https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D2%92%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2Ғарифолла Құрманғалиев - Түзету тарихы2026-09-06T02:39:15ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D2%92%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2&diff=103224&oldid=prevModerator: 1 түзету2026-06-25T14:21:44Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">14:21, 2026 ж. маусымның 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D2%92%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2&diff=103223&oldid=prev18:16, 2026 ж. наурыздың 22 кезіндегі Rasulbek Adil деген2026-03-22T18:16:03Z<p></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>{{Музыкант<br />
|Есімі = Ғарифолла Құрманғалиев<br />
|Атауы = <br />
|Сурет = Құрманғалиев.jpg<br />
|Сурет ені = 200px<br />
|Сурет тақырыбы = <br />
|Фон = <br />
|Туған кездегі есімі = <br />
|Толық аты = <br />
|Туған күні = 01.01.1909<br />
|Туған жері = Ақкөл ауылы, {{туғанжері|Қаратөбе ауданы|Қаратөбе ауданында}}, [[Батыс Қазақстан облысы|Орал облысы]], [[Ресей империясы]]<br />
|Қайтыс болған күні = 24.01.1993<br />
|Қайтыс болған жері = {{қайтысболғанжері|Алматы|Алматыда}}, [[Қазақстан]]<br />
|Белсенділік жылдары = <br />
|Мемлекет = {{байрақ|Қазақстан}} (1991–1993)<br>{{байрақ|КСРО}} (1922–1991)<br>{{Байрақ|РКФСР}} (1917–1922)<br>{{ту|Ресей}} [[Ресей империясы]] (1909–1917)<br />
|Мамандықтары = [[Сазгер|композитор]], {{актер|КСРО|Қазақстан}}, [[Педагогика|педагог]], [[әнші]]<br />
|Дауыс түрі = [[тенор]]<br />
|Аспаптары = <br />
|Жанрлары = <br />
|Лақап аттары = <br />
|Ұжымдары = <br />
|Қызметтес болған = <br />
|Лейблдері = <br />
|Марапаттары = <br />
|Сайты = <br />
}}<br />
'''Ғарифолла Құрманғалиев''' ([[1 қаңтар]] [[1909 жыл|1909]], [[Батыс Қазақстан облысы]] [[Қаратөбе ауданы]] — [[24 қаңтар]], [[1993 жыл|1993]], [[Алматы]]) — ҚР мәдениетіне еңбек сіңірген қайраткер, [[әнші]] (тенор), [[Қазақ КСР халық әртісі]].<ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref><br />
<br />
== Өмірбаяны ==<br />
[[Байұлы]] тайпасының [[Алаша (ру)|Алаша]] руынан шыққан.<ref>{{Cite web|lang=kk|url=https://adyrna.kz/post/2287|title=Ғарифолла Құрманғалиевтың өмірбаяны: өскен ортасы, оның тәрбиелік ықпалы {{!}} “Адырна” ұлттық порталы|website=adyrna.kz|access-date=2021-05-15}}</ref><br />
* Әншілік өнерге бейімділігі бала кезінен байқалды. Ұлы Мүхиттың шәкірттері Шынтас пен Шайқыдан дәріс алды. <br />
* 1934 жылы [[Алматы]]да өткен халық көркемөнерпаздарының бірінші Бүкіл Қазақстандық слетіне қатысты. <br />
* Сол жылы Қазақтың музыкалық драма театрының (қазір Қазақтың опера және балет театры аталады) құрамына қабылданды.<ref>Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2002 жыл. ISBN 9965-607-02-8</ref><br />
* 1967 жылдан бастап Республикалық өнер және цирк студиясында сабақ берді.<br />
<br />
== Шығармашылығы ==<br />
Құрманғалиев [[Евгений Григорьевич Брусиловский|Е. Брусиловскийдің]] "[[Ер Тарғын]]", "[[Айман-Шолпан]]", "[[Қыз Жібек]]", [[Мұқан Төлебаев]]тың "[[Біржан - Сара (опера)|Біржан-Сара]]", [[Ахмет Қуанұлы Жұбанов|А. Жұбанов]] пен [[Латиф Абдулхайұлы Хамиди|Л. Хамидидің]] [[Абай операсы|"Абай" операларында]] күрделі партиялар мен рөлдерді ойнады. Оның орындауында халық әндері асқақ та әсем әуезімен аспан астын толтыра сорғалай шырқады. Ол әрбір әуенді әуелете салған сайын оған жан мен жүрек бітіріп, дауыс сазына даланың ұланғайыр дарқандығын өз көңіл толқынысымен ұштастыра сиғызып жіберетін. Ғарифолла аңыратып, жамыратып ән төкпелеткен кезде тыңдаушының көз алдына арқыраған арғымақтар мен аса киелі аруаналар даласының кескін-келбеті келеді. Ақтарыла тасыған ақ жарма өзендер мен ағын сулар әуені қыран құстардың қанат қағысы, алып таулар асқақтығы, ақиық ақын Махамбет жырының атойы бар бояуымен, ішкі рух нәр-нақышымен Ғарекеңнің өз жүрек түкпірінен шығып жатарды. Ол өзі негізін салып кеткен әншілік мектептің осындай өзгеше орындаушылық шеберлікті қажет ететін дара қасиеттері бар. Оның кемеліне келтіре орындаған «Айнамкөз», «Үлкен айдай», «Ақ кербез», «Ісмет», «Боз жорға», «Он алты кыз» т. б. халық әндері жұртшылық көңілінен берік орын алды. Ол орындаушылық өнерімен катар, өзі де көптеген әндер («Ақ Жайық», «Сүйген жар», «Нұржамал», «Жан еркем», «Аққу», «Сүйемін туған өлкемді») шығарды.<ref>Атырау: Энциклопедия. -Алматы: Атамұра, 2000 ISBN 5-7667-9129-1</ref> <br />
<br />
Ғ.Құрманғалиев ән сапарымен төрткүл дүниенің талай елдерінде болып, сан-сан сахналардан ұлттық музыкалық салт-дәстүріміздің байлығын паш етті. Оның Отандық мәдениетке сіңірген орасан зор еңбегі әлденеше мәрте мемлекеттік марапаттармен бағаланды.<ref>Тарихи тұлғалар. Танымдық - көпшілік басылым. Мектеп жасындағы оқушылар мен көпшілікке арналған. Құрастырушы: Тоғысбаев Б. Сужикова А. – Алматы. “Алматыкітап баспасы”, 2009 ISBN 978-601-01-0268-2</ref><br />
<br />
== Дереккөздер ==<br />
{{дереккөздер}}<br />
<br />
[[Санат:Қазақстан әншілері]]<br />
[[Санат:Тенорлар]]<br />
[[Санат:Қазақстан опера әншілері]]<br />
[[Санат:КСРО опера әншілері]]<br />
[[Санат:КСРО сазгерлері]]<br />
[[Санат:Қазақстан сазгерлері]]<br />
[[Санат:КСРО музыка педагогтары]]<br />
[[Санат:Қазақстан музыка педагогтары]]<br />
[[Санат:КСРО музыканттары]]<br />
[[Санат:XX ғасыр актерлері]]<br />
[[Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген мәдениет қайраткерлері]]<br />
[[Санат:Қазақстан халық әртістері]]</div>Rasulbek Adil