңы — [[XII ғасыр|XII]]ғ басы.]]<br /> '''Қыпшақ хандығы''' – шамамен 11 – 13-ғасырларда қазіргі қазақ жерінде өмір сүрген мемлекеттік бірлестік. [[Қимақ]] (кимек) қағандығы ыдырағаннан кейін әскери-саяси билік [[қыпшақ]] ақсүйектерінің қолына көшті. Олар 11-ғасырдың 2-ширегінен бастап [[Арал теңізі|Арал]] мен [[Каспий теңізі|Каспий]] өңірлерін жайлаған [[оғыз]] тайпаларын ығыстырды. “Оғыздар даласының” (Мафадат әл-ғұз) орнына Дешті Қыпшақ атауы орнықты. 11-ғасырдың ортасынан бастап қыпшақтар [[Еділ]]ден өтіп, батысқа қарай жылжиды. Кейіннен олар [[Византия империясы]] мен [[Болгария]] жеріне әлсін-әлсін шабуыл жасап, 1071 – 80 ж. [[Дунай өзені|Дунай өзеніне]] келіп жетті. Кейбір рулары басқа түркі тайпаларымен бірлесе отырып, Кіші Азияға тарай бастады. 11 – 12-ғасырларда [[Алтай]] мен [[Ертіс]]тен бастап [[Карпат]] пен Дунайға дейін созылған даланы мекендеген халықтардың бәрі қыпшақтар деп аталды. 12-ғасырдың ортасынан олар [[Сырдария]] бойындағы қалалар үшін [[Хорезм]]мен соғысты. Қыпшақ ақсүйектерінің бір бөлігі Хорезм шаһына қызмет етті, сондықтан 13-ғасырдың басында хорезмдіктер Сыр бойына толық иелік етіп, [[Торғай]], [[Ырғыз]], [[Есіл (өзен)|Есіл]], [[Нұра]] өзендерін жайлаған қыпшақтарға жорық жасай бастады. [[Шыңғыс хан]] шапқыншылығы қарсаңында қыпшақтар ыдырау алдында тұрды. Таққа тек бөрілі руынан шыққандар мұрагерлік жолмен сайланды. Олар ежелгі түркі дәстүрі бойынша 2 қанатқа бөлінді. Кейіннен Шыңғыс хан әскерлері ретінде Дешті Қыпшаққа Орталық Азиядан келіп сіңген түркі-моңғол тайпалары ([[керей]], [[меркіт]], [[найман]], [[уақ]], [[жалайыр]], [[қоңырат]], т.б.) мен [[Жошы хан]] ұрпақтары жергілікті қыпшақтармен араласып, біртұтас халыққа айналды. Сондықтан көп ұзамай [[Алтын Орда]] халықтары “Қыпшақ ұлысы”, “Қыпшақ тілдес халықтар” деген жалпылама атаумен аталып кетті. 13-ғасырдың аяғында Алтын Орданың құрамындағы қыпшақ тайпаларының этникалық негізінде құрылған автономиялық бірлестік – [[Ақ Орда]] күшейе бастады. 14-ғасырдың аяқ кезінен бастап Ақ Орданы мекендеген қыпшақ тайпалары “өзбек” деген жалпылама атаумен аталды. 15-ғасырдың орта тұсынан бастап “өзбек” терминін “қазақ” атауы ығыстырып шығарды.&lt;ref&gt;Балалар Энциклопедиясы, 6 том.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;А 31 Айбын. Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. - 880 бет.<br /> ISBN 9965-893-73-Х&lt;/ref&gt;<br /> <br /> <br /> ==Пайдаланылған cілтемелер==<br /> &lt;references/&gt;<br /> {{wikify}}<br /> [[Санат:Қазақстан тарихы]]</div>

Arystanbek