Sagzhan: орфографиялық түзету using AWB

2026-06-16T09:23:33Z

орфографиялық түзету using AWB

Жаңа бет

{{Мемлекеттік қайраткер
| түс =
| Қазақша есімі = Қарақат Әбден
| Шынайы есімі =
| Суреті = Qaraqat Abden (2023-10-11).jpg
| Сурет ені =
| Атауы = Әбден, 2023 жыл

| Титулы = [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Қазақстан Мәжілісі]] [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары|VIII шақырылымы]]ның депутаты
| Ту = Assembly of the Parliament of the Republic of Kazakhstan logo.svg
| Ту2 = Emblem of Kazakhstan (1992-2018).svg
| Басқара бастады = 29 наурыз 2023 жылдан бастап
| Басқаруын аяқтады =
| Сайлау округі = [[Ауыл (партия)|Ауыл ХДПП]] [[Саяси тізім|тізімі]]
| Президент =
| Премьер =

| Титулы_2 = [[Астана қаласының мәслихаты|Нұр-Сұлтан қалалық мәслихаты]] VI шақырылымының депутаты
| Ту_2 = Emblem of Astana (latin).svg
| Ту2_2 = Flag of Astana, Kazakhstan (latin).svg
| Басқара бастады_2 = 20 наурыз 2016
| Басқаруын аяқтады_2 = 24 желтоқсан 2020
| Сайлау округі_2 = №19 сайлау округі
| Ізашары_2 = Қайрат Жауханов
| Ізбасары_2 = ''Сайлау округі ыдырады''

| Титулы_3 =
| Ту_3 =
| Ту2_3 =
| Реті_3 =
| Басқара бастады_3 =
| Басқаруын аяқтады_3 =
| Ізашары_3 =
| Ізбасары_3 =
| Титулы_4 =
| Ту_4 =
| Ту2_4 =
| Реті_4 =
| Басқара бастады_4 =
| Басқаруын аяқтады_4 =
| Ізашары_4 =
| Ізбасары_4 =
| Туған күні = 07.05.1974
| Туған жері = XXII партсъез ауылы, {{туғанжері|Қорғалжын ауданы|Қорғалжын ауданында}}, [[Ақмола облысы|Целиноград облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]
| Қайтыс болған күні =
| Қайтыс болған жері =
| Жерленді =
| Діні =
| Әкесі = Жақсылық Ыбырайұлы Әбденов<ref name=«resmiy» />
| Анасы = Рысбала Молдашқызы Шалабаева
| Жұбайы =
| Балалары = 5{{Citation needed}}
| Партиясы = [[Аманат (партия)|Нұр Отан]] (2023 дейін)<ref name=«maslihat01» /><br>[[Ауыл (партия)|Ауыл ХДПП]] (2023 бастап)<ref>{{Cite web|url= https://ru.sputnik.kz/20230204/eks-kandidaty-v-prezidenty-zhiguli-dayrabaev-i-karakat-abden-voshli-v-spisok-partii-auyl-31761208.html |title= Экс-кандидаты в президенты Жигули Дайрабаев и Каракат Абден вошли в список партии «Ауыл» |lang= ru |publisher= Sputnik |date= 2023-02-04 |accessdate= 2023-02-15}}</ref>
| Білімі = [[Нархоз университеті|Алматы халық шаруашылығы институты]]
| Мамандығы = Маркетинг және коммерция<br>Экономика ғылымдарының кандидаты<ref name=«resmiy» />
| Қолтаңбасы =
| Сайты =
| Commons = Qaraqat Äbden
| Марапаттары = {{Қатар
|{{Құрмет ордені}}
}}
}}
'''Қарақат Жақсылыққызы Әбден'''<ref name=«abden» /><ref name=«bagdarlama» /> (кейде '''Абден''',<ref name=«resmiy»>{{Cite web|url= https://www.parlam.kz/kk/blogs/abden/Biography |title= АБДЕН ҚАРАҚАТ ЖАҚСЫЛЫҚҚЫЗЫ |lang= kk |publisher= [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Мәжіліс]]тің ресми сайты |accessdate= 2023-05-04}}</ref> [[7 мамыр]] [[1974 жыл]], [[Қорғалжын ауданы]], [[Ақмола облысы]]) — [[қазақстан]]дық саясаткер, экономист және жазушы, 2023 жылдан бері [[Қазақстан Парламентінің Мәжілісі|Қазақстан Мәжілісі]] [[Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 8-сайланым депутаттары|VIII шақырылымы]]ның депутаты,<ref name=«el.kz»>{{Cite web|url= https://el.kz/auyl-partiyasy-mazhilistegi-deputattar-tizimin-zhariyalady_69328/ |title= «Ауыл» партиясы Мәжілістегі депутаттар тізімін жариялады |lang= kk |publisher= el.kz |accessdate= 2023-02-15}}</ref> 2016 жылдан 2021 жылға дейін [[Астана қаласының мәслихаты|Астана қалалық мәслихаты]]ның мүшесі болған. Әбден көпшілікке «[[#«Сен қазақтың қызысың. Мақтан ет!»|Сен қазақтың қызысың. Мақтан ет!]]<nowiki/>» деген даулы кітаптың авторы ретінде белгілі.

