Қазақстандағы неолиттік ескерткіштер - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

2026-07-12T14:47:44Z

1 түзету

Department of Ecology and Agricultural Sciences: Сегізжүзге → сегіз жүзге, ерекшілігі → ерекшелігі, орналысқан → орналасқан, маңындғы → маңындағы, жұз елуге → жүз елуге.

2026-01-28T10:31:47Z

Сегізжүзге → сегіз жүзге, ерекшілігі → ерекшелігі, орналысқан → орналасқан, маңындғы → маңындағы, жұз елуге → жүз елуге.

Moderator: 1 түзету

2025-04-25T19:09:59Z

1 түзету

2.134.159.163: Fixed grammar

2016-10-05T14:37:46Z

Fixed grammar

Жаңа бет

Қазақстан аумағында сегізжүзге жуық '''неолиттік ескерткіштер''' табылған. Әдетте өзендік тұрақтарда, сондай-ақ көлдік үлгідегі тұрақтарда едәуір көп заттар табылады. Мұның өзі бұл жерде адамның тұрақты немесе ұзақ уақыт тұрғанын көрсетеді. Мұндай тұрақтардан негізгі құрал-саймандар – пышақ тәрізді қалақтар және қырғыштар.

Қазақстанда шөл далаларындағы неолиттік ескерткіштердің бір ерекшілігі, олардың көпшілігі-ашық үлгідегі тұрақтар. Олар: Шығыс Қазақстандағы Усть-Нарын, Орталық Қазақстандағы Қарағанды, Зеленая Балка, Солтүстік Қазақстандағы Пеньки т.б. тұрақтар. Бұлар Сарыарқаның солтүстігінде, Ертістен Есілге дейінгі аралықта орналысқан. Олар жаңа тас ғасырының ерте кезіне, яғни б.з.б. 5 мыңжылдыққа жатады.

Неолиттік тұрақтар орналасу сипатына қарай
* бұлақтық,
* өзендік,
* көлдік,
* үнгірлік тұрақ деп төрт түрге бөлінеді.

Неолит кезеңінің ең көне б.з.б. 5 мыңжылдыққа жататын тұрақтарының бірі - [[Қараүнгір]]. Ол [[Оңтүстік Қазақстан облысы]] [[Түлкібас ауданы]]нда орналасқан. Қараүнгір тұрағынан шақпақтастан жасалған және сүйек бұйымдар – көзі бар инелер, біз, тескіштер, тегістегіш-жонғыштар және т.б. табылған.

Сексеуіл неолит тұрағы [[Қызылорда облысы]]нда орналасқан. Оның маңында су қоймасы болған және онда көп мал қалдықтары табылған. Демек Сексеуіл тұрағының тұрғындары мал өсірумен және аңшылықпен шұғылданған.

[[Солтүстік Қазақстан]]да [[Пеньки]] селосы маңындғы тұрақта тас шапқылар, жалпақ пышақтар, қырғыштар кездеседі ондағы адамдардың негізгі шаруашылығы орман, көлден құс, балық аулау, терімшілік болған.

[[Орталық Қазақстан]] [[Қарағанды]], [[Зеленая Балка]] тұрақтарына үй малының сүйектері табылған.

[[Жезқазған]] өңірінен жұз елуге жуық тұрақ, көне кен және жерлеу орындары табылған.

[[Шығыс Қазақстан]] аймағынан табылған қоныстар неолит дәуірінде бұл аймақты мекендеушілер егіншілікпен, балық аулау және терімшілікпен айналысқан екенін дәлелдейді.<ref>Алматы Атамұра 2015 6 сынып Ежелгі Қазақстан тарихы</ref>

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Неолит]]
[[Санат:Қазақстандағы археология]]
[[Санат:Тарихи ескерткіштер]]
[[Санат:Тас дәуірі]]

← Ескі түзетулер	14:47, 2026 ж. шілденің 12 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

