https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D2%9A%D0%BE%D2%93%D0%B0_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B 2026-09-07T21:28:43Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D2%9A%D0%BE%D2%93%D0%B0_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B&diff=115312&oldid=prev 2026-06-26T06:26:42Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">06:26, 2026 ж. маусымның 26 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D2%9A%D0%BE%D2%93%D0%B0_%D1%82%D2%B1%D2%9B%D1%8B%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%8B&diff=115311&oldid=prev 2019-10-22T05:53:18Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">Өсетін жері мен таралу аймағы</span></span></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>{{taxobox<br /> |name = Қоға тұқымдасы<br /> |image = Typha minima2.jpg<br /> |regnum = [[Өсімдіктер]]<br /> |unranked_divisio = [[Жабық тұқымдылар]]<br /> |unranked_classis = [[Дара жарнақтылар]] <br /> |unranked_ordo = <br /> |ordo = [[Poales]]<br /> |familia = '''Typhaceae'''<br /> |familia_authority = [[Antoine Laurent de Jussieu|Juss.]]<br /> |subdivision_ranks = Тектері <br /> |subdivision = <br /> ''[[Sparganium]]'' &lt;br/&gt;<br /> ''[[Typha]]''<br /> |}}<br /> '''Қоға тұқымдасы'''&lt;ref&gt;Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:&quot; Қазақ энциклопедиясы&quot; ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5&lt;/ref&gt; ({{lang-la|Typhaceae}}) – [[дара жарнақтылар]]ға жататын көп жылдық [[өсімдіктер]]. <br /> <br /> == Ботаникалық сипаты ==<br /> [[Сурет:Sparganerect detail.jpg|thumb|left|150px|[[Тік кірпібас]] (''Sparganium erectum'')]]<br /> [[Сурет:Typha latifolia Finland.jpg|thumb|left|150px|[[Жалпақжапырақты қоға]] (''Typha latifolia'' )]]<br /> [[Сурет:493 Typha latifolia.jpg|thumb|right|150px|]]<br /> * Қоға тұқымдасы [[су]]лы және [[батпақ]]ты жерде өседі, [[ұзын]] әрі [[көлденең]] төсемді тамыры бар.<br /> * Биіктігі 30-100 см, кейде одан да биік.<br /> * Сабақтары [[цилиндр]] немесе [[білік]] тәрізді.<br /> * [[Жапырақ]]тары сабақ бойында ([[кірпібас]]) немесе төменгі бөлігінде жерге жақын ([[қоға]]) орналасады. Жапырақтары ұзынша, кейде [[таспа]] тәрізді, сыртында қабықшасы бар, қатты (сирек жұмасқ), жиегі тегіс, түбінде қынабы болады, ұшынан бастап қурайды. Тыныc cаңлаулары өзгермелі.<br /> * Ұсақ [[гүл]]дері [[Актиноморфты гүл|актиноморфты]], бір үйлі және дара жынысты. Гүлі [[шар]] тәрізді [[гүлшоғыр]]ға (кірпібас) немесе цилиндр тәрізді [[собық]]қа (қоға) топталған. Гүлшоғырының жоғарғы бөлігі аталығы (3, кейде 1-8), төменгі бөлігі аналығы. Гүлсерігі қарапайым, кейде сыртында қабыршағы немесе түгі болады.<br /> * Кірпібастың сабағы қысқа, 1 немесе 2 ұзын аналық тармақтардан тұрады, [[жеміс]]і [[сүйек]]ті, сыртқы құрғақ [[қабат]]ы және ішкі қатты қабаты болады.<br /> * Қоғаның сабағы ұзын, сыңар жақты [[қалақ]] тәрізді немесе ұзынша аналығы бар, жемісі - [[жаңғақ]] тәрізді. Олар [[маусым]]-[[шілде]]де гүлдесе, кірпібастардың кейбір түрі [[тамыз]]-[[қыркүйек]] айларында гүлдейді. Жемісі су бетіне түсіп, 1-4 күнге дейін (кей түрлері 4 аптаға дейін) сыртындағы түгінің арқасында су бетінде қалықтап жүреді де, су түбіне түсіп ашылады және [[тұқым]]ын шашады. Алғашқы жапырақтары 1-1,5 айдан кейін пайда болады. [[Үш]] [[жыл]]дан кейін [[өсімдік]] толық жетіліп, өнім беретін [[өскін]]дері шыға бастайды.<br /> <br /> == Өсетін жері мен таралу аймағы ==<br /> Қоға тұқымдасы негізінен дүние жүзіне кең тараған, көбінесе [[Солтүстік жарты шар]]дың сулы және батпақты жерлерінде өседі. Бұл тұқымдасқа жататын 2 туысы (кірпібас, қоға), 40-қа жуық [[түр]]і бар. [[Қазақстан]]да Тобыл-[[Есіл даласы|Есіл]] жазығында, [[Ертіс]] өзені аңғарында, [[Зайсан қазаншұңқыры|Зайсан]], [[Балқаш-Алакөл ойысы]]нда, [[Қызылорда облысы|Қызылорда]], [[Ақтөбе облысы|Ақтөбе]] облыстарында өсетін 7 түрі бар.<br /> <br /> == Қолданылуы ==<br /> Қоға тұқымдасының тамырын халық [[медицина]]сында емге пайдаланады.<br /> &lt;br /&gt;<br /> Жас өркендері мен тамыр сабақтары [[кеміргіштер]] мен басқа да [[жануарлар]]дың ([[аю]], [[қабан]], т.б.) азығы, сонымен қатар кірпібаспен теңбіл [[бұғы]] мен жабайы [[үйрек]]тер қоректенеді.<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> &lt;references/&gt;<br /> [[Санат:Қоғалар]]<br /> [[Санат:Қазақстан флорасы]]</div>

Салиха