[[Қазақстандағы президент сайлауы (2022)|2022 жылғы президенттік сайлауда]] «Ұлттық кәсіби әлеуметтік қызметкерлер альянсы» атынан кандидат ретінде ұсынылды, тек 2,6% дауыс жинап, 3-орын алды. [[Қазақстандағы парламент сайлауы (2023)|Келесі жылғы парламент сайлауы]]нда Мәжіліске [[Ауыл (партия)|Ауыл ХДПП]] өтіп, 8 мандатқа ие болды. Сол 8 мандаттың бірі Қарақат Абденге берілді.<ref name=«el.kz» />

== Өмірбаяны ==
1974 жылғы 7 мамырда [[Ақмола облысы|Целиноград облысы]]ның [[Қорғалжын ауданы]]ндағы XXII партсъез атындағы ауылда дүниеге келген. Әкесі — Жақсылық Ыбырайұлы Әбден, Қарғалы ауылының тумасы, құрылысшы болған, қазір зейнетте. Анасы — Рысбала Молдашқызы Әбден, Жамбыл облысының тумасы, мұғалім болған, қазір зейнетке шыққан.<ref name=«resmiy» />

1991 жылы [[Жезқазған облысы]]ның [[Жәйрем]] ауылының №10 орта мектебін алтын белгімен бітірген. Мектеп бітірген соң [[Нархоз университеті|Алматы халық шаруашылығы институтының]] «маркетинг және коммерция» мамандығына оқуға түскен. [[Экономика]] ғылымдарының кандидаты. Кандидаттықты «Жергілікті бюджеттерді өндірістік емес төлемдермен толтыруды қалыптастыру» тақырыбында қорғаған.

Негізгі еңбек жолы [[Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі|Қаржы министрлігі]]мен байланысты. 10 жылдан астам Қазақстан Салық Комитетінің Орталық аппаратында қызметте болған. 2006 жылы Президент жанындағы мемлекеттік қызмет Академиясына — Мемлекеттік саясаттың Ұлттық мектебіне жұмысқа шақырылды. Әрі қарай «[[Аманат (партия)|Нұр Отан]]» партиясының Орталық аппаратында жұмыс істеген. «[[Құрмет ордені|Құрмет]]<nowiki/>» орденімен марапатталған.<ref name=«abden»>{{Cite web|url= https://abden.kz/#about |title= Әбден Қарақат Жақсылыққызы |lang= kk |publisher= Қарақат Әбденнің ресми сайты}} {{Webarchive|url= https://web.archive.org/web/20221113205154/https://abden.kz/#about |date= 2022-11-13}}</ref>

