https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D2%AF%D0%B9%D0%BB%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9 2026-09-08T02:03:48Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D2%AF%D0%B9%D0%BB%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9&diff=115466&oldid=prev 2026-06-26T06:26:43Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">06:26, 2026 ж. маусымның 26 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D2%9A%D0%BE%D1%81%D2%AF%D0%B9%D0%BB%D1%96_%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9&diff=115465&oldid=prev 2016-03-22T08:01:10Z

<p><a href="/index.php?title=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82:%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B0%D1%80&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Санат:Қалақайлар (мұндай бет жоқ)">Санат:Қалақайлар</a></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>{{taxobox<br /> |name = Қосүйлі қалақай<br /> |image = Urtica dioica10 ies.jpg<br /> |regnum = [[Өсімдіктер]]<br /> |unranked_divisio = <br /> |unranked_classis = <br /> |unranked_ordo = <br /> |ordo = <br /> |familia = [[Қалақайлар тұқымдасы]]<br /> |genus = Қалақай<br /> |species = '''''Қосүйлі қалақай'''''<br /> |binomial = ''Urtіca diоica''<br /> |binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|L.]]<br /> |}}<br /> <br /> '''Қосүйлі қалақай''' ({{lang-la|Urtіca diоica}}) - [[қалақайлар тұқымдасы]]на жататын, көп жылдық, шөп тектес өсімдік.<br /> <br /> == Сипаты ==<br /> [[File:Illustration Urtica dioica0 clean.jpg|thumb|left|px|]]<br /> * Биіктігі 1 метрге жуық.<br /> * Сабағы төрт қырлы, түзу, жоғарғы жағында бұтақтары көп.<br /> * Жапырақтары жүрек тәрізді, ұш жақтары сүйірлеу, бір-біріне қарама-қарсы орналасады, сағақтары ұзын, шеттері ірі, ара тісті. Жапырақтары мен сабағы тиген жерді дуылдататын күйдіргіш түк басқан.<br /> * Гүлдері майда, көкшіл түсті. Бір өсімдікте аталық гүлдер өссе, екіншілерінде тек аналық гүлдер ғана өседі, сондықтан қалақайды &quot;қос үйлі&quot; деп атайды. [[Маусым]] айынан [[қыркүйек]]ке дейін гүлдейді.<br /> Қосүйлі қалақай үй маңайында, жол жиегінде, бос алаңдарда, егістік жерлерде өседі.<br /> <br /> == Емдік қасиеті ==<br /> * Дәрі жасау үшін оның жапырақтарын гүлдеген кезінде жинап алады.<br /> * Құрамында С, К, В дәрумендері, пантотен қышқылы, уртицин глюкозиді, [[хлорофилл]], [[құмырсқа қышқылы]], фитостерин, [[каротин]], [[кальций]] және тағы басқа заттар бар.<br /> * Ғылыми медицинада қосүйлі қалақай өкпеден, жатырдан, ішектен, геморрой түйіндерінен, асқазаннан қан кеткенде дәрі ретінде қолданылады. Өсімдіктің құрамындағы хлорофилл денедегі зат алмасуын, жүрек пен өкпенің қызметін жақсартады. Қосүйлі қалақайды көптен жазылмай жүрген жараларды емдеуге, ағзадағы дәруменнің жетіспеуін және қанның құрамын қалпына келтіру үшін пайдаланады. Соңғы кезде өсімдікті диабетті емдеуге де пайдалана бастады. Бауыр және өт жолдарының созылмалы ауруларын қалақаймен емдеуге болады.<br /> * Халық медицинасында қосүйлі қалақайдың жапырақтарымен ревматизмді, іштің қатуын, подаграны, бүйрек пен қуық ауруларын, өкпе туберкулезін, геморройды, дизентерияны емдейді. Тамыранан жасалған сулы тұнбаны бронх демікпесін, асқазан ауруларын емдеуге қолданады. Сонымен қатар дене сыртындағы жарақаттарды, іріңді жараларды, сүйектің қабынуын емдеуге де болады. Оны шемен ауруын емдеуге, дене қызуын басуға және жөтелге қарсы да пайдаланады. &lt;ref&gt;Қазақстанның дәрілік өсімдіктері. Іскендіров Әбіш. Алматы &quot;Қазақстан&quot; 1982, 188 бет.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == Тағы қараңыз ==<br /> * [[Дәрілік өсімдіктер]]<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> &lt;references/&gt;<br /> [[Санат:Қалақайлар]]<br /> [[Санат:Дәрілік өсімдіктер]]<br /> [[Санат:Қазақстан флорасы]]</div>

Kmoksy