https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81 2026-04-18T11:46:51Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81&diff=53567&oldid=prev 2025-04-25T18:56:13Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:56, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81&diff=53566&oldid=prev 2014-05-12T15:46:02Z

<p>clean up, replaced: Пайдаланған әдебиет → Дереккөздер, Бес жүз бес сөз.—Алматы → Бес жүз бес сөз.— Алматы, Рауан, 1994. → Рауан, 1994 жы using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Қалас, «ықылас қалас»'''. «Барға ырза болыңыз, ықылас қалас деген» (Ел аузынан). Тұрақты тіркес құрып<br /> тұрған екі сөз де араб тілінен келген. Алғашқы «ықыластың» мағынасы — [[ниет]], [[пиғыл]] екендігі бәрімізге аян.<br /> Ал екіншісі де түсіндірме сөздік бойынша, онан қалды<br /> кейбір авторлардың баяндауынша да белгілі сияқты.<br /> Түсіндірме сөздікте қалас — <br /> а) құтылды, басанды; <br /> б) бітті, тамам болды, <br /> ''«Бұлардан қалас болған соң, Бойын жазып алған соң»'' (Қобыланды). [[Бекмұхамбетов Ерсайын Сатыбалдыұлы|Е. Бекмұхамбетовтың]]<br /> 1977 жылғы «Қазақ тіліндегі араб-парсы сөздері» деген<br /> кітабында қалас — қүтылу, босану, еркіндік алу. ''«Жуымас аққа пәле деген сөз бар, қалас боп құтыларсың бір күн ақыр»'' ([[Мәшһүр Жүсіп Көпеев|Мәшһүр Жүсіп]]). Араб тілійдегі біз көрсеткен мағыналарында бұл сөз «хәлас» тұлғасында парсы<br /> тілінде де кездеседі (Пер.-рус. сл., 1959). Сөздің түпкі төркіні араб тілі екендігі дау тудырмайды. Тіпті ертедегі түркі тілдері сөздігінде де халас — құтқару, босату мағыналарында қолданылғандығы және оның [[араб тілі]]нен<br /> екендігі көрсетіледі (ДТС, 635).<br /> Бірақ бұл көрсетілгендер 2—3 қатардағы мағыналары деп түсінген дұрыс. Өйткені, [[араб тілі]] сөздігінде екі<br /> жерде де 1 — ретке «қалас» сөзінің мына мағыналары<br /> қойылған — жасанды емес, таза, адал болу, адалдық<br /> көрсету. <br /> Осымен байланысты ел аузынан алынған, біз келтіріп<br /> отырған мысалдағы «ықылас қалас» тіркесіндеғі «қалас»<br /> мағынасы — шын, адал дегенді ұғындырмақ. Демек,<br /> «ықылас қалас»:—«ниет адал» қалпында түсіндіріледі.&lt;ref&gt;Бес жүз бес сөз.— Алматы: Рауан, 1994 жыл. ISBN 5-625-02459-6&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Дереккөздер==<br /> &lt;references/&gt;<br /> {{wikify}}<br /> <br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> <br /> [[Санат:Лингвистика]]<br /> [[Санат:Қазақ тілі]]</div>

ArystanbekBot