Moderator: 1 түзету

2025-04-25T18:13:59Z

1 түзету

18:08, 2016 ж. қаңтардың 11 кезіндегі 85.117.119.80 деген

2016-01-11T18:08:21Z

Жаңа бет

{{Мешіт
| мешіт атауы = Қағба
| шынайы аты = {{lang-ar|الكعبة}}
| суреті = Kaaba_at_night.jpg
| сурет атауы =
| позициялық карта = Сауд Арабиясы
|alt = physical
|lat_dir =N |lat_deg =21 |lat_min =25 |lat_sec =21.05
|lon_dir =E |lon_deg =39 |lon_min =49 |lon_sec =34.35
| карта атауы =
| карта ені =
| мемлекет = Сауд Арабиясы
| қала =
| статусы =Исламның аса қастерлі орны
| ағымы =
| мұсылмандардың діни басқармасы =
| иесі =
| мешіт түрі =
| сәулет стилі =
| жобаның авторы =
| сәулетшісі =
| құрылысшысы = [[Ибраһим|Ибраһим пайғамбар]]
| құрылыстың бастамашысы =
| құрылыс құны =
| қайырымгері =
| алғашқы деректер =
| құрылысы = [[605]] — Құрайыштардың Кағбаны қайта құруы [[638]] — Абдуллы ибн әз-Зубайраның қайта құруы [[693]] — Абдул-Мәлік ибн Марвананың қайта құруы [[1629]] — Мұрат Ханның кезіндегі қайта құру [[1996]] — Қағбаның реставрациясы
| құрылысы басталды =
| құрылысы аяқталды =
| жәдігерлер =
| имамы =
| қазіргі жағдайы =
| жалпы ауданы =
| көлемі =
| ішкі ауданы =
| сыйымдылығы =
| биіктігі =
| күмбездердің саны =
| күмбездің биіктігі =
| күмбездің диаметрі =
| мұнаралар саны =
| мұнаралардың биіктігі =
| материал =
| таравих =
| ифтар және сухур =
| кітапхана =
| мектеп =
| медресе =
| сайты =
| Commons =
}}
{{Ислам}}
[[Сурет:Kabaa.jpg|right|thumb|240 px]]

'''Қағба''' ({{lang-ar|{{script|Arab|الكعبة}}}} – куб) – [[мұсылман]]дар құлшылық ететін аса қастерлі орындағы тұңғыш [[ғимарат]]. Қасиетті үй, көне үй деп аталады. [[Мекке]]дегі [[Мәсжид әл-Харам|масжид ул-һарамда]] (Қасиетті мешіт) орналасқандықтан "[[әл-бәй-түл-һарам]]" (қасиетті мешітте орналасқан төртбұрышты үй) деп те аталады. [[Дін]]и аңыз бойынша — [[Аллаһ|Алла Тағаланың]] [[уахи]]імен (тек [[пайғамбар]]ларға келетін Алла Тағаланың аяндары) [[Ибраһим]] (ғ. с.) Пайғамбарға ұлы [[Исмаил]]мен бірге [[Зәмзәм]]нің жанынан Қағбаны көтеру бұйырылған. Қағбаның солтүстік-шығыс қабырғасы 12,63 м, ал солтүстік-батыс қабырғасы 11,03 м, оңтүстік-батыс қабырғасы 13,10 м, оңтүстік-шығыс қабырғасы 11,22 м, ал биіктігі 13 м. Жалпы көлемі 145 шаршы м болған тастан қаланған құрылыс үй. Үсті қара жамылғымен жабылған, жамылғы жыл сайын қажылық маусымында жаңартылып тұрады.Қағбаның "[[хатимге]]" қараған қабырғасының үстіңгі ортасында алтыннан жасалған ойық бар. Халық арасында "алтын ойық" деп аталып кеткен бұл ойықты арабша "[[Мизаб-и қағба]]" дейді.<ref>Отырар. Энциклопедия. – Алматы.
«Арыс» баспасы, 2005 ISBN 9965-17-272-2</ref>

