Moderator: 1 түзету

2026-07-12T19:02:24Z

1 түзету

Coopypasted: Added photo of Kazaly train station

2025-01-10T19:02:47Z

Added photo of Kazaly train station

Жаңа бет

{{Елді мекен-Қазақстан
|статусы = қала
|атауы = Қазалы
|сурет =Железнодорожный вокзал Казалинск (Казалы).jpg
|әкімшілік күйі =
|елтаңба =
|ту =
|елтаңба сипаттамасы =
|ту сипаттамасы =
|елтаңба ені =
|ту ені =
|lat_dir =N |lat_deg =45 |lat_min =45 |lat_sec = 52
|lon_dir =E |lon_deg =62 |lon_min =06 |lon_sec = 00
|CoordAddon = type:city(42000)_region:KZ
|CoordScale =
|ел картасы =
|облыс картасы =
|аудан картасы =
|ел картасының өлшемi = 300
|облыс картасының өлшемi =
|аудан картасының өлшемi =
|облысы = Қызылорда облысы
|кестедегі облыс = Қызылорда облысы{{!}}Қызылорда
|ауданы = Қазалы ауданы
|кестедегі аудан = Қазалы ауданы{{!}}Қазалы
|мекен түрі = ауылдық округ{{!}}Ауылдық округі
|мекені = Қазалы қалалық әкімдігі{{!}}Қазалы
|ішкі бөлінісі =
|әкімі =
|құрылған уақыты = 1853
|алғашқы дерек =
|бұрынғы атаулары =
|статус алуы = 1867
|жер аумағы =
|климаты =
|тұрғыны = 7 428<ref>[https://stat.gov.kz/api/getFile/?docId=ESTAT478686 Қазақстан Республикасы халқының жынысы және жергілікті жердің типіне қарай саны (2023 жылғы 1 қаңтарға)]</ref>
|санақ жылы = 2023
|тығыздығы =
|шоғырлануы =
|ұлттық құрамы =
|конфессионалдық құрамы =
|этнохороним =
|телефон коды =
|пошта индексі =
|пошта индекстері =
|ортаққордағы санаты = Кызылординская область
|сайты =
|сайт тілі =
}}
'''Қазалы''' — [[Қызылорда облысы]] [[Қазалы ауданы]]ндағы қала ([[1867 жыл]]дан), [[Қазалы қалалық әкімдігі]] орталығы.

==Географиялық орны==
Аудан орталығы – [[Әйтеке би кенті]]нен оңтүстікке қарай 12 км жерде, [[Сырдария]]ның оң жағалауында орналасқан.

== Халқы ==
* 7,7 адам ([[1999 жыл|1999]]);
* 7,3 адам ([[2009 жыл|2009]]);
* 7138 адам ([[2010 жыл|2010]]);
* 6820 адам ([[2016 жыл|2016]]).

== Тарихы ==
Кейбір деректер бойынша елді мекен аты «қаза» деп аталатын балық аулау жабдығы атынан шыққан болса, басқа деректер бойынша, мұнда әділ қазылығымен халыққа жаққан бір адамға байланысты «Қазы» атанып, кейін «Қазалы» болып өзгерген дейді. Ал енді бір аңызда, ертеде осы өлкеде шалқыған көл болған. Көл беті жүзген аққу мен қаздан көрінбейді екен. Осыған байланысты «Қаз елі» атанған дейді. [[1853 жыл]]ы күзде мұнда [[Ресей]] әскері бекініс салды. [[1867 жыл]]ы қала мәртебесін алғанша №1 [[форт]] аталды. [[Арал флотилиясы|Арал флоты]]ның негізгі айлағы Қазалыда орналасты.

