https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BDҚауын - Түзету тарихы2026-04-18T15:19:46ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BD&diff=29711&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T18:08:33Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:08, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BD&diff=29710&oldid=prev90.143.41.218: Қатені түзеттім2016-07-27T20:23:16Z<p>Қатені түзеттім</p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>{{Taxobox<br />
| color = lightgreen<br />
| name = Қауын<br />
| image = Melon.jpg<br />
| image_width = 200px<br />
| regnum = [[Өсімдіктер]]<br />
| divisio = [[Flowering plant|Magnoliophyta]]<br />
| classis = [[Magnoliopsida]]<br />
| ordo = [[Cucurbitales]]<br />
| familia = [[Cucurbitaceae]]<br />
| genus = <br />
| species = <br />
| binomial = <br />
| binomial_authority = <br />
}}<br />
[[Сурет:Cantaloupes.jpg|thumb|right|250px|Қауын]]<br />
'''Қауын''' (Cucumіs melo) – асқабақ тұқымдасына жататын бір жылдық шөптесін өсімдік. Қауын жабайы түрде Оңтүстік-Батыс [[Азия]] мен [[Африка]]да өседі. Бұдан 2 мың жыл бұрын Қауынды Кіші және Орта Азия жерінде мәдени дақыл ретінде өсіре бастаған. Жапырағы ірі, кезектесіп орналасқан, жіңішке сабағы буындарға тарамданып жер бетіне төселіп өседі.<ref>Шаңырақ : Үй-тұрмыстық энциклопедиясы. Алматы : Қаз.Сов.энцикл.Бас ред., 1990 ISBN 5-89800-008-9</ref> Гүлі сары, дара жынысты, қос жынысты түрі де кездеседі. Жемісі – көп тұқымды, жемісінің түсі де, пішіні де сортына байланысты әртүрлі болады, салмағы 200 г-нан 16 кг-ға дейін. Қауынның жемісінің құрамында 4,5 – 18% қант, 0,6% белок, С, РР витаминдері, каротин болады. Қауын жәндіктер арқылы тозаңданады да, гүл жатыны түйнекке айналып жеміс салады. Қауын 25 – 30<sup>0</sup>С температурада жақсы өседі, температура 15<sup>0</sup>С-қа төмендесе өсуі баяулайды да, 3 – 5<sup>0</sup>С-та үсікке шалдығады. Құрғақшылыққа төзімді, саздақ, құмайт, құмды жерлерде жақсы өседі. Пісу кезінде суарса немесе жаңбыр жауып топырақта ылғал шамадан тыс көп болса дәмі кемиді, кейде шіріп те кетеді. Қауын сорттары мен түрлеріне қарай әңгелек, әміре, т.б. топтарға бөлінеді. Қауынды тіліп кептіріп қауынқақ жасайды, [[қауынқұрт]] қайнатады, [[тосап]], [[мармелад]], т.б. дайындайды. Қазақстанның оңтүстігіндегі суармалы жерлерде гектарынан 300 – 400 ц өнім алынады. Себер алдында шопағын 6 – 7 тәулік күнге жайып, не 4 – 6 сағат 50 – 60 <sup>0</sup>С температурада қолдан қыздырады. Топырақ температурасы 12 – 14<sup>0</sup>С-қа жеткенде егеді. Қауынның Қазақстанда аудандастырылған сорттары: [[Іле]], [[Ашық сары]], [[Бұхара]] – 944, [[Іші қызыл]] – 189, [[Қалайсан]], 1940 жылы [[Қызылорда облысы]]ның диқандары шығарған – әңгелек, ерте пісетін – Ақ дәмбілше, орта мерзімде пісетін – Колхозшы 749/753, кеш пісетін – Қара күләбі, торлама т.б. түрлері бар. Қауын өсіру, оның тұқымын жақсарту жұмысымен Қазақ картоп және көкөніс шаруашылығы ғылыми-зерттеу институты шұғылданады.<ref>Отырар. Энциклопедия. – Алматы.<br />
«Арыс» баспасы, 2005 ISBN 9965-17-272-2</ref><br />
<br />
==Дереккөздер==<br />
<references/><br />
<br />
== Тағы қараңыз ==<br />
* [[Қауынға жанышқан сок]]<br />
* [[Қауынқақ]]<br />
<br />
{{Бақша дақылдары}}<br />
<br />
{{wikify}}<br />
<br />
[[Санат:Асқабақтар]]<br />
[[Санат:Тұрмыс]]<br />
[[Санат:Жеміс]]<br />
<br />
{{Vegetable-stub}}<br />
{{stub}}</div>90.143.41.218