https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81_%D0%BC%D3%A9%D0%BB%D1%88%D0%B5%D1%80%D1%96Қозғалыс мөлшері - Түзету тарихы2026-04-19T08:41:16ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81_%D0%BC%D3%A9%D0%BB%D1%88%D0%B5%D1%80%D1%96&diff=46423&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T18:25:52Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:25, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D2%9A%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81_%D0%BC%D3%A9%D0%BB%D1%88%D0%B5%D1%80%D1%96&diff=46422&oldid=prevGaiJinBot: {{Суретсіз мақала}} үлгісін үстедім2011-12-07T08:35:32Z<p>{{Суретсіз мақала}} үлгісін үстедім</p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Қозғалыс мөлшері''', импульс – [[механикалық қозғалыс]] өлшеуіші. Материалдық нүктенің қозғалыс мөлшері оның массасы (m) мен жылдамдығының (υ) көбейтіндісіне тең: <big><center>p=mυ</center></big>. <br />
<br />
Ол – нүктенің жылдамдығымен бағыттас [[векторлық шама]]. Нүктенің қозғалыс мөлшері тек күш әсері жоқ кезде ғана тұрақты болады. F күш әсерінен нүктенің қозғалыс мөлшері жалпы жағдайда шамасы бойынша да, бағыты бойынша да өзгереді; бұл өзгерістің сипаты механиканың негізгі теңдеуі болып =F өрнегімен анықталады. Механикалық жүйенің қозғалыс мөлшері (Q) оның барлық нүктелерінің қозғалыс мөлшерлерінің геометриялық қосындысына тең немесе тұтас жүйе массасының (М) массалар центрінің жылдамдығына (υц) көбейтіндісіне тең: <big>Q=∑mkυk=Mυц</big>. <br />
<br />
Жүйенің қозғалыс мөлшерінің өзгерісі тек сыртқы күштердің () әсерінен ғана болады. Бұл өзгеріс заңы, динамиканың көптеген мәселелерін шешуге қолданылатын, жүйенің барлық нүктелерінің қозғалысы анықталатын теңдеуімен беріледі. [[Тұйық жүйе]] үшін, яғни сыртқы күш әсер етпейтін жүйелерде немесе жүйеге әсер ететін сыртқы күштердің геометриялық қосындысы нөлге тең болғанда [[қозғалыс]] мөлшерінің сақталу заңы орындалады. [[Релятивистік механика|Релятивистік механикада]] қарастырылатын жарық жылдамдығына (с) жуық жылдамдықпен қозғалатын еркін бөлшектің қозғалыс мөлшері (импульсі) мына формула бойынша өрнектеледі: p=mυ/, мұндағы =υ/с. Егер υ<<c болса, онда бұл формула мынадай қарапайым түрде жазылады: p=mυ. Элементар бөлшектердің қозғалыс мөлшері кванттық механикада қарастырылады. <ref name=”source1”> “Балалар Энциклопедиясы”, V-том </ref><br />
<br />
<br />
<br />
==Пайдаланылған әдебиет</span>==<br />
<references/><br />
<br />
{{stub}}<br />
<br />
{{wikify}}<br />
<br />
{{Суретсіз мақала}}<br />
[[Санат: Физика]]</div>GaiJinBot