https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B_%28%D1%81%D3%A9%D0%B7%29 2026-04-19T00:14:14Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B_(%D1%81%D3%A9%D0%B7)&diff=53515&oldid=prev 2025-04-25T18:56:13Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:56, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B_(%D1%81%D3%A9%D0%B7)&diff=53514&oldid=prev 2015-11-28T05:44:36Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">Кіріспе бөлімін өңдеді</span></span></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Қабақ''' - Қазіргі тілімізде қас пен көздің аралығын осылай атаймыз. <br /> <br /> <br /> ''{{Дәйексөз|«Кішкене мұрны көз қабағына үйлеспейді»}}'' ([[Әлімбаев Мұзафар|М. Әлімбаев]], Тәрбие).<br /> <br /> [[Қашқари|М. Қашқари]] сөздігінде «қапақ» тұлғалы сөз қазіргі [[қазақ тілі]]ндегі мағынада қолданылған (МҚ, I, 382). Бір қызығы, [[дыбыстық құрам]]ы жағынан «қабақ» сөзімен сәйкес келіп жататын сездер қазіргі кейбір [[түркі тілдері]]нде кездескенімен мағына жағынан адам басындағы басқа мүшелер атауы болып қалыптасқан. Мысалы, [[хақас тілі]]нде: хамах — маңдай (Хак.-рус. сл., 1953, 270); [[тувалар]]да: хавак — маңдай (Рус.-тув. сл., 1980, 241) мағынасын түсіндіреді. Бұларда қабақтың орналасқан жерінің атауын алған. Ал біздегі «қабақ» мағынасын беретін сөз — якуттарда «халтаһа», туваларда «карак хавыы» тұлғаларында кездеседі (сол тіл сөздіктері, 55, 63).<br /> <br /> [[Қазақ тілі]]не аударғанда бұл сөздердің мағынасы «қап», екіншісі «көз қабы» дегенді ұғындырады.<br /> <br /> Келтірген деректерден байқайтынымыз, «қабақтың» алғашқы мағынасы «маңдай» болған да, кейінгі кездерде, тіл дамуының нәтижесінде, қазақ тілі сияқты кейбір тілдерде адам басының алдыңғы жоғарғы тұсы «маңдай» аталып, хакас, тува тілдерінде «қабақ» тұңғыш мағынасын сақтап қала берген. Тіл заңдылығында мұндай құбылыстарды [[мағына қозғалысы]] деп те атайды. Мағынаның өзгеріп отыруы адам қоғамының дамуымен байланысты да, осыған орай тіл де қоса дамиды. Мұндай құбылыстар алда талай кездеседі.&lt;ref&gt;Бес жүз бес сөз.— Алматы: Рауан, 1994 жыл. ISBN 5-625-02459-6&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Дереккөздер==<br /> &lt;references/&gt;<br /> {{wikify}}<br /> <br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> <br /> [[Санат:Лингвистика]]<br /> [[Санат:Қазақ тілі]]</div>

Нұрлан Рахымжанов