https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8-%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D0%B8%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%82%D1%8BҚазақ қаракөл шаруашылығы ғылыми-зерттеу институты - Түзету тарихы2026-09-25T11:55:50ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8-%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D0%B8%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%82%D1%8B&diff=145688&oldid=prevModerator: 1 түзету2026-07-12T19:23:31Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">19:23, 2026 ж. шілденің 12 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D3%A9%D0%BB_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8-%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%83_%D0%B8%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%83%D1%82%D1%8B&diff=145687&oldid=prevНұрлан Рахымжанов: Cat-a-lot: Тасымалдануда... Санат:Қазақстанның ғылыми мекемелері → [[Санат:Қазақстан ғылыми-зерттеу институтта...2016-04-18T17:00:50Z<p><a href="/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%93%D0%B0%D0%B4%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80/Cat-a-lot&action=edit&redlink=1" class="new" title="Уикипедия:Гаджеттер/Cat-a-lot (мұндай бет жоқ)">Cat-a-lot</a>: Тасымалдануда... <a href="/index.php?title=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82:%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D2%93%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC%D0%B8_%D0%BC%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96&action=edit&redlink=1" class="new" title="Санат:Қазақстанның ғылыми мекемелері (мұндай бет жоқ)">Санат:Қазақстанның ғылыми мекемелері</a> → [[Санат:Қазақстан ғылыми-зерттеу институтта...</p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>[[File:Togo agriculture.jpg|thumb| alt=A.| ''[[Қазақ қаракөл шаруашылығы]]''.]] <br />
'''Қазақ қаракөл шаруашылығы ғылыми-зерттеу институты''' – ғылыми-тәжірибелік мекеме. [[Қазақстан]] [[Республикасы]] Ауыл шаруашылығы мин-нің қарамағында. Қазақ мал ш. ғыл.-зерт. ин-тының қаракөл ш. бөлімі мен [[Шымкент]] мемл. а. ш. тәжірибе ст. негізінде 1962 ж. ұйымдастырылған. 2002 ж. “Оңтүстік-батыс ауыл шаруашылығы” ғыл.-өндірістік орт-ның Респ. мемл. кәсіпорны болып қайта құрылды. Ин-тта қаракөл қойының генетикасы мен селекциясы; қаракөл қойын өсіру мен түйе өсіру технологиясы, жайылым және мал азығын өндіру; қаракөл ш-ндағы өндірістік процестерді кешенді [[механика]]ландыру; ғыл.-тех. ақпарат және патент ісі бөлімдері бар. 1963 жылдан аспирантура жұмыс істейді. Негізгі ғыл. бағыттары: елтірілік қой тұқымдарына және түйелерге [[иммундық]]-генетик. және феноцитогенетик. [[мониторинг]] және тератол. скрининг жүргізу; қаракөл қойы тұқымдарының жаңа з-ттық типтері мен линияларын шығарып, олардың гендік қорын сақтау; елтірілік қойлар мен бір өркешті түйелерді өсіру және оларды күтіп-бағу, азықтандыру технологиясын жетілдіру; өте құнды, сирек кездесетін және жоғалып бара жатқан өсімдіктердің, сондай-ақ, Оңт. Қазақстанның шөл және тау етегіндегі аймақта өсетін дәрілік өсімдіктердің гендік қорын жасап, оларды ұзақ мерзімге сақтаудың [[технология]]сын жасау; шөл және шөлейт жерлерде жайылым шөптерінің (таспашөп, жусан, қараматау, сексеуіл, т.б.) сорттарын өсіріп, фермерлік ш-тар үшін шөптесін-бұталы және жусанды-эфемерлі жайылымдарды тиімді пайдаланудың тәсілдерін зерттеу; оңт. аймақтардағы түйе ш. кешендеріне бейімделген, еңбек өнімділігін арттыратын құрал-жабдықтар жасау. Ин-т қаракөл қойының “Сырдариялық қара”, “Гурьевтік көгілдір”, “Таластық көгілдір”, “Түгіскендік қара бұйра”, “Күмістей жылтыр бұхарлық сұр”, “Қожатоғайлық қара”, “Созақтық қара” типтерін және елтірілі-етті-майлы [[Атырау]] асыл тұқымды қаракөл қойының з-ттық типтерін шығарды. Қазақ а. ш-н механикаландыру және электрлендіру ғыл.