== Географиясы ==
=== Климаты ===
<div style="max-width:75%">{{Қаланың ауа райы
|Жер_ілік = Казалинск
|Дерекнама = [https://meteolabs.kz/қаз/климаты/қазалы/ Қазалы ауа райы мен климаты]
|Қаң_а_макс = 10.4
|Ақп_а_макс = 19.3
|Нау_а_макс = 31.0
|Сәу_а_макс = 34.9
|Мам_а_макс = 40.3
|Мау_а_макс = 42.3
|Шіл_а_макс = 43.7
|Там_а_макс = 43.4
|Қыр_а_макс = 41.0
|Қаз_а_макс = 34.1
|Қар_а_макс = 26.3
|Жел_а_макс = 13.1
|Жыл__а_макс = 43.7
|Қаң_а_мин = -34.2
|Ақп_а_мин = -34.7
|Нау_а_мин = -24.9
|Сәу_а_мин = -8.2
|Мам_а_мин = -1.7
|Мау_а_мин = 6.0
|Шіл_а_мин = 9.5
|Там_а_мин = 5.6
|Қыр_а_мин = -3.2
|Қаз_а_мин = -13.4
|Қар_а_мин = -26.9
|Жел_а_мин = -31.2
|Жыл__а_мин = -34.7
|Қаң_ор_макс = -4.9
|Ақп_ор_макс = -3.0
|Нау_ор_макс = 6.5
|Сәу_ор_макс = 19.0
|Мам_ор_макс = 26.5
|Мау_ор_макс = 32.1
|Шіл_ор_макс = 33.7
|Там_ор_макс = 31.9
|Қыр_ор_макс = 25.2
|Қаз_ор_макс = 16.0
|Қар_ор_макс = 5.4
|Жел_ор_макс = -2.1
|Жыл__ор_макс = 15.5
|Қаң_ор_мин = -12.9
|Ақп_ор_мин = -12.4
|Нау_ор_мин = -4.2
|Сәу_ор_мин = 5.5
|Мам_ор_мин = 12.4
|Мау_ор_мин = 17.8
|Шіл_ор_мин = 19.6
|Там_ор_мин = 17.3
|Қыр_ор_мин = 10.2
|Қаз_ор_мин = 2.6
|Қар_ор_мин = -3.8
|Жел_ор_мин = -10.0
|Жыл__ор_мин = 3.5
|Қаң_ор = -8.9
|Ақп_ор = -7.7
|Нау_ор = 1.1
|Сәу_ор = 12.3
|Мам_ор = 19.5
|Мау_ор = 24.9
|Шіл_ор = 26.7
|Там_ор = 24.6
|Қыр_ор = 17.7
|Қаз_ор = 9.3
|Қар_ор = 0.8
|Жел_ор = -6.0
|Жыл__ор = 9.5
|}}
</div>

== Инфақұрылымы ==
Қалада базар, аурухана, мектеп ашылды. [[1917 жыл]]ы Қазан төңкерісіне дейін Қазалы Сырдария уезінің, [[1958 жыл]]ға дейін Қазалы әкімшілік ауданының орталығы болды. Қаладағы бұрынғы аудандық ауыл шаруашылық техника бірлестігі, кірпіш [[зауыт]]ы, тұрмыс қажетін өтеу комбинаты, т.б. кәсіпорындар [[1995 жыл]]дан кейін жекешелендіріліп, «Қазалыжөндеу» ЖШС, «Қазалымұнай» АҚ, «Қазалыастық» ЖШС, т.б. болып қайта құрылды. Қалада жалпы білім беретін 3 мектеп, 1 [[Қазалы клубы|клуб]], 1 балабақша, 1 кәсіптік-техникалық мектеп, 2 [[Қазалы кітапханасы|кітапхана]], 1 мәдениет үйі, [[Мұратбаев|Ғ.Мұратбаевтың]] [[мемориал]]дық мұражайы, 3 спортзал, 1 [[Қазалы халық театры|театр]] 1 аурухана, 1 [[Қазалы мешіті|мешіт]], т.б. мекемелер бар (2003). Қалаға таяу Сырдария жағасында тұрғындар демалып, серуендейтін бақ егілген.<ref>Қазақ энциклопедиясы</ref>

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Қазақстан қалалары}}
{{Қазалы ауданы елді мекендері}}

[[Санат:Қазалы]]
[[Санат:Қазалы ауданы елді мекендері]]

← Ескі түзетулер	19:02, 2026 ж. шілденің 12 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Қазалы - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

Coopypasted: Added photo of Kazaly train station