2016 жылы [[Астана қаласының мәслихаты|Астана мәслихаты]] VI шақырылымының депутаты болып сайланды.<ref name=«maslihat01»>{{Cite web|url= https://maslihat01.kz/kz/news/deputaty-bio/75 |title= Қарақат Жақсылыққызы Абден |lang= kk |date= 2022-10-07 |accessdate= 2023-05-04 |publisher= [[Астана қаласының мәслихаты|Астана қалалық мәслихаты]]ның ресми сайты}}</ref> Астана қаласы мәслихатының депутаттығы кезінде қаланың әлеуметтік-мәдени дамыту мәселелері жөніндегі тұрақты комиссиясының мүшесі болған. Депутаттығын Әбден 2020 жылғы 24 желтоқсанда аяқтады.

=== 2022 президенттік сайлау ===
2022 жылғы 1 қыркүйекте берген Халыққа Жолдауында [[Қазақстан президенті|президент]] [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Тоқаев]] сол жылғы күзде [[Қазақстандағы президент сайлауы (2022)|кезектен тыс президент сайлауы]]ның жүретінін жариялады.<ref>{{Cite web|url= https://www.akorda.kz/kz/memleket-basshysy-kasym-zhomart-tokaevtyn-kazakstan-halkyna-zholdauy-181416 |title= Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың Қазақстан халқына Жолдауы |lang= kk |publisher= [[Қазақстан президенті]]нің ресми сайты |date= 2022-09-01 |accessdate= 2023-05-04}}</ref> 21 қыркүйекте сайлаудың 20 қарашада өтетіні бекітілді.<ref>{{Cite web|url= https://kaz.nur.kz/politics/1988942-demokratiyalandyru-zolyndagy-qadam-qazaqstanda-20-qarasa-kuni-prezident-sailauy-otedi/? |title= Қазақстанда кезектен тыс президент сайлауы 20 қараша күні өтеді |lang= kk |publisher= nur.kz |author= Ибраим, Ұлжан |date= 2022-09-21 |accessdate= 2023-05-04}}</ref>

7 қазанда «Кәсіби әлеуметтік қызметкерлердің ұлттық альянсы» атты ұйым Қарақат Абденді үміткер ретінде ұсынды.<ref>{{Cite web|url= https://egemen.kz/article/325109-qaraqat-abden-prezident-saylauyna-kandidat-retinde-usynyldy |title= Қарақат Әбден Президент сайлауына кандидат ретінде ұсынылды |lang= kk |publisher= [[Егемен Қазақстан]] |date= 2022-10-07 |accessdate= 2023-05-04}}</ref>

Қарақат Әбден «мемлекеттің басты байлығы» адамның өзі деген ұстаныммен қазақстандықтардың өмір сүру деңгейін көтеру және отбасыларға лайықты өмір жасау үшін үгіт жүргізді. Оның жарияланған сайлауалды манифесі өзін «әлеуметтік бағытта», әсіресе отбасыларға, балаларға, жастарға және қарттарға қатысты сипаттады: отбасы институтын нығайтуға, бос уақытты тегін өткізуді кеңейтуге және білім беру нысандарын салуға шақырды. Әбден манифестінде мәдениет пен тәрбие, білім мен ғылым, денсаулық сақтау және әлеуметтік қорғау «кез келген қоғамның табысты дамуының негізі және кепілі» деп тұжырымдады.<ref name=«bagdarlama»>{{Cite web|url= https://web.archive.org/web/20221028025806/https://abden.kz/src/pdf/abden_program.pdf |title= Қазақстан Республикасының Президенттігіне кандидат Қарақат Әбденнің сайлауалды БАҒДАРЛАМАСЫ |lang= kk |publisher= Қарақат Әбденнің ресми сайты |accessdate=2023-05-04}}</ref>

