https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D2%93%D1%83%D2%93%D0%B0_%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D2%93%D1%83 2026-09-08T08:24:52Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D2%93%D1%83%D2%93%D0%B0_%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D2%93%D1%83&diff=38353&oldid=prev 2025-04-25T18:14:43Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:14, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B_%D0%BE%D1%82%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D2%93%D1%83%D2%93%D0%B0_%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%BA%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D2%93%D1%83&diff=38352&oldid=prev 2016-07-12T08:59:59Z

<p></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>[[Газ]] ағынын үйымдастыру бойынша, [[камера]]лы жағу - алау ([[факел]]ді) және құйындатыла немесе циклонды болып бөлінеді.<br /> <br /> == Алаулатып (факелді) жағу ==<br /> Арнаулы қондырғы диірменде, отынды камералы жағудың, (алауды жандыруы кезінде,<br /> алдын ала уатылған, шаң түріндегісін жағушы камераға 2 ауа ағынымен, жанарғы 1 көмегімен үрленіп енгізіледі. Жағушы камерада<br /> шаң түйірлерінің жылжуы, сол жану процессі фазасы арқылы өтеді<br /> ([[қызды]]ру, [[Құрғақ газ|құрғату]], [[газификация]]лау, жанғыш ұшпалы заттардың<br /> жануы және кокстың), қабатты жандыруы кезіндегісі - сүйекті<br /> отында да солай өтеді. Шаң-тозаңды отынның жануы және үдете<br /> тұтандырудың, өте тиімді тәсілі болып, уатылған шаң дәрежесі,<br /> ұнтақтың майдалығына, әсер етуші бетінің артуына әкеліп соғады,<br /> ол жану процессінің үдеуін қамтамасыздандырады да, оттықтағы<br /> [[температура]]ның тез ұлғаюымен, шаңның жануы үшін қажет. Жану<br /> процессін үдету мақсатында, ыстық ауаны (400°С дейінгі қыздырылуы) оттыққа беруін қолданады. Отынды шаң түрінде жағу кезінде,<br /> қабаттап жағу тәсіліне қарағандағы шығыны үнемді болады және<br /> онда, жағу режимі тез реттелінеді. [[Камера]]лы жағуда жылжымалы<br /> бөлшектері болмайды, осыған байланысты, қазандық агрегаттың<br /> тым ұзағырақ, толассыз жұмысын қаамтамасыз етеді. Бірақта,<br /> шаңды жағуда өзіне тән кемшлігі бар: күрделілігі, үлкендігі жәнешаң дайындауға арналған, жабдықтардың бастапқы құнының<br /> жоғарлылығы, шаң дайындаудағы қосымша энергия шығыны және<br /> т.б жатады. Шаңды дайындау процессі бірнеше операцияларды<br /> құрайды, олардың ішіндегі негізгісі болатыны - ұсату, құрғату және<br /> майдалау. Отынды ұсатудың қажеттілігі - құрғату мен майдалауда,<br /> процесстің тиімділігін арттырады. Ылғалды отынды құрғатудың<br /> қажеттілігі арқылы және оны майдалау процессінің тиімділігін<br /> арттыру мен сақтау жағдайын жоғарлату және шаң-тозаңды<br /> тасымалдау қажет. Отынды құрғатуды ұйымдастыру сүлбесінде,<br /> оның сыртқы ылғалдығына W&lt;sub&gt;сырт&lt;/sub&gt; байланысты таңдайды.<br /> Құрғатудың барлық процессімен қоса, отынды диірменде<br /> ұнтақтауын, ыстық ауаны құрғату агенті есебінде және одан<br /> шығатын көмір шаңдарын алып кетуге қолданады.