-зерт. ин-тымен (қазіргі “Ауыл шаруашылығын механикаландыру” ғыл.-өндірістік орт-ның құрамында) бірлесіп қаракөл елтірісін өңдеуге арналған машиналар мен механизмдер жасап, оларды өндіріске енгізді; түйені машинамен сауу, жүнін электр машинамен қырқу әдістерін өндіріске ұсынды. Ин-т Ресейдің бірнеше ғыл. орт-тарымен, Өзбекстанның Қаракөл ш., [[Ботаника]], Қырғызияның Орман ш., Түрікменстанның Шөл ғыл.-зерт. ин-ттарымен, сондай-ақ, [[Израиль]]дің [[Бен-Гурион]] ун-ті, [[Италия]]ның Халықар. генетик. ресурстық [[экспорт]]ымен, т.б. тығыз байланыста әр түрлі зерттеу жұмыстарын жүргізеді. Ин-тта Қазақстан [[ҰҒА]]-ның корр. мүшелері, Мемл. сыйл. лауреаттары С.Әбдірайымов, Х.Ы. Үкібаев, сондай-ақ, а. ш. ғыл. докт., проф-лар Ә.М. Омбаев, Ә.С. Ахметше, Н.Н. Әлібаев, Т.К. Рисимбетов, А.Баймұханов, М.А. Есқара жұмыс істейді.<ref name="source1">«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9</ref><br />
<br />
Қазақ қаракөл шаруашылығы ғылыми-зерттеу институты 1962 жылы 29 қазанда құрылған.<br /><br />
'''Ғылыми жұмыстарының негізгі бағыттары: '''<br />
<ol TYPE="a" ><br />
<li>түйе мен қаракөл қой тұқымдарының иммуногенетикалық, фено-цитогендік мониторингін, тераторологиялық скринингін жүргізу; </li><br />
<li>Қазақстанның әр түрлі аймақтарында генофондты сақтау, дамыту мен пайдаланудың тиімді әдістерін қарастыру, қаракөл және [[Атырау]] құйрықты етті-сүтті қой тұқымдарының зауыттық типтерін жетілдіру мен жаңа түрлерін өсіру; </li><br />
<li>жойылып бара жатқан сирек түсті және реңді қаракөл қойларын сақтау мен жедел көбейтудің биотехнол. әдістерін дамыту; </li><br />
<li>Қазақстанның әр түрлі аймақтарында қазақ қос өркешті түйелері мен аруаналары тұқымын жетілдіру мен жаңа тармақтарын, типтерін дамыту; </li><br />
<li>елтірісі сапалы қой тұқымдары мен түйенің қазақ аруанасы тұқымының төлдерін өсіру, асырау технологиясын зерттеу; </li><br />
<li>Қазақстанның аридтік аймағы жануарлары популяциясының генетик. ресурстарын сақтау мақсатында елтірісі сапалы қой тұқымдары мен әр текті түйелер будандарының коллекциялық түрлерін түзу; </li><br />
<li>Қазақстанның оңт-нің шөлді аймағында жайылымды сақтайтын және құмды қатайтатын көшеттерді отырғызу технологиясы мен шаруа қожалықтарындағы шөпті-бұталы және жусанды-эфемерлі жайылымдарды ұтымды пайдалану әдістерін жетілдіру; </li><br />
<li>қой терісін, қаракөл, жүн мен түйе терілерін өңдеу мен сақтаудың тиімді технологияларын дамыту. </li></ol><br />
Соңғы кезде институтта 138 адам, оның ішінде 74 ғылыми қызметкер, 8 ғылыми докт., 40 ғылыми канд., [[ҰҒА]]-ның 2 корр. мүшесі, Қазақстанның Мемл. сыйл-ның 2 лауреаты жұмыс істейді. Институт ғалымдары Қызылқұмның құмдарында сексеуілді-бұталы жайылымдарды пайдалану технологиясын жасаған. Институт жанындағы аспирантура мен докторантурада 4 ғылыми докт. мен 35 ғылыми канд. даярланды. Ғалымдардың ғыл. еңбектерінің нәтижелері 4 монографияда, 6 ғыл. еңбектер жинағында, 203 ғылыми мақала мен 10 ұсыныста баяндалды, 4 авторлық куәлік алынған.<ref name="source1"/><ref>Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5</ref><br />
<br />
== Дереккөздер </span>==<br />
<references/><br />
<br />
{{wikify}}<br />
<br />
[[Санат:Қазақстан ғылыми-зерттеу институттары]]<br />
<br />
<br />
{{stub}}</div>Нұрлан Рахымжанов