https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B 2026-04-19T02:58:26Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B&diff=15145&oldid=prev 2025-04-25T17:55:49Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">17:55, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B0%D2%93%D1%8B%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%8B&diff=15144&oldid=prev 2014-05-07T10:49:06Z

<p>clean up, replaced: Пайдаланған әдебиет → Дереккөздер using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>==Қазақстан аумағының геологиялық құрылысы==<br /> <br /> Геологтардың негізгі мақсаттарының бірі — [[тау жыныстары]]ның жасын анықтау. Ол мақсатты орындау [[палеонтология]]лық зерттеу тәсілін қолданудың нәтижесінде мүмкін болды. Бұл тәсіл тірі ағзалардың ([[өсімдіктер]], [[жәндіктер]] және [[жануарлар]]) [[эволюция]]сын зерттеп, оларды даму кезеңдеріне бөлуге және соның негізінде [[геохронологиялық кесте]]ні дайындауға мүмкіндік берді.<br /> <br /> ==== Палеозойга дейінгі жыныстар ====<br /> Ең ежелгі кезеңдерде қалыптасты. Ол күшті үгілу нәтижесінде таулы аудандардың орталық қыркаларында жер бетіне шығып жатады. Кристалды тақтатастар мен гнейстердің жер бетіне шығып жаткан жерлері Солтүстік Тянь-Шань жоталарында, [[Мүғалжар]]да жәнө [[Сарыарқа]]дағы [[Ұлытау]] мен [[Көкшетау]]да байқалады.<br /> <br /> ==== Палеозой жыныстары ====<br /> Көптеген таулы аудандарда кездеседі. Мүғалжар, Сарыарка, Солтүстік [[Тянь-Шань]], [[Жетісу]] (Жоңғар) Алатауы, [[Тарбағатай]] жәнө [[Алтай]] таулары осы жыныстардан тұрады. <br /> Оған: ''ақтас'', ''кұмтас'','' кызғылт кұмтас'', сазды тақтатас жатады.<br /> <br /> Мысалы, [[қорғасын]], [[темір]], [[марганец]], [[қалайы]], [[вольфрам]], [[алтын]], т.б. кен орындарының пайда болуы палеозойлық жыныстардың таралуына байланысты.<br /> <br /> ==== Мезозой жыныстары ====<br /> Біршама сирек кездеседі. Бұлар Маңқыстаудағы [[Қаратау]] жотасында, [[Жем]] үстіртінде, [[Іле]] және [[Торғай]] ойыстарында көп тараған.<br /> <br /> ==== Кайнозой шөгінділері ====<br /> [[Қазақстан]]ның барлық жерінде кездеседі. Олар [[Палеоген кезеңі|палеогендік]], [[Неоген кезеңі|неогендік]] және антропогендік болып белінеді. Палеогендік шөгінділер [[Шу]], [[Іле]], [[Жайсан]] жәнө т.б. қазаншұңқырлар мен ойыстардың жиектерінде, Үстіртте, [[Арал]] маңында, [[Торғай]] жазығында таралған.<br /> <br /> Неогендік шөгінділер қызыл түсті, тығыз кұмды саздардан, малтатасты, құмды қабатты сары саздауыттан тұрады. Неогендік Шөгінділер барлық биік тау аймақтарында кездеседі.<br /> <br /> ==== Антропогендік (төрттік) шөгінділер ====<br /> Қазақстанның барлық аймақтарында ұшырасады. Жердің геологиялық тарихында антропоген дөуірі ең соңғы және уақыты жағынан ең қысқа кезең. Бірақ антропоген шөгінділері қазіргі кезеңде де ірі жазықтармен тау аралық ойыстарда көптеп кездеседі. Олар әр түрлі жолмен пайда болған. [[Каспий Маңы Синеклизасы|Каспий маңы]] ойпатында, [[Қаракұм]] жәнө [[Торғай]] үстіртінде теңіздік шөгінділер тараған. Жердің геологиялық тарихында антропоген дәуірі ең соңғы және уақыты жағынан ең қысқа кезең. Бірақ антропоген шөгінділері қазіргі кезеңде де ірі жазықтарымен тау аралық ойыстарда көптеп кездеседі. Олардан көлдік және өзендік террасалар мен жағалау бойындағы жазықтар түзілген. Мұздық шөгінділер қазіргі мұз басқан Алтай, Жетісу Алатауы және Тянь-Шань тау жүйелерінің аңғарларында кездеседі.&lt;ref&gt;Қазақстанньң физикалық географиясы, Алматы: Атамұра, 2008. ISBN 9965-34-809-Х&lt;/ref&gt;<br /> ==Дереккөздер==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> {{wikify}}<br /> <br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> орььолробрбоборб<br /> <br /> [[Санат:География]]<br /> <br /> <br /> {{Geo-stub}}</div>

ArystanbekBot