&lt;br&gt;<br /> Майдалау өнімі - шаң, қалай болса солай, пішінді бөлшектер<br /> қоспасындағы, бірнеше үлестегісінен 300... 1000 мкм және одан да<br /> жоғарғы түрінде болады. [[Көмір]] шаңының сапасының сынамасын<br /> елеу арқылы, сынақтаушы елек тесіктерінің белгіленген өлшемдегісімен және ауданы 1 см&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; кезіндегі сандарымен анықтайды. Пайдалану кезінде, електің екі өлшемдерін қолданады: ірі уатылғаны үшін,<br /> елек тесігінің 200 мкм өлшемін және жұқа майда үшін, 90 мкм<br /> тесікті өлшемін қолданады. Уату майдалығын пайыз санымен елек<br /> арқылы, өтпей қалған шаң қалдықтарымен бағаланады да R, белгілейді. [[Белгі]]лі (индекс) R кезіндегісі, елек тесігінің сызықтық өлшемі, мысалы R&lt;sub&gt;90&lt;/sub&gt;, R&lt;sub&gt;200&lt;/sub&gt; белгілейді.[[Көмір]]дің майдаланып үгітілуін, техника-экономикалық негізімен таңдайды. Майдалана үгітілуінің ұлғаюына байланысты, шаңды<br /> алу шығыны артады. Шаңның майдалану өлшемдерінің кемуінен,<br /> отынның меншікті бетінің арту әсерінен, жану процессіне жақсы<br /> жағдай жасалынып, шаңның жанбай қалғанынан жылудың жоғалуы<br /> кемиді.<br /> Отынның үнемді майда үгітілуімен, оның реакциялық қабілеттілігі анықталады да, онымен ұшпалы заттардың шығуы сипатталады. Отын үшін, ұшпалы заттардың көп шығуы (қырғылы<br /> ([[фрезер]]лі) отындар, қоңыр [[көмір]]лер, жанғыш [[сланц]]тар), ірі<br /> уатылуы мүмкін, ал, отынның аз ұшпалы заттарының шығуы үшін,<br /> майда уатылуы қажет.<br /> [[Сурет:Жылу-тех 24.png|thumb|19.8-сурет. Шарлы барабанды диірменнің сүлбесі.<br /> 1 - барабан; 2 - бронды плита; 3 - тісті шестерна; 4 - қақпақ; 5 - подшипниктер; 6 - алып кетуші патрубка; 7 - шарлар; 8 - жеткізуші патрубка; 9 - киіз.|400px]]<br /> Отынды уатуға, диірменнің әртүрлі типтерін қолданады. Диірменнің тұрлерін таңдау кезінде, отынның уатылу қасиетіне, ұшпалы<br /> заттарының шығуына және отынның ылғалдығына байланысты.<br /> Антрациттерді және тас [[көмір]]лердің аз ұшпалы заттарының<br /> шығуы үшін, уатылуы кезіндегі қазандық агрегаттың орташа және<br /> үлкен бу өндіргішіне, баяу жүргішті шарлы барабанды диірменді<br /> қолданады.&lt;br&gt;<br /> 19.8 суреттегі шарлы [[барабан]]ды диірменнің құрамы: болат<br /> барабан 1, ішкі жағы адыр-бүдырлы бронды плитамен 2 жабылған.<br /> Барабанның көлемін 15...25%, диаметрі 30...60 мм шарлы шойынмен толтырылып, 20 мин&quot;1 жиілікпен, барабанның айналу кезіндегі<br /> шарлар, белгілі биіктікке көтеріледі де, ал одан кейін төмен қарай<br /> құлайды да, бірінен соң бірі домалаған кезде, отынды ұсақтайды<br /> және оны үнтақтайды. Барабанның келпелтекті қақпағы 4, қуыс<br /> цапты 7 болады да, оған барабан тіреледі. Жеткізуші потрубок 9<br /> арқылы, отын мен ыстық ауа келіп түседі, ал алып кетуші патрубкамен 6, барабаннан дайын шаң алынып кетеді. [[Барабан]]ның сырты,<br /> жылу және дыбыс өткізбеушімен қапталып оралған 10.