Moderator: 1 түзету

2025-04-25T19:08:35Z

1 түзету

Нұрлан Рахымжанов: Нұрлан Рахымжанов Қазақ Эстрадасы бетін Қазақ эстрадасы бетіне жылжытты (айдатқыш қалдырмады)

2015-10-11T06:11:07Z

Нұрлан Рахымжанов Қазақ Эстрадасы бетін Қазақ эстрадасы бетіне жылжытты (айдатқыш қалдырмады)

Жаңа бет

'''Қазақ эстрадасы''' – ұлттық сахна өнерінің концерттік-сауықтық түрі. [[Эстрада]] ұғымының нышандары ертеде қалыптаса бастағанын байқауға болады. Осыған орай қазақ эстрадасын үш түрлі тарихи дәуірге жіктеуге болады: 1) Қазан төңкерісіне дейінгі кезең. Оған 18 – 19 ғ-да өмір сүрген күлдіргі өнерпаздар жатады. Олар [[әжуа]], [[қалжың]], [[шымшыма]], [[сықақ]], тапқырлық арқылы адам бойындағы қулық, [[сараңдық]], [[іштарлық]], [[күншілдік]] секілді жағымсыз қасиеттерді әшкерелеп, жұртшылыққа ән-өлең, айтыс үлгісінде жеткізіп отырған. Ел арасындағы той-жиындарда танылған сондай шаншарлар – [[Айдарбек]], [[Күндебай]], [[Текебай]], [[Тонтай]], [[Торлықбай]], т.б. 2) 20 ғ-дың бас кезіндегі қазақ эстрадасы – жаңа құбылыс болды. Бұл кезеңде көпшілікке арналған әндерді шығарушы авторлар мен орындаушылар қалыптасты.<ref>“Қазақстан”: Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998
ISBN 5-89800-123-9</ref> Кеңес дәуіріндегі қазақ эстрадасының қалыптасуына композиторлар [[А.Жұбанов]], [[Е.Брусиловский]],[[Л.Хамиди]], әншілер: [[Ж.Омарова]], [[Р.Қойшыбаева]], [[Р.Бағланова]], [[Б.Төлегенова]], [[Е.Серкебаев]], [[ағайынды Абдуллиндер]], т.б. елеулі үлес қосты. Музыкалық эстрадамен қатар көркем сөз оқу шеберлері де қалыптасты. Олардың қатарында [[Қ.Қуанышбаев]], [[Е.Өмірзақов]], [[С.Қожамқұлов]],[[Ә.Жолымбетов]], т.б. есімдерді атауға болады. 3) Қазақ эстрадасының кәсіби сипатқа ие болу кезеңі – 20 ғ-дың 2-жартысы. Бұл қазақ ән өнерінің жалпыхалықтық сипатқа ие бола бастаған тұсы. 50 – 80-ж. Қазақ эстрадасының көкжиегіне [[Б.Байқадамов]], [[Ә.Есбаев]], [[Ш.Қалдаяқов]], [[Н.Тілендиев]], [[Е.Хасанғалиев]], [[Ә.Бейсеуов]], [[Т.Базарбаев]], [[С.Бәйтереков]], [[К.Дүйсекеев]] сынды сазгерлер көтеріліп, шығармалары ел арасына кеңінен тарады. Көпшілікке арналған ән жанрының дамуымен қатар оны орындайтын эстрада әншілерінің өзіндік мәнері қалыптасты. [[С.Әбусейітов]], [[Л.Кесоглу]], [[В.Қармысова]], [[З.Қойшыбаева]], [[С.Тыныштығұлова]], [[М.Мұсабаев]], [[Р.Мұсабаев]], [[Н.Нүсіпжанов]], [[А.Қоразбаев]], [[Қ.Құлыш]], [[С.Нұрмағамбетова]], [[Р.Рымбаева]], [[А.Сембин]], [[Б.Сәмединова]], [[Ж.Айжанова]], [[Н.Өнербаев]], т.б. әншілерді атауға болады. “[[Гүлдер (ансамбль)|Гүлдер]]”, “[[Дос-Мұқасан]]”, “[[Арай]]”, “]]Ариран]]”, “[[Алатау]]”, “[[Яшлық]]”, “[[Жайық қызы]]”, “[[Сыр сұлуы]]”, “[[Жетісу]]”, “[[Ұлытау]]” [[ән]]-[[би]] және эстрадалық [[ансамбль]]дері Қазақ эстрадасының дамуына зор ықпал етті. Кәсіби сипаттағы Қазақ эстрадасының қалыптасуы 1965 ж. [[Г.Ғалиева]] ұйымдастырған эстрада-[[цирк]] өнері студиясының ашылуымен тығыз байланысты. Оның жанынан [[әнші]], [[термеші]] [[артистер]] даярланып, [[Ж.Елебеков]], [[Ғ.