Moderator: 1 түзету

2025-04-25T19:31:25Z

1 түзету

Нұрлан Рахымжанов: Санат шебері: Санат:Қазақстан Ғылым Академиясы академиктері → [[Санат:Қазақстан Ұлттық ғылым акаде...

2017-01-11T11:08:35Z

Санат шебері: Санат:Қазақстан Ғылым Академиясы академиктері → [[Санат:Қазақстан Ұлттық ғылым акаде...

Жаңа бет

{{Мемлекеттік қайраткер
| Қазақша есімі = Қилыбай Үсенұлы Медеубеков
| Шынайы есімі =
| Суреті =
| Сурет ені = 250 px
| Атауы =
| Титулы = {{flagicon|Kazakh SSR}} [[Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі|Қазақ КСР Жоғарғы Кеңес председателі]]
| Реті =
| Ту =
| Ту2 =
| Басқара бастады = 13 желтоқсан 1979
| Басқаруын аяқтады = 22 ақпан 1990
| Ізашары = [[Имашев Саттар Нұрмашұлы|Саттар Имашев]]
| Ізбасары = [[Нұрсұлтан Назарбаев]]
| Президент =
| Премьер =
| Титулы_2 = {{flagicon|USSR}} [[КСРО халық депутаты]]
| Ту_2 =
| Ту2_2 =
| Реті_2 =
| Басқара бастады_2 = [[1989]]
| Басқаруын аяқтады_2 = [[1991]]
| Ізашары_2 =
| Ізбасары_2 =
| Премьер_2 =
| Титулы_3 = {{flagicon|Kazakh SSR}} [[Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі|Қазақ КСР Жоғарғы Кеңес депутаты]]
| Ту_3 =
| Ту2_3 =
| Реті_3 =
| Басқара бастады_3 = [[13 маусым]] [[1975]]
| Басқаруын аяқтады_3 = [[ақпан]] [[1990]]
| Ізашары_3 =
| Ізбасары_3 =
| Премьер_3 =
| Титулы_4 =
| Ту_4 =
| Ту2_4 =
| Реті_4 =
| Басқара бастады_4 =
| Басқаруын аяқтады_4 =
| Ізашары_4 =
| Ізбасары_4 =
| Туған күні = 15.6.1929
| Туған жері = [[КСРО]], [[Қазақ АКСР]]і, [[Оңтүстік Қазақстан облысы|Шымкент облысы]], [[Қазығұрт ауданы|Ленин ауданы]], [[Абай ауылы|Ленинское селосы]]
| Қайтыс болған күні = 3.5.2015
| Қайтыс болған жері = [[Қазақстан]], [[Алматы]]
| Жерленді =
| Діні =
| Әкесі =
| Анасы =
| Жұбайы =
| Балалары =
| Мамандығы =
| Партиясы = [[КОКП]]
| Білімі =
| Әскер түрі =
| Қолтаңбасы =
| Сайты =
| Commons =
| Марапаттары = [[Сурет:Order october revolution rib.png|50px]] [[Сурет:Orderredbannerlabor rib.png|50px]] [[Сурет:Orderredbannerlabor rib.png|50px]] [[Сурет:Order friendship of peoples rib.png|50px]] [[Сурет:100 lenin rib.png|50px]] [[Сурет:RibbonLabourDuringWar.png|50px]] [[Сурет:Reclamining the virgin lands rib.png|50px]]
}}
{{Ғалым
|Есімі = Қилыбай Үсенұлы Медеубеков
|Шынайы есімі =
|Суреті =
|Сурет ені =
|Сурет тақырыбы =
|туған күні =
|туған жері =
|Қайтыс болған күні =
|Қайтыс болған жері =
|Азаматтығы = {{Flagicon|Kazakhstan|1991}} [[Қазақстан]]<br/>{{Flagicon|USSR|1929-1991}} [[КСРО]] (1929-1991)
|Ғылыми аясы =
|Жұмыс орны =
|Ғылыми дәрежесі = [[Ауыл шаруашылығы ғылымдарының докторы]]
|Ғылыми атағы = [[Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясы|ҚРҰҒА академигі]]<br/>[[ЛАШҒБА академигі]]
|Альма-матер =
|Ғылыми жетекші =
|Атақты шәкірттері =
|Несімен белгілі =
|Марапаттары =
|Қолтаңбасы =
|Қолтаңба ені =
|Сайты =
|Уикиқайнар =
}}
'''Қилыбай Үсенұлы Медеубеков''' ( [[Оңтүстік Қазақстан облысы|Шымкент облысы]] [[Қазығұрт ауданы|Ленин ауданы]] [[Абай ауылы|Ленинское селосы]]нда 15 мамыр 1929 жылы туған - [[Алматы]] қаласында 3 мамыр [[2015 жыл]]ы қайтыс болған) — ғалым, қоғам қайраткері, ауыл шаруашылығы ғылымдарының докторы (1978), профессор (1979), ҚР Ұлттық ғылым академиясының академигі (1996) және Қазақстанның ғылым мен техникаға еңбек сіңірген қайраткері (1997).