[[Сурет:Supplicating Pilgrim at Masjid Al Haram. Mecca, Saudi Arabia.jpg|thumb|Қағбадағы сиынушы]]
== Этимологиясы ==
«Кағба» сөзі араб тілінен тура аударғанда «қадір мен құрмет қоршаған қасиетті жер» дегенді білдіреді. Қағбаның басқа атауларында «Байт әл-Әтек» деген сөздерден тұрады, оның алғашқы мағынасы «ең ерте және ежелгі». Ал екінші мағынасы — «тәуелсіз және азат етуші». Мұсылмандар Қағбаны сондай-ақ «Байт-Ұллах» деп те атайды, бұл сөздің мағынасы «Аллаһтың үйі» {{sfn|Меккедегі Харам Байт-Ұллах мешіті}} дегенді білдіреді.

== Қағбаның құрамдас бөліктері ==
[[Сурет:Kaaba.png|thumb|солға|250px|Қағбаның құрамдас бөліктері: 
''1'' — [[Қара тас]]; ''2'' — [[#Есік|есік]]; ''3'' — [[#Суағар науа|науа]]; ''4'' — [[#Төле|Төле]]; ''5'' — [[Хижр Исмаил]] ; ''6'' — [[#Мүлтазам|Мүлтазам]]; ''7'' — [[#Ибраһим макамы|Ибраһим макамы]]; ''8'' — [[#Қара тас бұрышы|қара тас бұрышы]]; ''9'' — [[#Йемен бұрышы|Йемен бұрышы]]; ''10'' — [[#Шам бұрышы|Шам бұрышы]]; ''11'' — [[#Ирак бұрышы|Ирак бұрышы]];
''12'' — [[Кисва]]; ''13'' — [[#Мәрмәр жолақ|мәрмәр жолақ]]; ''14'' — [[#Ибраһим турган орын| Ибраһим орны]]]]
Қағба бұрыштары әлемнің төрт бұрышына бағытталған және әр бұрышының өз атауы бар: «йемен» (оңтүстік), «ирак» (солтүстік), «левант» (батыс) және «қара тас» (шығыс). Қағба іргетасы мәрмәрдан қаланған, ал негізі меккелік граниттен тұрғызылған. Қағба үнемі кисуах деп аталатын арнайы жібек матамен жабылып тұрады. Жамылғыны жылына бер рет [[ислам күнтізбесі]] бойынша [[Зул-Хиджа]] айының (қажылық айы) 9/10 күні ауыстырады. Қағба ішінде бөлме бар, алайда ол «Қағбаны тазалау» рәсімін жүргізі үшін жылы екі рет қана ашылады (тек сыйлы қонақтар үшін).
Қазіргі таңда Қағбаның ұзындығы 13,1 м. Ұзындығы мен ені, сәйкесінше, 11,03 және 12,86 м. Ибраһим пайғамбардың кезінде Қағба өлшемі басқа болған:
: шығыс қабырға — 14,80 метр;
: Хатем жақтан қарағандағы қабырға — 10 метр;
: Қара тас пен Йемен бұрышының арасындағы қабырға — 9,15 метр;
: батыс қабырға — 14,2 метр.

=== Қара тас ===
'''[[Қара тас]]''' ({{lang-ar|الحجر الأسود}} — ''әл-хаджар әл-асвад'') — Қағбаның шығыс бұрышына 1,5 м биіктікте монтаждалған тас{{sfn|Тарихи сөздік|2000}}. Тас жазықтығының көрінетін жер ауданы 16,5×20 см.

=== Есік ===
'''Есік''' ({{lang-ar|باب الكعبة}}) Қағбаның Шығыс қабырғасында жерден 2,5 метр биіктікте орналасқан, оған тек жиылмалы саты арқылы мінуге болады. Бұл жиі болатын селден қорғану мақсатында жасалуы ықтимал.<ref>[http://ramadan-karim.com/photo/kaaba/the-kaaba-during-an-unsual-flood-1401247982.html The Kaaba during an unsual flood Emai]</ref>. Есіктің өзінің биіктігі 3,06 метр, ал ені 1,68 метр. Есікті құраған кезде 13 420 000 риал тұратын, 999-пробалы 280 кг алтын қолданылған. Есікті король Халид ибн Әбдел Азиз сыйға тартқан. Мұхаммед пайғамбардың кезінен бастап Қағбаның кілті [[Бани Шайба]] отбасында сақталады..