Құрманғалиев]], [[Қ.Байбосынов]], [[Ж.Кәрменов]], т.б. дәріс берді. Еліміз егемендік жолына түскелі Қазақ эстрадасы жаңа сипатқа ие болды. “[[Қымызхана]]”, “[[Тамаша]]” ойын-сауық отаулары [[Т.Жаманқұлов]], [[Қ.Сұлтанбаев]], [[Т.Құлыбеков]], [[М.Нұрекеев]], т.б. есімдерін көпшілікке танытты. Сонымен қатар республикамызда эстрадалық ән орындаушыларының “[[Жас қанат]]”, [[Ә.Бейсеуов]] атындағы “[[Армандастар]]” ән байқаулары өткізіліп келеді. Соңғы жылдары “[[Алтын диск]]” байқауы мен “[[Азия дауысы]]” халықаралық фестивалі тұрақты өткізілуде. Бұл байқауларға қатысқан көптеген жас дарындарымыз – [[композиторлар]] мен әншілер өз өнерлерін дүниежүзілік деңгейде паш етті. “[[Азия дауысы]]” халықаралық эстрадалық форумның басты мақсаты – қазақ музыкасының ынтымақтастықты қалыптастырудағы рөлін айқындау болып табылады. Оның жюри құрамына [[АҚШ]], [[Англия]], [[Африка]], т.б. елдердің әйгілі өнерпаздарының кіруі соны аңғартады. “Азия дауысы” фестивалі аясында [[М.Жүнісова]], [[Б.Исаев]], [[Б.Шадаева]], [[М.Байтасов]], [[Б.Қажымұқанов]], [[Г.Оразымбетова]] секілді әншілер, “[[Роксанаки]]”, “[[Жерұйық]]” топтары [[лауреат]] және [[дипломанттар]] атанды. Қазақ эстрадасындағы жаңа процестер қатарында композитор [[Ж.Еңсепов]] пен күйші А.Еңсеповтердің шығармалар ізденісін атауға болады. Олар [[домбыра]] аспабын жаңа технологиялық мүмкіндіктермен үйлестіріп қолдана бастады. Осылайша қазақ музыкалық мұрасын өздері “[[ДЭККО]]” (“Домбыра. Эстрада. Күй. Компьютер. Орындаушы”) деп атаған жаңа бағытта көпшілік тыңдарманға, шет елдерде ([[Франция]], [[АҚШ]], [[Англия]], [[Германия]], [[Корея]], [[Израиль]], [[Түркия]], т.б.) кеңінен насихаттап, халықаралық байқауларда жүлделі орындарға ([[Ыстықкөл-98]], [[Гран-при]]) ие болды.
Бүгінгі Қазақ эстрадасының аяқ алысы да табыстарға толы. Есімдері елге танымал [[Рымбаева]], [[Жүнісова]], [[М.Ералиевалардың]] ізін баса [[А.Мейірбеков]], [[Б.Тайлақбаев]], [[Г.Сиқымбаева]], [[М.Қазтұрғанова]], [[М.Ілиясова]], [[Ж.Ысқақова]], [[Р.Стамғазиев]], [[М.Арынбаев]], [[Қ.Болманов]], [[Д.Таңатаров]], [[Т.Серіков]], [[М.Беспаев]], [[С.Жолбарыс]], [[Н.Байкөзов]], [[Г.Қаспақова]] секілді талантты әнші-орындаушылар мен жас композиторлар шықты. Олар Қазақ эстрадасының өсіп өркендеуіне өзіндік үлес қосып, эстрадалық және халықтық ән дәстүрін одан әрі дамытып, жетілдіріп келеді. [[К.Дүйсекеев]]тің “Қарағым-ай”, Т.Рахымның “Алтайдың ар жағынан келген ару”, [[Т.Шапай]]дың “Дариға, дәурен” атты әндері бүгінгі Қазақ эстрадасының жемісі.<ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref>

==Дереккөздер==
<references/>
{{Stub: Қазақ мәдениеті}}
{{wikify}}

{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Өнер]]
[[Санат:Мәдениет]]

← Ескі түзетулер	19:08, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Қазақ эстрадасы - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

Нұрлан Рахымжанов: Нұрлан Рахымжанов Қазақ Эстрадасы бетін Қазақ эстрадасы бетіне жылжытты (айдатқыш қалдырмады)