К.А. Тимирязев атындағы [[Мәскеу]] ауыл шаруашылығы академиясын бітірген (1953). Республиканың ғылыми-зерттеу мекемелерінде ғылыми жұмыстарымен айналысып, басшылық қызметтер атқарды. 1997 жылдан бастап Мал шаруашылығы және ветеринария ғылыми-өндірістік орталығында жұмыс жасады. Медеубековтың академик Ә.Еламановпен бірге жүргізген ғылыми-зерттеу жұмыстары нәтижесінде республикадағы биязы жүнді, жоғары өнімді қой тұқымы — [[солтүстік қазақ мериносы]] шығарылды. Ол академик В.А. Больмонттың бастамасымен қолға алынған ағылшынның биязылау кроссбред жүнді қойларын жерсіндіру, сондай-ақ линкольн, ромни-марш, бордер-лейстер бітімдес қойлардың отандық репродукторларын құру жұмыстарын жалғастырды. Оның негізгі ғылыми ізденістері бағалы қой тұқымдарының гендік қорын сақтауға, жетілдіру және көбейтуге, таза тұқымды австралия мериностарының репродукторын құруға, солтүстік қазақ мериносын асылдандыруға және биязылау жүнді, төлді көп беретін қой тұқымын шығаруға бағытталған.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VI том</ref>

Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің төрағасы (1980-1991 жж.), КСРО Жоғарғы Кеңесі Одақтар Кеңесінің депутаты (1979-1990), Ленин атындағы Бүкілодақтық ауыл шаруашылығы ғылымдары академиясының (ВАСХНИЛ) вице-президенті, оның Шығыс бөлімшесі төралқасының төрағасы қызметтерін атқарған.<ref>[http://www.nur.kz/746915.html Назарбаев академик Қилыбай Медеубековтің қайтыс болуына байланысты көңіл айтты]</ref>

500-ден астам ғылыми еңбек жазған. Қазақстан Мемлекеттік сыйлық лауреаты (1974). Октябрь революциясы, “Халықтар достығы” және екі мәрте Еңбек Қызыл Ту ордендерімен, медальдармен марапатталған.

== Өмір жолы ==
* [[1948 жыл]] - Қазығұрт ауданының Ленинское селосында 10-сыныптық мектепте бітіруі;
* [[1953 жыл]] - [[К.А. Тимирязев атындағы Мәскеу ауыл шаруашылық академиясы|К.А. Тимирязев атындағы Ленин және Еңбек Қызыл Ту ордендарымен марапатталған Мәскеу ауыл шаруашылық академиясының]] зоотехникалық факультетін үздік бітірген;
* [[1957 жыл]] — аспирантураны бітіріп, Медеубеков кандидаттық диссертациясын табысты қорғады;
* [[1957 жыл]] — [[КСРО ауыл шаруашылық министрлігі]]мен [[ВАСХНИЛ|ЛАШҒБА]]ның Қазақ филиалына жіберіледі;
* [[1962 жыл]]дың [[17 қазан]]ы - Қазақ ғылыми зерттеу технологиялық мал шаруашылығы институтының (ҚҒЗТМИ) директоры ретінде тағайындалды;
* [[1978 жыл]] — «Оңтүстік Қазақстанның кроссбредтік қой шаруашылығың ғылыми негіздері» темасына [[Бүкілкеңестік мал шаруашылығы институты]]нда докторлық диссертациясын қорғады;
* [[1979]] — [[1991 жыл]]дары — [[Ленин атындағы бүкілкеңестік ауыл шаруашылығы академиясы]]ның вице-президенті, [[ЛАҒШБА]]ның Шығыс өкілдігінде Қазақстан және Қырғызстан бойынша председателі жұмыстарын атқарды;
* [[1972 жыл]] — [[ЛАҒШБА]]ның тілші-мүшесі ретінде тағайындалды;
* [[1982 жыл]] — [[ЛАҒШБА]]ның академигі ретінде тағайындалды;
* [[1980]] — [[1990 жыл]]дары — [[Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі|Қазақ КСР Жоғарғы Кеңес]] депутаты;
* [[1989 жыл]]дың [[26 наурыз]]ы — [[1991 жыл]]дың [[26 желтоқсан]] аралығы — [[Халық депутаттар Кеңесі]]нің [[Халық депутаты]];
* [[1980]] — [[1991 жыл]]дары — [[Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі]]нің председателі;
* [[1992 жыл]] — [[Қазақ ауыл шаруашылығы ғылымдарының академиясы]]ның академигі ретінде тағайындалды;
* [[1996 жыл]] — [[Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясы]]ның академигі ретінде тағайындалды;
* [[1998 жыл]] — [[Қазақ ұлттық аграрлық университеті]]нің профессоры.

==Дереккөздер==
<references/>

{{wikify}}

{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:15 мамырда туғандар]]
[[Санат:1929 жылы туғандар]]
[[Санат:Қазығұрт ауданында туғандар]]
[[Санат:3 мамырда қайтыс болғандар]]
[[Санат:2015 жылы қайтыс болғандар]]
[[Санат:Алматыда қайтыс болғандар]]
[[Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаттары]]
[[Санат:Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің төрағалары]]
[[Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаттары]]
[[Санат:Қазақстан ғалымдары]]
[[Санат:КСРО ғалымдары]]
[[Санат:Қазақстан қоғам қайраткерлері]]
[[Санат:Ауыл шаруашылығы ғылымдарының докторлары]]
[[Санат:Профессорлар]]
[[Санат:Қазақстан Ұлттық ғылым академиясы академиктері]]
[[Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткерлері]]
[[Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Октябрь революциясы орденінің иегерлері]]
[[Санат:Халықтар Достығы орденінің иегерлері]]
[[Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері]]

← Ескі түзетулер	19:31, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Қилыбай Үсенұлы Медеубеков - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

Нұрлан Рахымжанов: Санат шебері: Санат:Қазақстан Ғылым Академиясы академиктері → [[Санат:Қазақстан Ұлттық ғылым акаде...