Moderator: 1 түзету

2026-07-12T14:47:37Z

1 түзету

18:45, 2026 ж. шілденің 2 кезіндегі 1nter pares деген

2026-07-02T18:45:20Z

Жаңа бет

{{Тарихи мемлекеттер
|атауы = {{nobold|{{small|1920—1925:}}}} Қырғыз Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы قىرعىز اۆتونوميالى كەڭەستىك سوسياليستىك رەسپۋبليكاسى {{nobold|{{lang|ru|Киргизская Автономная Социалистическая Советская Республика}}}}<hr>{{nobold|{{small|1925—1936:}}}} Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы قازاق اۆتونوميالى كەڭەستىك سوسياليستىك رەسپۋبليكاسى {{nobold|{{lang|ru|Казахская Автономная Социалистическая Советская Республика}}}} <hr> Қазағыстан / قازاعىستان

|статусы =Автономиялы [[Кеңестік республика|Кеңестік]] [[Социализм|Социалистік]] [[республика]]
|p1=Алаш автономиясы|flag_p1=Flag_of_Alash_Autonomy.svg|байрақ = Flag_of_The_Kazakh_Autonomous_Socialist_Soviet_Republic_(1920-36).svg
|елтаңбасы = Coat of Arms of the Kazakh ASSR (1927-1937).gif
|байрақ_сипаттамасы=[[Қазақстан туы#Тарихи байрақтар|Байрағы]]|елтаңба_сипаттамасы=[[Қазақстан елтаңбасы#Тарихи елтаңбалар|Елтаңбасы]]|карта = Карта КАССР.png
|size = 280 px
|сипаттамасы =

|құрылуы = [[26 тамыз]] [[1920 жыл]]
|ыдырауы = [[5 желтоқсан]] [[1936 жыл]]

|s1=Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|flag_s1=Flag_of_the_Kazakh_Soviet_Socialist_Republic_(1937–1940).svg|астана = [[Орынбор]] (1920—1925) [[Қызылорда]] (1925—1927) 1927 жылдан бастап [[Алматы]]
|тілі =[[Қазақ тілі|қазақша]], [[орыс тілі|орысша]]
|аумағы = 2 983 564 км² ([[Қарақалпақ автономиялы облысы|Қарақалпақ АО]]-мен бірге, 1930 жылға дейін) 2 852 619 км² ([[Қарақалпақ автономиялы облысы|Қарақалпақ АО]]-сыз, 1930 жылдан кейін)
|халқы = 6 503 000+ адам (1926)
|басқару_формасы =[[Унитарлы мемлекет|Унитарлы]] [[Кеңестік республика]]
|басқарушылар_титулы2 = 
}}
[[Сурет:ҚАКСР.jpeg|300px|thumb|right|1932 жылдағы Қазақ АКСР-і]]
'''Қазақ Автономиялы Социалистік Кеңес Республикасы,''' немесе '''Қазақ АКСР''' ([[Жаңәліп|лат. жазу]] ''Qazaq Aptonom Sotsijalistik Sovettik Respublikasь, Qazaƣьstan'') — қазіргі [[Қазақстан]] аумағындағы [[Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы|РКФСР]] құрамындағы әкімшілік-шекаралық бірлік, [[Қазақтар|Қазақ]] ұлттық [[Автономия|автономиясы]]. 1920 жылы 26 тамызда БОАК мен РКФСР ХКК-і РКФСР құрамында "Қазақ АКСР-ін құру туралы" декрет жариялады. Ал [[1925 жыл]]дың [[15 маусым]]ынан [[1936 жыл]]дың [[5 желтоқсан]]ына дейін өмір сүрді. Бастапқыда бұл автономия '''Қырғыз Автономиялы Социалистік Кеңес Республикасы''' (1920-1925) деп аталып келді, кейіннен 1925 жылы ҚазАКСР орталық атқару комитетінің төрағасы "қырғыз" деген атауды "қазақ" деген атаумен алмастыру туралы қаулысымен Қазақ АКСР-ы деп аталынды.

ҚазАКСР-ның әкімшілік орталығы алдымен [[Қызылорда]] (1925—1929), кейіннен 1929 жылдан бастап [[Алматы]] қаласына көшірілді.{{sfn|КНЭ|2004|с=190}}.

== Шекарасы ==
[[1932 жыл]]дары батысында Төменгі-Волжск өлкесімен, солтүстік-бастысында - Ортаңғы-Волжск өлкесімен, солтүстігінде - Орал облысымен, солтүстік-шығысында Батыс Сібір өлкесімен, оңтүстігінде - Орталық Азия Кеңестік республикаларымен, оңтүстік-шығысында Қытаймен шекараласып жатты.

== Ауданы және Халқы ==
Ауданы ([[1933 жыл]]ғы [[1 қаңтар]]ында) 2 853 мың шаршы км. құрады. Халқы - 1931 жылдың 1 қаңтарындағы санағы бойынша - 7 260,5 мың  адам, оның ішінде қала тұрғындары ([[1926 жыл]]ығы санақ) - 911,2 мың  адам болды.
== Қазревком мүшелері ==
* '''''С.Меңдешев''''' (1882-1937)
{{main|Сейітқали Меңдешұлы Меңдешев}}
**1912 жылы коммунистік партия мүшесі, Бөкей губерниялық атқару комитетінің төрағасы;
**1919 жылы Қазревком төрағасының орынбасары;
**1920-1925 жылдары Қазақ АКСР Атқару Комитетінің төрағасы;
**1937 жылы репрессия құрбаны болды.
*'''''Ә.Т.Жангелдин'''''(1884-1953)
{{main|Әліби Тоқжанұлы Жанкелдин}}
**1915 жылы коммунистік партия мүшесі;
**1916 жылы ұлт-азаттық көтеріліс басшыларының бірі, Торғай әскери комиссары;
**1918 жылы Торғай облыстық Кеңесі атқару комитетінің төрағасы;
**1918 жылы Қазревком төрағасының орынбасары.
*'''''А.Байтұрсынұлы'''''(1873-1937)
{{main|Ахмет Байтұрсынұлы}}
**"Алаш" партиясын құрушылардың бірі - "Қазақ" газетінің редакторы;
**1919 жылдан Қазревком мүшесі, оқу министрі;
**1937 жылы репрессия құрбаны болды.

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан тарихы]]

← Ескі түзетулер	14:47, 2026 ж. шілденің 12 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Қазақ Автономиялы Кеңестік Социалистік Республикасы - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

18:45, 2026 ж. шілденің 2 кезіндегі 1nter pares деген