Әбден өзінің алғашқы үгіт сапарында 22 қазанда [[Астана]] маңындағы [[Қосшы]] және [[Қоянды (Ақмола облысы)|Қоянды]] жерлерін аралап, сайлаушылармен мәселелерді талқылап, манифестін ұсынды. 1 қарашада Әбден Қазақстанда [[Хэллоуин]]ді өткізуге тыйым салуды ұсынды, оған ол [[Сеулдегі қыспақ|2022 жылы Сеулдегі Хэллоуин мерекесінің аталуы кезінде орын алған қыспақ]]ты еске алды.<ref>{{Cite web|url= https://adyrna.kz/post/135967 |title= Президенттікке үміткер Қарақат Әбден Хэллоуин мерекесін тойламауға шақырады |lang= kk |publisher= адырна.kz |date= 2022-11-02 |accessdate= 2023-05-04}}</ref>

=== 2023 парламент сайлауы ===
2023 жылғы парламент сайлауынан бұрын Абден мен алдыңғы сайлаудың басқа үміткері [[Жигули Молдақалықұлы Дайрабаев|Жигули Дайрабаев]] екеуі [[Ауыл (партия)|Ауыл ХДПП]] мүшелері болып тіркелді. [[Қазақстандағы парламент сайлауы (2023)|2023 жылғы парламент сайлауы]]нда Ауыл ХДПП 8 мандатқа ие болды, сол мандаттың бірі Қарақат Абденге берілді.

=== Мәжілістегі депутаттығы ===
Мәжілістегі депутаттығын Әбден 2023 жылғы 29 наурызда бастады. Оның [[Ауыл (партия)|Ауыл ХДПП]] партиялық тізімі бойынша сайланғаны белгілі.

== Сын ==

=== «Сен қазақтың қызысың. Мақтан ет!» ===
2019 жылғы 5 желтоқсанда Әбден «Сен қазақтың қызысың. Мақтан ет!» атты кітабының тұсаукесерін өткізді, онда ол қазіргі қазақ әйелінің қазақстандық қоғамдағы рөлі туралы баяндайды да, [[феминизм]]ді сынай отырып, «салт-дәстүрді сақтау қажеттілігін» талқылайды.<ref name=«moskovchuk>{{Cite web|url= https://www.zakon.kz/4997862-karakat-abden-sovremennaya-kazahskaya.html |title= Каракат Абден: Современная казахская девушка должна гордиться своей уникальностью |lang= ru |publisher= zakon.kz |author= Московчук, Анастасия |date= 2019-02-06 |accessdate= 2023-05-04}}</ref> Шектеулі түрде шығарылғаннан кейін олардың көпшілігі ауылдық мектептер мен балалар үйлерінің кітапханаларына сыйға тартылған басылым қоғамда дау тудырды және кейбір [[ұлтшылдық]] пен [[Сексизм|сексистік]] құндылықтарды насихаттайды деп сынға алды.<ref name=»moskovchuk« /><ref>{{Cite web|url= https://esquire.kz/t-v-kazashka-smirisy/ |title= Ты – казашка. Смирись. Или еще раз о книге Каракат Абден |lang= ru |publisher= Esquire Kazakhstan |author= Молдаханова, Малика |date= 2019-12-11 |accessdate= 2023-05-04}}</ref><ref name=»thevillage«>{{Cite web|url= https://www.the-village-kz.com/village/city/qazaqsha/8721-bizge-feminizm-kerek-emes-aza-yzy-institutymen-ne-bolyp-zhatyr |title= «Бізге феминизм керек емес»: «Қазақ қызы» институтымен не болып жатыр? |lang= kk |publisher= The Village Kazakhstan |date= 2019-12-13 |accessdate= 2023-05-04}}</ref> Басқалары Әбденнің Қазақ қызы қоғамдық бірлестігіне мемлекет тарапынан бөлінген қаржыны пайдалануына күмән келтіріп, оны 17.5 миллион теңгеден астам қаржы бөлінген кітабын шығаруды қаржыландыру үшін салық төлеушілердің ақшасын пайдаланды деп айыптады.<ref name=»thevillage« /><ref>{{Cite web|url= https://kaz.nur.kz/society/1831247-sen-kazakty-kyzysy-maktan-et-deputatty-zaa-kitaby-eldi-asuyna-tidi/? |title= »Сен қазақтың қызысың. Мақтан ет!«: Депутаттың жаңа кітабы қызу талқыға түсті |lang= kk |publisher= kaz.nur.kz |author= Ибраим, Ұлжан |date= 2019-12-10 |accessdate= 2023-05-04}}</ref> Кең сынға жауап ретінде Әбден көптеген нәрселер контекстен тыс алынып тасталды деп мәлімдеді және ол шын мәнінде феминизмді қолдайтынын айтты.<ref>{{Cite web|url= https://informburo.kz/novosti/kandidat-v-prezidenty-karakat-abden-o-svoei-skandalnoi-knige-kazaski-po-rozdeniyu-feministki |title= Кандидат в президенты Каракат Абден о своей скандальной книге: Казашки – по рождению феминистки |lang= ru |publisher= informburo.kz |date= 2022-10-19 |accessdate= 2023-05-04}}</ref>

