https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B8
Қази - Түзету тарихы
2026-09-06T04:30:44Z
Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы
MediaWiki 1.23.3
https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B8&diff=126911&oldid=prev
Moderator: 1 түзету
2026-07-12T14:47:39Z
<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">14:47, 2026 ж. шілденің 12 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>
Moderator
https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B8&diff=126910&oldid=prev
06:27, 2026 ж. маусымның 8 кезіндегі Преображенский Ф Ф деген
2026-06-08T06:27:29Z
<p></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">06:27, 2026 ж. маусымның 8 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">Жол нөмірі 1:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Жол нөмірі 1:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''Қази, Ғази''' (туған жылы белгісіз – 1576) – <del class="diffchange diffchange-inline">16 </del>ғасырдағы ноғай мырзасы. Қазақ халқының ауыз әдебиетіндегі батырлық жырларда Қази есімі [[Қарасай]] есімімен қатар айтылады. Екеуі де [[қазақ-ноғай дәуірі]]ндегі тарихи тұлғалар, [[Едіге би]]дің ұрпақтары. Деректер мен зерттеулер бойынша Қазидың шыққан тегі: <del class="diffchange diffchange-inline">Едіге, одан </del>[[<del class="diffchange diffchange-inline">Нұраддин</del>]], одан <del class="diffchange diffchange-inline">[[</del>Оқас<del class="diffchange diffchange-inline">]]</del>, одан <del class="diffchange diffchange-inline">[[</del>Мұса<del class="diffchange diffchange-inline">]]</del>, одан <del class="diffchange diffchange-inline">[[</del>Алшағыр<del class="diffchange diffchange-inline">]]</del>, одан <del class="diffchange diffchange-inline">[[</del>Орақ<del class="diffchange diffchange-inline">]]</del>, одан Қази мен Қарасай болып таратылады. Қазидың Едігеге дейінгі ата-бабаларының бәрі де [[тарих]]та белгілі із қалдырған тарихи тұлғалар. Қазидың атасы Алшағыр <del class="diffchange diffchange-inline">16 </del>ғасырдың басында [[Ноғай ұлысы]]н билесе, әкесі Орақ белгілі бектердің бірі болған. <del class="diffchange diffchange-inline">16 </del>ғасырдың 30 жылдары Орақтың иелігіндегі жерге қазіргі [[Саратов]] өңіріндегі [[Еділ]] алқаптары жатқан. Қази Ноғай <del class="diffchange diffchange-inline">ордасындағы </del>саяси оқиғаларға <del class="diffchange diffchange-inline">16 ғ-дың </del>ортасында белсене араласқан. [[<del class="diffchange diffchange-inline">1549 – 55</del>]] жылы ноғай бегі [[Жүсіппен]] одақтас болып, [[Мәскеу <del class="diffchange diffchange-inline">князьдігі</del>]]не қарсы саясат жүргізді. [[1555]] жылы Жүсіптің орнына [[<del class="diffchange diffchange-inline">Исмаил </del>би]] келгеннен соң, Қазидың көзқарасы бимен үйлеспеді. Шамамен осы жылдары Қази [[Ноғай ордасы]]нан бөлініп, Солтүстік-Шығыс <del class="diffchange diffchange-inline">[[Кавказ]]дағы Кубань </del>өңірінде жеке өз ұлысын құрған. Тарихта <del class="diffchange diffchange-inline">ол </del>[[<del class="diffchange diffchange-inline">кіші </del>Ноғай <del class="diffchange diffchange-inline">ордасы</del>]], кіші ноғайлықтар, Қази ұлысы деген атпен белгілі. <del class="diffchange diffchange-inline">[[</del>1555 – <del class="diffchange diffchange-inline">63]] </del>жылы Қази Ноғай ордасындағы таластарға белсене араласқан. Жүсіптің ұлдары Қазимен одақ құрған. Қази – Ноғай ордасындағы Ресеймен жақындасуға қарсы болған топтың өкілі. Өзі қайтыс болғанда артында Хан атты ұлы қалды.<ref>Айбын. Энциклопедия. / Бас редакторы Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. ISBN 9965-893-73-Х</ref></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">{{Мемлекеттік қайраткер</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">|Әкесі=Орақ|Діні=ислам|Династия=маңғыт|Қайтыс болған күні=наурыз 1576|Елтаңба атауы=мырза|Атағы=|Балалары=Хан}}</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''Қази, Ғази''' (туған жылы белгісіз – <ins class="diffchange diffchange-inline">наурыз </ins>1576) – <ins class="diffchange diffchange-inline">XVI </ins>ғасырдағы ноғай мырзасы. <ins class="diffchange diffchange-inline">[[Кіші Ноғай Ордасы|Кіші Ноғай Ордасының]] негізін қалаушысы, Орақтың ұлы, Алшағыр бидің немересі. Ғази бен Ораққа тиесілі болған ру тармағы 1530 жылдары биліктен қуылды. Бастапқыда өз ұлысымен бірге [[Бұзаулық (Самара тармағы)|Бұзаулық]] өзені мен [[Арал теңізі]] аралығында ([[Ресей|Ресейдің]] [[Орынбор облысы]] мен [[Қазақстан|Қазақстанның]] [[Ақтөбе облысы|Ақтөбе облысының]] аумағы) өмір сүрді.