https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B0_%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%BA 2026-09-06T06:50:46Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B0_%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%BA&diff=118048&oldid=prev 2026-06-26T06:35:33Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">06:35, 2026 ж. маусымның 26 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B0_%D3%A9%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%BA&diff=118047&oldid=prev 2024-03-07T18:07:45Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">top: </span>clean up, replaced: Абай атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық опера және балет театры → Абай атындағы Қазақ ұлттық опера ж using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></span></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>[[Сурет:Қабырға өрнек.jpg|thumb|right|150px|[[Абай атындағы Қазақ ұлттық опера және балет театры]]ның ішкі қабырға өрнегі.]]<br /> '''Қабырға өрнек''' – [[сәулет]] құрылысында ғимараттардың қабырғасының ішкі, сыртқы жағына салынған ою-өрнек түріндегі нақыштар. Қабырға өрнек фреска, желімді кескіндеме, темпера, бояулы және балауызды кескіндеме түрінде жасалады. Майолика, мозаиканың қабырғаға жасалатын түрлері де қабырға өрнекке жатады. Қабырға өрнек монументтік-декоративтік сипатта орындалса - шығармаға үлкен идеялық мазмұн, кең ауқымды жалпылауыш түр беруді көздейді. Сәндік сипатта орындалған қабырға өрнек нақышты ою-әрнекпен безендіруді, бедерлеуді мақсат етеді.<br /> <br /> == Ежелгі үлгілердің дамуы ==<br /> [[Сурет:Қаптама тақталар.jpg|thumb|right|150px|Қаптама тақталар (ХІ-ХІІ ғғ.). [[Қазақстан Республикасының ұлттық мұражайы|ҚР ҰМ]]-ның көрме залынан.]]<br /> [[Сурет:Қабырға өрнек (2).jpg|thumb|right|150px|Қабырға өрнектер: 1 - өрнекті сылақ (ХІІ-ХІІІ ғғ.), 2 - қаптама тақта (ХІ-ХІІ ғғ.). [[Қазақстан Республикасының ұлттық мұражайы|ҚР ҰМ]]-ның көрме залынан.]]<br /> Үңгірлерге салынған суреттер мен тастарға шекілген жануарлардың бейнелері қабырға өрнектің ежелгі үлгілеріне жатады. Қабырға өрнекпен әсемдеу б.з.б. 3-1-мыңжылдықтарда [[Ежелгі Мысыр]]да, б.з.б. 2-мыңжылдықта Урартуда қанат жайып, орта ғасыр және қайта өркендеу дәуірінде [[Батыс Еуропа]]да өркендей түсті. Қазақстан жеріндегі қабырға өрнекпен көмкерілген сәулет өнерінің ескерткіштері тек ою-өрнектік қабырға өрнекпен нақышталған. Бұл мұсылмандық орта ғасырда салынған [[Иран]], [[Мауераннахр]], [[Орта Азия]]дағы барлық сәулет қүрылыстарына тән ерекшелік. [[Айша бибі кесенесі|Айша бибі]], [[Қарахан кесенесі|Қарахан]], [[Қожа Ахмет Ясауи кесенесі|Қожа Ахмет Ясауи]] ғимараттарының, кесенелерінің қабырғалары ою-өрнекпен, нақышты жазулармен көмкерілген. ХІХ ғасырдан бастап, әсіресе ХХ ғасырда қабырға өрнек өнері, сәулет құрылысында дами түсіп айрықша мән алды. Дәстүр сабақтастығын үзбеген сәулет қүрылыстарын безендірудің осы үлгісін ХІХ-ХХ ғасырлардағы ғимараттардан (Қазақ академия опера және балет театры, Қазақстан ҒА, т.б.), кейінгі жылдары салынған мешіттерден көруге болады.&lt;ref&gt;Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ҚАЗАҚТЫҢ ЭТНОГРАФИЯЛЫҚ КАТЕГОРИЯЛАР, ҰҒЫМДАР МЕН АТАУЛАРЫНЫҢ ДӘСТҮРЛI ЖҮЙЕСI. Энциклопедия. – Алматы: РПК “СЛОН”, 2012. – (илл.) ISBN 978-601-7026-17-23-том: К – Қ – 736 бет.ISBN 978-601-7026-21-9&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> {{дереккөздер}}<br /> <br /> == Әдебиет ==<br /> * [[Қазақстан Республикасының ұлттық мұражайы|ҚР ҰМ]] – материалдарынан; <br /> * ОМЭЭ – материалдарынан.<br /> <br /> [[Санат:Қазақ мәдениеті]]<br /> [[Санат:Қолөнер]]<br /> [[Санат:Сәулет элементтері]]</div>

Kasymbot