=== Суағар науа ===
'''Мизраб әр-Рахма''' ({{lang-ar|مزراب}} — ''Қайырымдылық суағар науасы'') — жаңбыр суын жинайтын науа. [[1627 жыл]]ғы жөндеуде көп күндік жаңбырда қабырғалардың қиратылу мәселесінен енгізілген. Төбедегі су Исмаил мен Хаджардың қабіріне бағытталған құтты бейнелейді.

=== Төле ===
'''Төле''' ({{lang-ar|الشاذروان}}) — Қағбаның қабырғалары орналасқан төле. [[1627 жыл]]ы іргетасын судан қорғау мақсатында енгізілді.

=== Хижр Исмаил ===
'''[[Хижр Исмаил]]''' ({{lang-ar|حجر إسماعيل}}) немесе '''[[әл-Хатим]]''' ({{lang-ar|الحطيم}}) — аласа жартылай дөңгелек қабырға. Биіктігі 1 метр, ұзындығы 17,75 метр.

=== Мүлтазам ===
'''Мүлтазам''' ({{lang-ar|ملتزم}}) — Қағбаның Есіктері мен Қара тас арасындағы қабырға бөлігі. Ұзындығы — 2 метр.

=== Ибраһим макамы ===
'''Ибраһим макамы''' ({{lang-ar|مقام إبراهيم}}) — [[Ибраһим пайғамбар]]дың аяғының ізі қалған жер. Шынылы және металды қоршаумен қоршалған.

=== Қара тас бұрышы ===
'''Қара тас бұрышы''' ({{lang-ar|زاوية الحجر الاسود}}) — Қағбаның шығыс бөлігінің бұрышы, бұл жерге Қара тас монтаждалған{{sfn|Кольер энциклопедиясы|2000}}.

=== Йемен бұрышы ===
'''[[Йемен]] бурышы''' ({{lang-ar|الركن اليماني}}) — Қағбаның оңтүстік бұрышы

=== Шам бұрышы ===
'''[[Шам]] бурышв''' ({{lang-ar|الركن الشامي}}) — Қағбаның батыс бұрышы.

=== Ирак бұрышы ===
'''[[Ирак]] бурышы''' ({{lang-ar|الركن العراقي}}) — Қағбаның солтүстік бұрышы.

=== Кисва ===
'''[[Кисва]]''' немесе '''кисвах''' ({{lang-ar|كسوة الكعبة}} — ''кисват аль-ка’аба'') — алтын жіппен тігілген Құран аяттары жазылған, қара түсті жібек матадан жасалған жамылғы, ұзындығы 41 метр, ауданы 875 км шаршы, ал қалыңдығы 2 мм.

=== Мәрмәр жолақ ===
'''Мәрмәр жолақ''' ({{lang-ar|شريط من الرخام}}) әр [[таваф]]дың (айналып өту) басы мен аяғын белгілейді. Алғашқы кезде жолақтың түсі жасыл болған, осыдан кейін оны ақ түске ауыстырды, бұл оны көрнекті етті.

=== Ибраһимнің тұрған жері ===
'''Ибраһимнің тұрған жері''' — Қағбаның құрылысы жүріп жатқан кезде Ибраһим пайғамбардың тұрған жері.

== Дереккөздер ==

Әдебиет: Қазақстан қажылары. Алматы, 2002.
<references/>

== Тағы қараңыз ==

* *{{YouTube|CHNFmKFBBtw|logo=1|Қағба құпиялары 1.618}} {{ref-en}}
{{wikify}}
{{Stub}}

[[Санат:Дін]]
[[Санат:Ислам]]

← Ескі түзетулер	18:13, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Қағба - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

18:08, 2016 ж. қаңтардың 11 кезіндегі 85.117.119.80 деген