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Қазақ халқының ауыз әдебиетіндегі батырлық жырларда Қази есімі [[<ins class="diffchange diffchange-inline">Қарасай (Хорашай)|</ins>Қарасай]] есімімен қатар айтылады. Екеуі де [[қазақ-ноғай дәуірі]]ндегі тарихи тұлғалар, [[Едіге би]]дің ұрпақтары. Деректер мен зерттеулер бойынша Қазидың шыққан тегі: [[<ins class="diffchange diffchange-inline">Едіге</ins>]], одан <ins class="diffchange diffchange-inline">Нұраддин, одан </ins>Оқас, одан Мұса, одан Алшағыр, одан Орақ, одан Қази мен Қарасай болып таратылады. Қазидың Едігеге дейінгі ата-бабаларының бәрі де [[тарих]]та белгілі із қалдырған тарихи тұлғалар. Қазидың атасы Алшағыр <ins class="diffchange diffchange-inline">XVI </ins>ғасырдың басында [[Ноғай ұлысы]]н билесе, әкесі Орақ белгілі бектердің бірі болған.  </div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">XVI </ins>ғасырдың 30 жылдары Орақтың иелігіндегі жерге қазіргі [[Саратов]] өңіріндегі [[Еділ]] алқаптары жатқан. Қази Ноғай <ins class="diffchange diffchange-inline">Ордасындағы </ins>саяси оқиғаларға <ins class="diffchange diffchange-inline">XVI ғасырдың </ins>ортасында белсене араласқан.  </div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">Сыртқы саясатта Ғази бен Орақ Қырым хандығына сүйенді. Одақ 1570 жылдардың басында жас туыстарының алмасуымен расталды. Екі ғазилердің бөлелері </ins>[[<ins class="diffchange diffchange-inline">Бақшасарай|Бақшасарайға</ins>]] <ins class="diffchange diffchange-inline">келді, ал Қырым ханы [[Дәулет I Герей|Дәулет Герейдің]] ұлдары Мұрат Герей мен Фатх Герей онымен бірге тұруға жіберілді. Одақтың басты мақсаты ортақ дұшпандарға - ең алдымен Ресей патшалығына және Үлкен Ноғай Ордасына қарсы әскери-саяси одақ болды. Ғази 1569 жылы Герейлердің [[Астрахан|Астраханға]] қарсы жорығына, 1571 және 1572 жылдары [[Мәскеу|Мәскеуге]] қарсы жорықтарына қатысты.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[Солтүстік Кавказ|Солтүстік Кавказда]] Ғази бен Орақ [[Кабарда|Кабардамен]] саяси одаққа кірді, оны Кабардин кінәзі Пшеапшока Қайтүкиннің қызымен (1562 жылдан кешіктірмей) үйлендірді.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">Егер [[Иван ІV|Иван IV-нің]] 1561 жылы Пшеапшоканың басты жауы [[Темрүк (кабардин уәлиі)|Темрүк Идаровтың]] қызымен некеге тұрғанын ескерсек, онда Кабардин кінәздіктердің екі коалицияға бөлінгені айқын болады. Мәскеу мен Темрүктің саяси бірігуіне Пшеапшок, Ғази және Қырым ханының топтасуы қарсы болды.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">1549 – 1555 </ins>жылы ноғай бегі [[Жүсіппен]] одақтас болып, [[Мәскеу <ins class="diffchange diffchange-inline">кінәздігі</ins>]]не қарсы саясат жүргізді. [[1555]] жылы Жүсіптің орнына [[<ins class="diffchange diffchange-inline">Ысмайыл </ins>би]] келгеннен соң, Қазидың көзқарасы бимен үйлеспеді. Шамамен осы жылдары Қази [[Ноғай ордасы]]нан бөлініп, Солтүстік-Шығыс <ins class="diffchange diffchange-inline">Кавказдағы Қобан </ins>өңірінде жеке өз ұлысын құрған. Тарихта [[<ins class="diffchange diffchange-inline">Кіші </ins>Ноғай <ins class="diffchange diffchange-inline">Ордасы</ins>]], кіші ноғайлықтар, Қази ұлысы деген атпен белгілі. 1555 – <ins class="diffchange diffchange-inline">1563 </ins>жылы Қази Ноғай ордасындағы таластарға белсене араласқан. Жүсіптің ұлдары Қазимен одақ құрған<ins class="diffchange diffchange-inline">. </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">1576 жылы наурыз айында Темрүкке қарсы жорықтардың бірінде Ғази бен Орақ екі бауыры және бірнеше ұлыдарымен бірге қаза тапты</ins>. Қази – Ноғай ордасындағы Ресеймен жақындасуға қарсы болған топтың өкілі. Өзі қайтыс болғанда артында Хан атты ұлы қалды.