https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D2%A3%D0%B4%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B0 2026-09-07T20:12:03Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D2%A3%D0%B4%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B0&diff=115302&oldid=prev 2026-06-26T06:26:42Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">06:26, 2026 ж. маусымның 26 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D2%A3%D0%B4%D1%83%D0%B0%D0%BD%D0%B0&diff=115301&oldid=prev 2016-05-16T04:39:33Z

<p></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>{{taxobox<br /> |name = Қара меңдуана<br /> |image = Hyoscyamus niger 001.jpg<br /> |regnum = [[Өсімдіктер]]<br /> |divisio = [[Гүлді өсімдіктер]]<br /> |classis = [[Қос жарнақтылар]]<br /> |unranked_ordo = [[Asterids]]<br /> |ordo = [[Solanales]]<br /> |familia = [[Алқалар тұқымдасы|Solanaceae]]<br /> |subfamilia = [[Solanoideae]]<br /> |tribus = [[Hyoscyameae]]<br /> | genus = ''[[Hyoscyamus]]''<br /> | species = '''''H. niger'''''<br /> | binomial = ''Hyoscyamus niger''<br /> | binomial_authority = [[Карл Линней]]<br /> }}<br /> <br /> '''Қара меңдуана''' ({{lang-la|Hyoscyamus niger}}) – [[Алқалар тұқымдасы|алқалар]] тұқымдасы, [[меңдуана]] туысына жататын екі жылдық шөп тектес, ұнамсыз иісі бар [[у]]лы [[өсімдік]]. <br /> <br /> == Ботаникалық сипаты ==<br /> [[Сурет:Hyoscyamus niger 0003.JPG|thumb|left|150px|Гүлі]]<br /> [[Сурет:Hyoscyamus niger MHNT.BOT.2009.17.15.jpg|thumb|left|180px|Жемісі мен тұқымы]] <br /> * Өсімдіктің сабағы тік, [[бұтақ]]тары көп, биіктігі 20-120 см-ге дейін жетеді.<br /> * Өне бойын түгелдей жұмсақ [[ақ]] түсті, жабысқақ [[түк]] басқан.<br /> * [[Жапырақ]]тары жұмсақ түкті, пішіні [[жұмыртқа]] тәріздес, кезектесіп орналасқан, оның үстіңгі беті қошқыл жасыл, ал астыңғы беті сұрғылт түсті. Төменгі жапырақтары [[жертаған]], ұзын сағақты, [[эллипс]] тәрізді. Сабақ жапырақтары қондырмалы.<br /> * [[Гүл]]дері - ірілеу, бұтақшалардың ұшына таман, жапырақтарының қуысында орналасқан. Гүлінің түсі сарғыштау немесе сұрғылт ақ, күлгін, сия-көк жүйкелері бар. [[Маусым]]-[[шілде]] айларында гүлдеп, шілде-[[тамыз]]да [[жеміс]]і пісіп жетіледі.<br /> * Жемісі - көп [[тұқым]]ды, [[құмыра]] тәрізді қорапша, қақпағы бар.<br /> * Тұқымдары майда сұрғылт түсті.<br /> <br /> == Өсетін жері мен таралу аймағы ==<br /> [[Қазақстан]]ның барлық [[аймақ]]тарында кездеседі. Ол тұрғын үй, [[мал]] қораларының маңында, [[жол]] бойында, егістіктің шетінде, керексіз қоқыс төгетін жерлерде жиі өседі.<br /> <br /> == Құрамы ==<br /> * Қара меңдуана жиі кездесетін [[арамшөп]]. Оның жапырағында, қабығында, тамырында гиосциамин, атропия, скополамин [[алкалоидтар]]ы бар. <br /> * Тұқымында 34%-дай [[эфир майы]], [[шайыр]]лар, [[минералды тұздар]] болады.<br /> <br /> == Емдік қасиеті, қолданысы, улағыштығы ==<br /> Қара меңдуана [[дәрі]]лік [[шикізат]]ы және одан жасалған препараттар [[жүйке жүйесі]]н тыныштандыруға, [[аяқ]]-қолдың дірілін басуға қолданылады.<br /> &lt;br /&gt;<br /> Өсімдік жапырағының ұнтағы &quot;астматол&quot; препаратының құрамына кіреді, ол [[кеңірдек]]тің [[демікпе]] [[ауру]]ына қарсы пайданалады.<br /> &lt;br /&gt;<br /> Меңдуана [[май]]ы адамды тыныштандыруға, сондай-ақ [[ревматизм]], радикулит ауруларына қарсы қолданылады.<br /> &lt;br /&gt;<br /> Қара меңдуанамен уланғанда жүйке жүйесінің қозуы тежеліп, әлсіреп, тынысы тарылады, ондай жағдайда дереу дәрігерге қаралу қажет.<br /> &lt;br /&gt;<br /> Қара меңдуананың жапырақтары [[мата]]ларды сарғыш жасыл түске бояйды.&lt;ref&gt;Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:&quot; Қазақ энциклопедиясы&quot; ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> {{дереккөздер}}<br /> <br /> [[Санат:Алқалар]]<br /> [[Санат:Улы өсімдіктер]]<br /> [[Санат:Дәрілік өсімдіктер]]<br /> [[Санат:Қазақстан флорасы]]</div>

Нұрлан Рахымжанов