<br /> Шарлы [[барабан]]ды диірменнің негізгі артықшылығы - майдалап уатудағы өте жақсы реттеушілігі мен жұмыс атқарудағы сенімділігі. Бұл диірменнің кемшілігіне жататыны, оның өте үлкен қолайсыздығы, жоғарғы құндылығы, артық меншікті [[электр]] шығыны,<br /> диірменнің жұмыс атқарудағы, бір қатар шум шығаруы.<br /> Диірменнің тез жүргізгіштігінің екі типін қолданады: балғалы<br /> және желдеткішті диірмен.&lt;br&gt;<br /> Балғалы диірменнің аксиалды [[ММА]] немесе [[ММТ]] құрғатушы<br /> агентіне жеткізе қолдану кезіндегі, қоңыр көмірді, [[сланц]]тарды,<br /> фрезерлі шым тезектерді және тас көмірлердің ұшпалы заттарына<br /> V'≥30% қолданады. Оларға қазандық агрегаттардың 5 кг/с жоғарғысына орнатады.<br /> Балғалы диірменге ауаны аксиалды жеткізу сүлбесі 19.9 суретте көрсетілген. Отын тесік 4 арқылы, тез айналғыш [[ротор]] 10,<br /> диірменге бекітілген била 9, онымен майдалап, оны [[шахты]] 5 тастайды. Потрубка 3 арқылы, ыстық ауа беріледі. Жиналғаң [[көмір]] шаңы,<br /> ауа арқылы жоғарғы тік бұрышты терезе (амбразурамен) 7 оттыққа<br /> беріледі, ал, отынның ірі бөлшектері салмақ күштерінің әсерінен,<br /> ағынмен төмен түседі және қайтадан ары қарай, уатуға [[диірмен]]ге<br /> түседі. Сонымен, [[диірмен]] шахтасы қарапайым [[гравитация]]лық сепарат функциясын атқарады. Диірменге 60...80% жануға қажетті жалпы ауаның мөлшері келіп кіреді; қалған ауа (екіншісі) тікелей<br /> саптама (сопла) 6 және 8 арқылы беріледі.&lt;br&gt;<br /> Балғалы диірменнің артықшылығына - оның жиынтықтылығы<br /> (компактность), пайдаланудағы қарапайымдылығы, аз мөлшерлі<br /> меншікті электр энергия шығыны.Негізгі кемшілігіне - билінің тез<br /> тозғыштығына байланысты, диірменнің өнімділігінің кемуі.&lt;br&gt;<br /> [[Сурет:Жылу-тех 25.png|thumb|19.9-сурет. Балғалы диірменнің сүлбесі:<br /> 1 - электрлі қозғалтқыш; 2 - қаптама; 3 - ауаға арналған тесік; 4 - отынды<br /> беруге арналған тесік; 5 - шахта; 6, 8 - жағу кеңістігіне екінші ауаны<br /> беруге арналған тесік; 7 - амбразура; 9 - била; 10 - ротор.|400px]]<br /> Балғалы диірменнің жағушы [[амбразура]]сы - қарапайым жандырғы түрінде болады. [[Амбразура]], әртүрлі вариантта орындалады.<br /> Қарапайым, ашық амбразура (19.10, a - сурет) бір қалыптығын,<br /> оттыққа шаңды-ауалы қоспаны беру сапасы бойынша, бірдейлігін<br /> қамтамасыз етеді. Сондықтан, оттықтың ашық амбразурасына, аз<br /> өнімді қазандық [[агрегат]]қа арналған қоңыр көмірді және фрезерлі<br /> шым-тезекті жағуға арналған. Өте ірі қазандык [[агрегат]]ты жағуды,<br /> сонымен қатар тас көмірді жағуда [[ЦКТИ]] әжекциялы амбразураны<br /> кеңінен қолданады (19.10, б - сурет). Бұл амбразураларда, екінші<br /> ауаның берілуі үшкірлі құбырша 5 арқылы шахтаның жоғарғы<br /> бөлігі 1, беріледі де, шахтыдан шаңды-ауалы қоспамен эжектендіріледі. Қырғылы шымтезекті немесе көмір шаңдарын жұқа ағыншалы<br /> жағу үшін, амбразураның үшкірлі құбыршасының [[МЭИ]]<br /> құрылмасын (конструкциясын) (19.10, в - сурет) қолданады.&lt;br&gt;<br /> [[Сурет:Жылу-тех 26.png|thumb|19.10-сурет. Балғалы диірменді жағушы амбразура:<br /> a - ашық амбразура; б - ЦКТИ-дің эжекциялы амбразурасы; в - МЭЙ<br /> амбразурасы; 1 - шахта; 2 - жоғарғы саптама (сопла); 3 - амбразура;<br /> 4 - төменгі саптама; 5 - екінші ауаның саптамасы (сопла); 6 - кескіш.