=== Салық салу ұсынысы ===
2022 жылғы президент сайлауындағы үміткер ретінде Абден 11 қарашада шетелдіктерге үйленген қазақстандық әйелдерге ірі салық салуды ұсынды.<ref>{{Cite web|url= https://el.kz/qaraqat-abden-sheteldiktermen-nekeleskenderge-salyq-saludy-usyndy_55537/ |title= Қарақат Әбден шетелдіктермен некелескендерге салық салуды ұсынды |lang= kk |publisher= el.kz |date= 2022-10-07 |accessdate= 2023-05-04}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://stan.kz/karakat-abden-sheteldikterge-tyrmiska-shikkan-kizdarga-373200/ |title= Қарақат Әбден шетелдіктерге тұрмысқа шыққан қыздарға үлкен салық салуды ұсынды |lang= kk |publisher= stan.kz |author= МҰХАДИ, Айнұр |date= 2022-10-07 |accessdate= 2023-05-04}}</ref> 5 сәуір күні өзінің осы даулы ұсынысын ол депутат ретінде Мәжілісте айтып кетті. Нәтижесінде құқыққорғаушы Дина Таңсәрі осы сөзді этникалық кемсітушілік деп атады да, Абден депутаттығының тоқатылуын қалап, петиция бастады. [[Ауыл (партия)|Ауыл ХДПП]] фракциясының басшысы [[Анас Ахатұлы Баққожаев|Анас Баққожаев]] сол петиция және Абденнің көзқарасы жайлы айтқаны:<ref name=»baqqojaev«>{{Cite web|url=https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/petitsiyu-lishenii-mandata-deputata-karakat-abden-495792|title=Петицию о лишении мандата депутата Каракат Абден прокомментировали в »Ауыле«|lang=ru|date=2023-04-07|accessdate=2023-05-04|publisher=tengrinews|author=ДӘРІБАЙ, Аружан}}</ref>

{{Дәйексөз|Дина Таңсәрі, әрине, азамат ретінде кез келген шешім қабылдауға құқылы. Алайда, егер оның нақты сұрақтары болса, мен оған... еш қиындықсыз кездесуді ұсынамын. Біз оның кез келген сұрағына жауап бере аламыз.}}

Баққожаев тағы Абден ұсынысының қалған депутаттары қолдамайтынын айтып кетті.<ref name="»baqqojaev" />

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

{{бастама}}

[[Санат:Қазақстан саясаткерлері]]
[[Санат:Қазақстан экономистері]]
[[Санат:Қазақстан жазушылары]]
[[Санат:Қазақстан Парламенті Мәжілісінің VIII шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Саясаттағы Қазақстан әйелдері]]
[[Санат:Қазақстан президенттігіне үміткерлер (2022)]]

Қарақат Жақсылыққызы Әбден - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

Sagzhan: орфографиялық түзету using AWB

← Ескі түзетулер	06:27, 2026 ж. маусымның 26 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)