@@ Жол нөмірі 1: / Жол нөмірі 1: @@
-Қазақстан аумағында сегізжүзге жуық '''неолиттік ескерткіштер''' табылған. Әдетте өзендік тұрақтарда, сондай-ақ көлдік үлгідегі тұрақтарда едәуір көп заттар табылады. Мұның өзі бұл жерде адамның тұрақты немесе ұзақ уақыт тұрғанын көрсетеді. Мұндай тұрақтардан негізгі құрал-саймандар – пышақ тәрізді қалақтар және қырғыштар.
+Қазақстан аумағында сегіз жүзге жуық '''неолиттік ескерткіштер''' табылған. Әдетте өзендік тұрақтарда, сондай-ақ көлдік үлгідегі тұрақтарда едәуір көп заттар табылады. Мұның өзі бұл жерде адамның тұрақты немесе ұзақ уақыт тұрғанын көрсетеді. Мұндай тұрақтардан негізгі құрал-саймандар – пышақ тәрізді қалақтар және қырғыштар.
-Қазақстанда шөл далаларындағы неолиттік ескерткіштердің бір ерекшілігі, олардың көпшілігі-ашық үлгідегі  тұрақтар. Олар: Шығыс Қазақстандағы Усть-Нарын, Орталық Қазақстандағы Қарағанды, Зеленая Балка, Солтүстік Қазақстандағы Пеньки т.б. тұрақтар. Бұлар Сарыарқаның  солтүстігінде, Ертістен Есілге дейінгі аралықта орналысқан. Олар жаңа тас ғасырының ерте кезіне, яғни б.з.б. 5 мыңжылдыққа жатады.
+Қазақстанда шөл далаларындағы неолиттік ескерткіштердің бір ерекшелігі, олардың көпшілігі-ашық үлгідегі  тұрақтар. Олар: Шығыс Қазақстандағы Усть-Нарын, Орталық Қазақстандағы Қарағанды, Зеленая Балка, Солтүстік Қазақстандағы Пеньки т.б. тұрақтар. Бұлар Сарыарқаның  солтүстігінде, Ертістен Есілге дейінгі аралықта орналасқан. Олар жаңа тас ғасырының ерте кезіне, яғни б.з.б. 5 мыңжылдыққа жатады.
 Неолиттік тұрақтар орналасу сипатына қарай
@@ Жол нөмірі 9: / Жол нөмірі 9: @@
 * үнгірлік тұрақ деп төрт түрге бөлінеді.
-Неолит кезеңінің ең көне б.з.б. 5 мыңжылдыққа жататын тұрақтарының бірі - [[Қараүнгір]]. Ол [[Оңтүстік Қазақстан облысы]] [[Түлкібас ауданы]]нда орналасқан. Қараүнгір тұрағынан шақпақтастан жасалған және сүйек бұйымдар – көзі бар инелер, біз, тескіштер, тегістегіш-жонғыштар және т.б. табылған.
+Неолит кезеңінің ең көне б.з.б. 5 мыңжылдыққа жататын тұрақтарының бірі - [[Қараүнгір]]. Ол [[Түркістан облысы]] [[Түлкібас ауданы]]нда орналасқан. Қараүнгір тұрағынан шақпақтастан жасалған және сүйек бұйымдар – көзі бар инелер, біз, тескіштер, тегістегіш-жонғыштар және т.б. табылған.
 Сексеуіл неолит тұрағы [[Қызылорда облысы]]нда орналасқан. Оның маңында су қоймасы болған және онда көп мал қалдықтары табылған. Демек Сексеуіл тұрағының тұрғындары мал өсірумен және аңшылықпен шұғылданған.
-[[Солтүстік Қазақстан]]да [[Пеньки]] селосы маңындғы тұрақта тас шапқылар, жалпақ пышақтар, қырғыштар кездеседі ондағы адамдардың негізгі шаруашылығы орман, көлден құс, балық аулау, терімшілік болған.
+[[Солтүстік Қазақстан]]да [[Пеньки]] селосы маңындағы тұрақта тас шапқылар, жалпақ пышақтар, қырғыштар кездеседі ондағы адамдардың негізгі шаруашылығы орман, көлден құс, балық аулау, терімшілік болған.
 [[Орталық Қазақстан]] [[Қарағанды]], [[Зеленая Балка]] тұрақтарына үй малының сүйектері табылған.
-[[Жезқазған]] өңірінен жұз елуге жуық тұрақ, көне кен және жерлеу орындары табылған.
+[[Жезқазған]] өңірінен жүз елуге жуық тұрақ, көне кен және жерлеу орындары табылған.
 [[Шығыс Қазақстан]] аймағынан табылған қоныстар неолит дәуірінде бұл аймақты мекендеушілер егіншілікпен, балық аулау және терімшілікпен айналысқан екенін дәлелдейді.<ref>Алматы Атамұра 2015 6 сынып Ежелгі Қазақстан тарихы</ref>

← Ескі түзетулер	19:09, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)