|200px]]<br /> &lt;br&gt;<br /> Жағушы процессімен жағудағы қанағаттандырыла өтуіне,<br /> балғалы диірменнің сепарациялық құрылғының құрылымдык<br /> (конструктивті) түрі орындалады. Шаң сеператоры, шаңның қажетті<br /> [[фракция]]лық құрамын қамтамасыздандыруы тиіс және [[сепаратор]]ланған отын бөлігін диірменге қайтаруын, жағушы камераға шаңды,<br /> бір қалыпты беруін қамтамасыз етеді.&lt;br&gt;<br /> [[Сепаратор]]лардың [[гравитация]]лық типтерінен (19.9 сур. 2 поз.)<br /> басқа, балғалы диірменді [[генерация]]лы немесе ортадан тепкіш [[сепаратор]]лармен жабдықтайды. Соңғысы пайдалануға өте берік және<br /> майда уатуын реттеудің кең [[диапазон]]дығын қамтамасыздандырады.<br /> Шаң түріндегі отынды жағу үшін, [[дөңгелек]] және саңлаулы<br /> жанарғыны қолданады. Оларды, алдыңғы қабырғаға - қарсы алдынан, қарама-қарсысын бұйірлік қабырғадан, ал, сонымен қатар, оттықтың бұрыш бұрышына орналастырады. Қарсы алдынан және<br /> қарама-қарсы орналасуында, қысқа факел жасаушы [[дөңгелек]] [[Турбуленттілік|турбулентті]] жанарғыны орналастырады.<br /> [[ЦКТИ]] - [[ТКЗ|ТКЗ-ның]] турбулентті жанарғы сүлбесі, 19.11 суретте<br /> берілген. Бұл жанарғының, шаңды-ауалы қоспасы, оттыққа айналмалы канал арқылы енгізіледі және одан кейін ағын қуысты [[конус]]<br /> түрінде, жану көлемінде таралады. Түбіне қарай қозғалғанда, [[ауа]]<br /> ағынын қосып алып, жанушы газдардың бөлігін copy салдарынан,<br /> көлем ішіндегі конус түрінде шектелген ағында, сиретілу пайда болады, ағын қозғалысының жылдамдығы көп болған сайын, көбееді.<br /> Осы құрылғы арқылы, жанушы камераның түбінен, ішкі бетіндегі [[конус]] түріндегі шаңды-ауалар, жоғарғы [[температура]]мен<br /> түрақты және толассыз [[газ]] қозғалысын қамтамасыздандырады.<br /> Көмір шаңының түтануы, жеткізілген газдың әрекетінен, жылулықтан шаңды-ауалы ағынның ішкі бетінде пайда болады және одан<br /> кейін, оның түбіне қарай таралады.&lt;br&gt;<br /> Шаңды көмірді жағу тәсілі бойынша, шлак алып кету, қатты<br /> және сұйық жағдайы кезінде, болып бөлінеді. Жағудағы қатты<br /> шлакты алып кетуде, [[сұйық]] шлак бөлшектерді салқындату үшін,<br /> оттықтың төменгі бөлігін суық шлакты [[шұңқыр]] (воронка) түрінде,<br /> жасалынған толық экрандалған қабырғамен орындалады.<br /> Ұсақталған шлактың, шлакты [[Шахта|шахтыға]] жақсы құйыла түсуі<br /> үшін, шұңқырдың (воронка) еңістігі, көк жиекке шамамен 60° бұрышымен орналастырылады.<br /> Сұйық шлакты алып кетудің маңызы сонда, егер жағушы<br /> камераның, арнаулы конструкциясының температурасы 1500...<br /> 1700 С деңгейінде ұсталып тұрса, мұндай жоғарғы температура<br /> деңгейде, толық балқыған шлакты да, қабырғасына жүққанынан<br /> басқасын және жағушы камераның үрленуінен және арнаулы өңеш<br /> арқылы, олардың сұйық жағдайындағысын алып кетеді.