https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D2%9A%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0 2026-04-18T10:52:00Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0&diff=29713&oldid=prev 2025-04-25T18:08:33Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:08, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D2%9B%D0%BF%D0%B0&diff=29712&oldid=prev 2015-11-03T09:35:21Z

<p><a href="/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%93%D0%B0%D0%B4%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80/Cat-a-lot&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Уикипедия:Гаджеттер/Cat-a-lot (мұндай бет жоқ)">Cat-a-lot</a>: Аласталуда... <a href="/index.php?title=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82:%D2%AE%D0%B9-%D1%82%D2%B1%D1%80%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%8B&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Санат:Үй-тұрмысы (мұндай бет жоқ)">Санат:Үй-тұрмысы</a></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>[[Сурет:Potsdam brandenburger tor.jpg|150px|right|thumb]]<br /> '''Қақпа''' - [[өнеркәсіп]]тік үйлердің, ғимараттардың, үй-жайдың, [[автотехника]] мен темір жол вагондарының кіріп-шығуына арналған үлкен [[есік]]. Т.ж. құрамы өтетін Қақпаның аумағы көбінесе 4,7×5,6 м, ал жеңіл автокөліктер өтетін Қақпаның аумағы 2,5×2,5 м. Ағаштан, темірден жасалады<br /> <br /> '''Қақпа, дарбаза''' - [[ғимарат]]тардың қоршаулы ауласына ену үшін арнайы жаппалы екі қақпа([[есік]]) қойылған кең кірме жер.&lt;ref&gt;Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Механика / Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д., профессор Е. Арын — Павлодар : «ЭКО» ҒӨФ. 2007 жыл.-29 1 б. ISBN 9965-08-234-0&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Тарихи деректерге<br /> қарағанда [[Түркістан]] маңындағы бұрынғы<br /> [[Қарнақ]] қаласын '''«Қырық қақпалы Қарашық»'''<br /> деп атаған. 19 ғ-да [[Сайрам]] кентін көрген<br /> орыс саяхатшылары төрт қақпасы бар екенін<br /> жазады: '''Базар қақпасы, Шымкент қақпасы, Қарамұрт қақпасы, Бел-қақпа'''.<br /> <br /> Тұрғын үйлерді әдемілен, дуалмен қоршай,<br /> биік қақпа салудың үлгілері республиканың<br /> жер-жерлерінде сақталған. Дуал кірпіштен<br /> қаланып, қақпа босағалары жуан ағаш<br /> діңгекпен бекітілген. Айқара ашылатын есіктің екі қанаты ою-өрнекпен әшекейленген. Әсіресе есікке орнатылған мыс тұтқа оймышты<br /> өрнегімен көз тартады. Қақпаның төбесі [[қамыс]] шатырмен жабылған. Қарнақ үйлеріндегі қақнаның тағы бір көңіл аударарлық<br /> ерекшелігі — екі жақ жанында кірпіштен<br /> қаланған ұзыннан-ұзақ сәкі орнатылған.<br /> <br /> Қақпаның астындағы сәкілерде арбаның доңғалағы, құрал-сайман т. б. сақталған. Әйгілі<br /> ұста [[Баязит Сәтбаев]] салған Зайсан қаласындағы үйлердің (мысалы, емхана, Интернационал көшесі, Әуезов мектебінің ескі үйі,<br /> Совет көшесі) қақпасы биік те, кең, доғаша<br /> иілген тұрпатымен ерекшеленеді. Қақпа қызыл кірпіштен қаланған, көлік кіретін үлкен<br /> есігі мен адам кіретін кіші есігі екеуі екі<br /> бөлек жасалған. Ағаш есіктер мықты темір<br /> құрсаулармен бекітілген,<br /> <br /> Қазіргі кезде ауыл-селоларды үйді қоршап,<br /> қақпа салу толығымен дәстүрге енген. Оңтүстік аудандарда үйді балшық дуалмен<br /> қоршал, биік қақпалар салса, солтүстік-батыс аймақтарда аласа жадағай қақпалар<br /> жасайды. Көбінесе ағаш қақпалар қолданылады, соңғы кезде темірден дәнекерленген<br /> тұтас діңгекті қақпалар жасау көп пайдаланыла бастады. Сонымен бірге бау-бақшалардың, қора-жайлардың есігіне де қақпа жасалынады.<br /> <br /> Ал өнеркәсіптік үйлерде автомашиналар мен жұмысшылардың топталып кіріп-<br /> шығуына арналып та қақпа жасалады. Қақпашық мөлшері транспорт түріне және<br /> жүктің көлеміне қарай әр түрлі болады.<br /> Жасалуына қарай қақпа топсалы, ысырмалы,<br /> көтерілмелі т. б. болып бөлінеді. Әр түрлі<br /> қоймалардың, гараждардың, фабрика-завод<br /> тардың қақпасын қажетіне қарай бір қабат,<br /> не екі, үш қабат етіп жасайды.&lt;ref&gt;Шаңырақ : Үй-тұрмыстық энциклопедиясы. Алматы : Қаз.Сов.энцикл.Бас ред., 1990 ISBN 5-89800-008-9&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Дереккөздер==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> {{wikify}}<br /> <br /> [[Санат:Сөздік]]<br /> [[Санат:Механика]]<br /> <br /> [[Санат:Тұрмыс]]<br /> <br /> <br /> {{stub}}</div>

Нұрлан Рахымжанов