<ref>Айбын. Энциклопедия. / Бас редакторы Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. ISBN 9965-893-73-Х</ref></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== Дереккөздер ==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== Дереккөздер ==</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline"><references/></del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">{{дереккөздер}}</ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*Батырлар жыры, А., 1989; Қадырғали Жалаири, Жылнамалар жинағы, А., 1993; Тынышпаев М., История казахского народа, А., 1993; Трепавлов В.В., История Ногайской орды, М., 2002.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*Батырлар жыры, А., 1989; Қадырғали Жалаири, Жылнамалар жинағы, А., 1993; Тынышпаев М., История казахского народа, А., 1993; Трепавлов В.В., История Ногайской орды, М., 2002.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno">Жол нөмірі 8:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Жол нөмірі 24:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{wikify}}</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{wikify}}</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{Суретсіз мақала}}</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{Суретсіз мақала}}</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2"> </td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Санат:Тұлғалар]]</del></div></td><td colspan="2"> </td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2"> </td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2"> </td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{stub}}</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{stub}}</div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Санат:Туған жылы белгісіздер]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Санат:1576 жылы қайтыс болғандар]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Санат:Ноғай Ордасы]]</ins></div></td></tr>
</table>
Преображенский Ф Ф
https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B8&diff=56741&oldid=prev
Moderator: 1 түзету
2025-04-25T18:58:18Z
<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:58, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>
Moderator
https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B8&diff=56740&oldid=prev
ArystanbekBot: clean up, replaced: туылған → туған using AWB
2016-03-23T15:02:56Z
<p>clean up, replaced: туылған → туған using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&action=edit&redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Қази, Ғази''' (туған жылы белгісіз – 1576) – 16 ғасырдағы ноғай мырзасы. Қазақ халқының ауыз әдебиетіндегі батырлық жырларда Қази есімі [[Қарасай]] есімімен қатар айтылады. Екеуі де [[қазақ-ноғай дәуірі]]ндегі тарихи тұлғалар, [[Едіге би]]дің ұрпақтары. Деректер мен зерттеулер бойынша Қазидың шыққан тегі: Едіге, одан [[Нұраддин]], одан [[Оқас]], одан [[Мұса]], одан [[Алшағыр]], одан [[Орақ]], одан Қази мен Қарасай болып таратылады. Қазидың Едігеге дейінгі ата-бабаларының бәрі де [[тарих]]та белгілі із қалдырған тарихи тұлғалар. Қазидың атасы Алшағыр 16 ғасырдың басында [[Ноғай ұлысы]]н билесе, әкесі Орақ белгілі бектердің бірі болған. 16 ғасырдың 30 жылдары Орақтың иелігіндегі жерге қазіргі [[Саратов]] өңіріндегі [[Еділ]] алқаптары жатқан. Қази Ноғай ордасындағы саяси оқиғаларға 16 ғ-дың ортасында белсене араласқан. [[1549 – 55]] жылы ноғай бегі [[Жүсіппен]] одақтас болып, [[Мәскеу князьдігі]]не қарсы саясат жүргізді. [[1555]] жылы Жүсіптің орнына [[Исмаил би]] келгеннен соң, Қазидың көзқарасы бимен үйлеспеді. Шамамен осы жылдары Қази [[Ноғай ордасы]]нан бөлініп, Солтүстік-Шығыс [[Кавказ]]дағы Кубань өңірінде жеке өз ұлысын құрған. Тарихта ол [[кіші Ноғай ордасы]], кіші ноғайлықтар, Қази ұлысы деген атпен белгілі. [[1555 – 63]] жылы Қази Ноғай ордасындағы таластарға белсене араласқан. Жүсіптің ұлдары Қазимен одақ құрған. Қази – Ноғай ордасындағы Ресеймен жақындасуға қарсы болған топтың өкілі. Өзі қайтыс болғанда артында Хан атты ұлы қалды.<ref>Айбын. Энциклопедия. / Бас редакторы Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. ISBN 9965-893-73-Х</ref><br />
<br />
== Дереккөздер ==<br />
<references/><br />
<br />
*Батырлар жыры, А., 1989; Қадырғали Жалаири, Жылнамалар жинағы, А., 1993; Тынышпаев М., История казахского народа, А., 1993; Трепавлов В.В., История Ногайской орды, М., 2002.<br />
<br />
{{wikify}}<br />
{{Суретсіз мақала}}<br />
<br />
[[Санат:Тұлғалар]]<br />
<br />
<br />
{{stub}}</div>
ArystanbekBot