<br /> &lt;br&gt;<br /> [[Сурет:Жылу-тех 27.png|thumb|19.11-сурет. ТКЗ - ЦКТИ-дің өнімділігі 3,1 кг/с (11,2 т/сағ АШ<br /> бойынша) турбулентті жандырғының сүлбесі:<br /> a - шаңды-көмірлі жандырғы; б - шаңды-газды жандырғы; 1 - екінші<br /> ауаның қорабы (шартты қимасы); 2 - ұлу түріндегі бірінші ауа; 3 - өсті<br /> канал бойынша ауаның берілуі; 4 - аэроқоспаны беруші; 5 - екінші ауаны<br /> беруші; 6 - айналдыра қалаушы; 7 - екінші ауаның құйындатқыш қалақшасы; 8 - екінші ауаның, екі ортақтандырылған айналдырмалы каналы;<br /> 9 - ішкі құбыр; 10 - мазуттың бүркігіші (форсункасы); 11 - ауаға арналған<br /> өсті канал; 12 - жағушы камераға аэроқоспаны шығаруға арналған<br /> айналмалы канал; 13 - табиғи газдың айналмалы қорабы; 14 - табиғи<br /> газды беруші құбыр; 15 - табиғи газдың жағушы камерадан шығуы; 16 -<br /> газды-электро түтандырғыш.<br /> |200px]]<br /> &lt;br&gt;<br /> Қоскамералы жағудағы сұйық шлакты алып кетуші (19.13, a -сур.) шлак түріндегі отынды жандырғы 1 арқылы, камерада 2<br /> отынның жануы жүреді және онда балқыған (сұйық) зоналы шлак<br /> жағдайы өтеді. Бұл зонаның болуы, құбырды отқа қарсы массамен<br /> қапталуын және оның, камера 3-тен, [[экран]] 4 кертіктенгенінен,<br /> жандырғының орналасуына сәйкес, шектелуін қамтамасыз етеді.<br /> Ашық жағушы [[экран]]нан, жылу беруші камера 3, жағушы газдардың<br /> салқындауы жүреді. Шлак тұтушы [[тор]] 4, бірнеше қатар құбырдан<br /> орындалады (орналасқан).<br /> &lt;br&gt;<br /> [[Сурет:Жылу-тех 27.png|thumb|19.12-сурет. Дөңгелек жандырғыдан шыққан қоспаның пайда болу<br /> сүлбесі: I - шаңды ауалы қоспа; II - екінші ауа|250px]]<br /> &lt;br&gt;<br /> Біркамералы жағудағы сұйық шлакты алып кетуші (19.13, б-<br /> сур) - ашық, бөлгішсіз экран. Оның төменгі бөлігі 2, шлактың балқу<br /> зонасы болып, ал жоғарғы жағы 3 - жағу экранындағы ыстық [[газ]]дарды салқындату зонасы.<br /> Жағудағы, қатты шлак алып кетушіден айырмашылығы, онда<br /> отынның барлық күлдерінің 10... 12% шөгеді, оттықтың [[сұйық]] шлак<br /> алып кетушісінде, барлық күлдің 40...60% шөгеді. [[Сұйық]] шлак<br /> алып кету кезінде, жоғарғы [[температура]] есебінен, жағушы камерада, [[механика]]лық жағылмаушылығы әрекетінен, жылудың жоғалуы<br /> кемиді.<br /> <br /> Циклонды жағу. Қаралған алаулы (факелді) жағуда, отын<br /> бөлшектері жанушы көлемде ұшып жүргенде жанады. Жану кеңістігіндегі оттықтағы өнімнің болу (ұзақтығы) уақытынан аспайды да<br /> 1,5...3 с. құрайды. Циклонды жағуда, оның жағуға арналғаны майда<br /> уатылған отын және ірі шаңдар, көмірдің ірі бөлшектерінің қалқымалы жағдайы, қанша уақытта болса, ол соншалықты толық жанады, оттықтағы өнімнің болу ұзақтығына байланысты, болмайды.<br /> <br /> &lt;ref&gt;Кабашев Р.А. ж. б. Жылу техникасы: Оқулық/ Р.А. Кабашев, А.К. Кадырбаев, A.M. Кекилбаев. -Алматы: «Бастау» баспаханасы, 2008. - 425 б. Суреттері 140 сурет. Библиографиялы тізімі 17. ISBN 9965-814-30-9&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Дереккөздер==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> {{wikify}}<br /> <br /> [[Санат:Жылу техникасы]]<br /> [[Санат:Ғылым]]</div>

Нұрлан Рахымжанов